فهرست کتاب


جهاد با نفس

شیخ حر عاملی علی افراسیابی‏

101 - بَابُ وُجُوبِ الْحَذَرِ مِنْ عَرْضِ الْعَمَلِ عَلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْأَئِمَّةِ ع

101 - باب وجوب پرهیز نمودن و ترسیدن از عرضه شدن عمل بر خدا و رسول و ائمه علیهم السلام

حدیث :
885 مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ تُعْرَضُ الْأَعْمَالُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ ص أَعْمَالُ الْعِبَادِ کُلَّ صَبَاحٍ أَبْرَارُهَا وَ فُجَّارُهَا فَاحْذَرُوهَا وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ سَکَتَ
- عن أبی عبدالله علیه السلام قال: تعرض الاعمال علی رسول الله صلی الله علیه و آله اعمال العباد کل صباح ابرارها و فجارها فاحذروها و هو قول الله عزوجل (و قل اعملوا فسیری الله عملکم و رسوله) و سکت.
ترجمه :
885 - امام صادق علیه السلام فرمود: اعمال بندگان چه نیکوکاران و چه نابکاران در هر صبحگاه بر رسول خدا صلی الله علیه و آله عرضه می شود پس، از اعمال خود بیمناک باشید و گفتار خدای عزوجل که می فرماید: و بگو عمل کنید که به زودی خداوند و رسولش عمل شما را می بینند(181) همین است، و حضرت با خواندن این آیه تا اینجا سکوت فرمود.
حدیث :
886 وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع یَقُولُ إِنَّ الْأَعْمَالَ تُعْرَضُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ ص أَبْرَارَهَا وَ فُجَّارَهَا
- عن الوشاء قال سمعت الرضا علیه السلام یقول: ان الاعمال تعرض علی رسول الله صلی الله علیه و آله ابرارها و فجارها.
ترجمه :
886 - وشاء گوید: از امام رضا علیه السلام شنیدم که فرمود: همانا اعمال بر رسول خدا صلی الله علیه و آله عرضه می شود چه اعمال نیکوکاران و چه اعمال نابکاران.
حدیث :
887 وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَی الْحَلَبِیِّ عَنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ الطَّائِیِّ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ شُعَیْبٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ قَالَ هُمُ الْأَئِمَّةُ ع
ترجمه :
887 - یعقوب بن شعیب گوید: از امام صادق علیه السلام درباره این آیه که می فرماید: عمل کنید به زودی خداوند و رسولش و مؤمنان عمل شما را خواهند دید(182) پرسیدم که مراد از مؤمنان کیانند؟ فرمود: آنان ائمه علیهم السلام هستند.
حدیث :
888 وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ مَا لَکُمْ تَسُوءُونَ رَسُولَ اللَّهِ ص فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ کَیْفَ نَسُوؤُهُ فَقَالَ أَ مَا تَعْلَمُونَ أَنَّ أَعْمَالَکُمْ تُعْرَضُ عَلَیْهِ فَإِذَا رَأَی فِیهَا مَعْصِیَةً سَاءَهُ ذَلِکَ فَلَا تَسُوءُوا رَسُولَ اللَّهِ ص وَ سُرُّوهُ
ترجمه :
888 - سماعه گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:
شما را چه شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله را اندوهگین می سازید؟ مردی به حضرت عرض کرد: چگونه رسول الله را اندوهگین می کنیم؟ حضرت فرمود: آیا نمی دانید که اعمال شما بر او عرضه می شود؟ پس هر گاه در اعمال شما گناهی مشاهده کند اندوهگینش می سازد، پس رسول خدا صلی الله علیه و آله را غمگین نسازید و او را (با اعمال خوب خود) خوشحال بگردانید.
