فرهنگ تربیت

نویسنده : عباس اسماعیلی یزدی

عیب جوئی:

مبتلا به عقده حقارت نظر به اینکه خود را کوچک و حقیر می بیند و آن را برای خود به حساب می آورد، در صدد بر شمردن عیوب دیگران برمی آید تا راه عذری برای عیب خویش باز سازد. گناهان کوچک دیگران را با توبیخ و ملامت و سرزنش بر زبان می آورد تا از تحقیر آنان مصون بماند.
عیوب آنان را بزرگتر از آنچه هست نشان می دهد تا عیب و نقص خودش در نظر دیگران کوچک و ناچیز گردد. و اگر نهی از منکر می کند، غرضش ظاهر ساختن عیوب مردم است.
حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند:
ذوو العیوب یحبون اشاعه معایب الناس لیتسع لهم العذر فی معایبهم.(397)
کسانی که دارای عیوبی هستند دوست دارند عیوب دیگران آشکار گردد تا راه عذری درباره عیوب خودشان باز نمایند.

انزوا:

یکی از رفتارهای شایع مبتلایان به بیماری عقده حقارت، کنارگیری و انزوا از اجتماع است. این کار ضمن اینکه برتری ها و امتیازات دیگران را کمتر در معرض دید آنان قرار می دهد، طبیعتاً از تشدید احساس فرومایگی نسبت به دیگران نیز تا حدودی می کاهد، لیکن علاوه بر دور ماندن از عرصه های مختلف سازندگی که زمینه ساز تأمین نیازها و رشد استعدادهاست، و محرومیت از بهره مند شدن از فیض معاشرت با نیکان، اساساً احساس حقارت دردی است که از درون، آدمی را رنج می دهد و انزوا و کناره گیری از اجتماع، داروی شفابخشی برای این بیماری درونی نخواهد بود.

اعتیاد:

اعتیاد به مواد مخدر که از بزرگترین بلاهای ویرانگر عصر کنونی به حساب می آید، عمده از عقده حقارت سرچشمه می گیرد. گرچه دست پلید جنایت کاران دنیا طلب به خوبی از وراء این پدیده شوم مشاهده می گردد، لیکن کمبودهای عاطفی و احساس حقارت است که آنان را در اعمال خبیث و خسارت بارشان یاری می نماید.
جوانی که در دوران کودکی و نوجوانی به خوبی تحت تربیت بوده و کاملاً از لحاظ محبت و عواطف انسانی سیراب گشته است، هرگز تحت تأثیر تبلیغات زهرآگین این مفسدان تبهکار قرار نخواهد گرفت و سرمایه انسانی خویش را با ابتلاء به این مواد خانمانسوز برباد نخواهد داد.