حدیث :
889 وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ الزَّیَّاتِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبَانٍ الزَّیَّاتِ وَ کَانَ مَکِیناً عِنْدَ الرِّضَا ع قَالَ قُلْتُ لِلرِّضَا ع ادْعُ اللَّهَ لِی وَ لِأَهْلِ بَیْتِی فَقَالَ أَ وَ لَسْتُ أَفْعَلُ إِنَّ أَعْمَالَکُمْ لَتُعْرَضُ عَلَیَّ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ قَالَ فَاسْتَعْظَمْتُ ذَلِکَ فَقَالَ لِی أَ مَا تَقْرَأُ کِتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ قَالَ هُوَ وَ اللَّهِ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ ع
ترجمه :
889 - عبدالله بن ابان روغن فروش که در نزد امام رضا علیه السلام صاحب مقام و منزلتی بود گوید: به امام رضا علیه السلام عرض کردم: خدای را برای من و خانواده ام بخوان (و ما را دعا کن) حضرت فرمود: آیا چنین کاری نمی کنم؟! همانا اعمال شما در هر روز و شب بر من عرضه می شود. عبدالله گوید: این سخن امام را بزرگ شمردم (و در نزد من امری عظیم جلوه کرد) پس حضرت فرمود: آیا کتاب خدای عزوجل را نخوانده ای که می فرماید: و بگو عمل کنید که زود باشد که خداوند و رسول او و مؤمنان عمل شما را ببینند(183) به خدا سوگند که مراد از مؤمنون در این آیه علی بن أبی طالب علیه السلام و (ائمه طاهرین) هستند.
حدیث :
890 وَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّلْتِ عَنْ یَحْیَی بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ ذَکَرَ هَذِهِ الْ آیَةَ فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ قَالَ هُوَ وَ اللَّهِ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ ع
ترجمه :
890 - امام باقر علیه السلام این آیه را ذکر نمود و فرمود: سوگند به خدا که مراد از مؤمنون علی بن أبی طالب علیه السلام (و امامان پس از ایشان) است.
حدیث :
891 مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص حَیَاتِی خَیْرٌ لَکُمْ وَ مَمَاتِی خَیْرٌ لَکُمْ إِلَی أَنْ قَالَ وَ أَمَّا مُفَارَقَتِی إِیَّاکُمْ فَإِنَّ أَعْمَالَکُمْ تُعْرَضُ عَلَیَّ کُلَّ یَوْمٍ فَمَا کَانَ مِنْ حَسَنٍ اسْتَزَدْتُ اللَّهَ لَکُمْ وَ مَا کَانَ مِنْ قَبِیحٍ اسْتَغْفَرْتُ اللَّهَ لَکُمْ الْحَدِیثَ
ترجمه :
891 - امام باقر علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرموده است: زندگانی و مرگ من هر دو برای شما مایه خیر است - تا آنجا که فرمود: - اما اینکه جدایی من از شما برایتان مایه خیر است زیرا اعمال شما هر روز بر من عرضه می شود پس آن اعمالتان که نیکوست از خداوند برای شما طلب زیادتی آنها را می نمایم و برای آن اعمالی از شما که زشت است از خداوند طلب آمرزش می کنم.
حدیث :
892 قَالَ وَ رُوِیَ أَنَّ أَعْمَالَ الْعِبَادِ تُعْرَضُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَی الْأَئِمَّةِ ع کُلَّ یَوْمٍ أَبْرَارَهَا وَ فُجَّارَهَا فَاحْذَرُوا وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ
ترجمه :
892 - و روایت شده است که: اعمال بندگان در هر روز بر رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام عرضه می شود اعمال نیکوکاران و نابکاران، پس بترسید و این روایت معنای گفتار خدای عزوجل است که می فرماید: و بگو عمل کنید که به زودی خداوند و رسول او و مؤمنان عمل شما را خواهند دید..(184)
حدیث :
893 وَ فِی مَعَانِی الْأَخْبَارِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْأَدَمِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَبَا الْخَطَّابِ کَانَ یَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص تُعْرَضُ عَلَیْهِ أَعْمَالُ أُمَّتِهِ کُلَّ خَمِیسٍ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَیْسَ هَکَذَا وَ لَکِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص تُعْرَضُ عَلَیْهِ أَعْمَالُ أُمَّتِهِ کُلَّ صَبَاحٍ أَبْرَارُهَا وَ فُجَّارُهَا فَاحْذَرُوا وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ جَلَّ وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَکَتَ قَالَ أَبُو بَصِیرٍ إِنَّمَا عَنَی الْأَئِمَّةَ ع
ترجمه :
893 - أبی بصیر گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: همانا ابا الخطاب می گوید که: بر رسول خدا صلی الله علیه و آله اعمال امتش در هر روز پنج شنبه عرضه می شود، امام صادق علیه السلام فرمود: چنین نیست بلکه اعمال امت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله چه نیکوکاران و چه بدکاران در هر صبحگاه بر ایشان عرضه می گردد و معنای گفتار خدای عزوجل نیز همین است که می فرماید: و بگو عمل کنید که زود باشد عمل شما را خدا و رسول او و مؤمنان ببینند(185) و حضرت صادق علیه السلام سکوت فرمود. ابو بصیر گوید: همانا از مؤمنون ائمه علیه السلام را قصد کرده است.
حدیث :
894 وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَوَیْهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَحْمَدَ الطَّبَرِیِّ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الطَّبَرِیِّ عَنْ خِرَاشٍ عَنْ مَوْلَاهُ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص حَیَاتِی خَیْرٌ لَکُمْ وَ مَمَاتِی خَیْرٌ لَکُمْ أَمَّا حَیَاتِی فَتُحَدِّثُونِّی وَ أُحَدِّثُکُمْ وَ أَمَّا مَوْتِی فَتُعْرَضُ عَلَیَّ أَعْمَالُکُمْ عَشِیَّةَ الْإِثْنَیْنِ وَ الْخَمِیسِ فَمَا کَانَ مِنْ عَمَلٍ صَالِحٍ حَمِدْتُ اللَّهَ عَلَیْهِ وَ مَا کَانَ مِنْ عَمَلٍ سَیِّیٍ اسْتَغْفَرْتُ اللَّهَ لَکُمْ
ترجمه :
894 - رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: زندگی و مرگ من هر دو برای شما مایه خیر است، اما خیر زندگی ام برای شما این است که با من سخن می گویید و من نیز با شما سخن می گویم (و دینتان را از من می آموزید) و اما خیری که در مرگ من برای شماست این است که اعمال شما غروب دوشنبه و پنج شنبه بر من عرضه می شود پس بر عمل شایسته شما خدای را سپاس می گویم و از عمل ناشایست شما برایتان از خداوند طلب مغفرت می نمایم.
حدیث :
895 قَالَ وَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ ضَمِنَ لِی مَا بَیْنَ لَحْیَیْهِ وَ مَا بَیْنَ رِجْلَیْهِ ضَمِنْتُ لَهُ الْجَنَّةَ

ترجمه :
895 - رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس برای من ضمانت مابین دو فک خود (یعنی دهان) خود و مابین دو پای خود (یعنی فرج خود) را کند من نیز ضامن بهشت او خواهم بود.
حدیث :
896 وَ فِی عُیُونِ الْأَخْبَارِ بِأَسَانِیدَ تَقَدَّمَتْ فِی إِسْبَاغِ الْوُضُوءِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قَالَ إِنَّ أَعْمَالَ هَذِهِ الْأُمَّةِ مَا مِنْ صَبَاحٍ إِلَّا وَ تُعْرَضُ عَلَی اللَّهِ تَعَالَی
ترجمه :
896 - امام رضا علیه السلام از پدران بزرگوارش روایت فرمود که: امام سجاد علیه السلام فرمود: به راستی که هیچ صبحی نیست جز اینکه اعمال این امت بر خداوند تعالی عرضه می شود.
حدیث :
897 الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الطُّوسِیُّ فِی مَجَالِسِهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی الْقَاسِمِ بْنِ سَبِیلِ بْنِ الْوَکِیلِ عَنْ ظَفْرِ بْنِ حُمْدُونٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّلْتِ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ وَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ الْأَحْمَرِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ سَدِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ هُوَ فِی نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِنَّ مُقَامِی بَیْنَ أَظْهُرِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ وَ إِنَّ مُفَارَقَتِی إِیَّاکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ إِلَی أَنْ قَالَ أَمَّا مُقَامِی بَیْنَ أَظْهُرِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ فَإِنَّ اللَّهَ یَقُولُ وَ ما کانَ اللّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ وَ ما کانَ اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ یَعْنِی یُعَذِّبُهُمْ بِالسَّیْفِ وَ أَمَّا مُفَارَقَتِی إِیَّاکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ فَإِنَّ أَعْمَالَکُمْ تُعْرَضُ عَلَیَّ کُلَّ إِثْنَیْنِ وَ خَمِیسٍ فَمَا کَانَ مِنْ حَسَنٍ حَمِدْتُ اللَّهَ عَلَیْهِ وَ مَا کَانَ مِنْ سَیِّیٍ اسْتَغْفَرْتُ لَکُمْ
ترجمه :
897 - امام باقر علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله در حالی که در میان چند تن از اصحابش بود فرمود: به راستی که اقامت من در بین شما برایتان مایه خیر است و جدا شدن من نیز از شما خیر شما را در بر دارد. اما (اینکه گفتم) اقامتم در بین شما مایه خیر شماست؛ زیرا خداوند می فرماید: خداوند آنان را تا زمانی که تو در بین آنان هستی عذاب نمی کند و خداوند تا زمانی که آنان استغفار می کنند آنان را به عذاب نمی رساند(186) یعنی آنها را با شمشیر (جنگ و خونریزی) عذاب می کند (نه اینکه مانند اقوام گذشته بر آنان عذاب بفرستد) و اما (اینکه گفتم) جدایی من از شما موجب خیر برای شماست؛ زیرا عملهای شما هر دوشنبه و پنج شنبه بر من عرضه می شود پس هر عملی از عملهای شما نیکو باشد خدای را بر آن سپاس می گویم و هر عملی بد باشد برای شما درباره آن از خداوند طلب مغفرت می کنم.
حدیث :
898 وَ بِالْإِسْنَادِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ الْأَحْمَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّلْتِ وَ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ وَ مَنْصُورٍ وَ أَیُّوبَ وَ الْقَاسِمِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی وَ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ وَ غَیْرِهِمْ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ أُذَیْنَةَ قَالَ کُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقُلْتُ لَهُ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ قَالَ إِیَّانَا عَنَی
ترجمه :
898 - ابن اذینه گوید: در نزد امام صادق علیه السلام بودم که به ایشان عرض کردم: (مراد از مؤمنون در) گفتار خدای عزوجل (چیست؟) که می فرماید: و بگو عمل کنید که به زودی خداوند و رسول او و مؤمنان عمل شما را می بینند(187) حضرت فرمود: مراد از مؤمنون ماییم و خداوند ما را قصد کرده است.
حدیث :
899 وَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ السَّیَّارِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِیِّ عَنْ سَعِیدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ کَثِیرٍ الرَّقِّیِّ قَالَ کُنْتُ جَالِساً عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِذْ قَالَ مُبْتَدِئاً مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ یَا دَاوُدُ لَقَدْ عُرِضَتْ عَلَیَّ أَعْمَالُکُمْ یَوْمَ الْخَمِیسِ فَرَأَیْتُ فِیمَا عُرِضَ عَلَیَّ مِنْ عَمَلِکَ صِلَتَکَ لِابْنِ عَمِّکَ فُلَانٍ فَسَرَّنِی ذَلِکَ إِنِّی عَلِمْتُ أَنَّ صِلَتَکَ لَهُ أَسْرَعُ لِفَنَاءِ عُمُرِهِ وَ قَطْعِ أَجَلِهِ قَالَ دَاوُدُ وَ کَانَ لِیَ ابْنُ عَمٍّ مُعَانِداً نَاصِبِیّاً خَبِیثاً بَلَغَنِی عَنْهُ وَ عَنْ عِیَالِهِ سُوءُ حَالٍ فَصَکَکْتُ لَهُ نَفَقَةً قَبْلَ خُرُوجِی إِلَی مَکَّةَ فَلَمَّا صِرْتُ فِی الْمَدِینَةِ أَخْبَرَنِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع بِذَلِکَ
ترجمه :
899 - داود بن کثیر رقی گوید: در نزد امام صادق علیه السلام نشسته بودم که ناگهان ایشان بدون مقدمه و از جانب خود آغاز سخن نمود و فرمود: ای داود! در روز پنج شنبه عملهای شما بر من عرضه می شود و من در بین اعمال تو که بر من عرضه شد دیدم که صله و رابطه با پسر عمویت را به جا آوردی و این کار تو مرا خوشحال کرد و من دانستم که این عمل تو عمر او را زودتر و سریعتر فانی می سازد و مرگش را فرا می رساند.
داود گوید: من پسر عمویی داشتم که با اهل بیت علیهم السلام دشمنی داشت و فرد خبیثی بود و به من خبر رسیده بود که او و خانواده اش در وضعیت بدی به سر می برند و من پیش از بیرون آمدن به سوی مکه هزینه ای برای زندگی آنان قرار دادم و زمانی که به مدینه بازگشتم امام صادق علیه السلام مرا از عمل خودم خبردار ساخت.
حدیث :
900 عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی رِسَالَةِ مُحَاسَبَةِ النَّفْسِ قَالَ رَأَیْتُ وَ رُوِّیتُ فِی عِدَّةِ رِوَایَاتٍ مُتَّفِقَاتٍ أَنَّ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ وَ یَوْمَ الْخَمِیسِ تُعْرَضُ فِیهِمَا الْأَعْمَالُ عَلَی اللَّهِ وَ عَلَی رَسُولِهِ وَ عَلَی الْأَئِمَّةِ ع
ترجمه :
900 - ابن طاوس در رساله محاسبه النفس گوید: در عده ای از روایات موافق با هم دیده ام و برایم روایت شده است که در روز دوشنبه و پنج شنبه اعمال مردمان بر خداوند و رسولش و ائمه علیهم السلام عرضه می شود.
حدیث :
901 مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ فِی بَصَائِرِ الدَّرَجَاتِ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ قَالَ إِنَّ أَعْمَالَ الْعِبَادِ تُعْرَضُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ ص کُلَّ صَبَاحٍ أَبْرَارَهَا وَ فُجَّارَهَا فَاحْذَرُوا
ترجمه :
901 - احمد بن عمر روایت کند که از حضرت رضا علیه السلام درباره گفتار خدای عزوجل پرسیده شد که می فرماید: عمل کنید که به زودی خداوند و رسول او و مؤمنان عمل شما را می بینند(188) حضرت فرمود: به راستی که اعمال بندگان چه نیکوکاران و چه بدکاران هر صبحگاه بر رسول خدا صلی الله علیه و آله عرضه می شود پس بترسید و بر حذر باشید.
حدیث :
902 وَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ أَعْمَالَ الْعِبَادِ تُعْرَضُ عَلَی نَبِیِّکُمْ کُلَّ عَشِیَّةِ خَمِیسٍ فَلْیَسْتَحْیِ أَحَدُکُمْ أَنْ یُعْرَضَ عَلَی نَبِیِّهِ الْعَمَلُ الْقَبِیحُ
ترجمه :
902 - امام باقر علیه السلام فرمود: به راستی که اعمال بندگان هر شامگاه پنج شنبه بر پیامبر شما عرضه می شود پس هر کس از شما از اینکه بر پیامبرش عمل زشتی از او عرضه شود باید شرم داشته باشد.
حدیث :
903 وَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَی عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیِّ وَ غَیْرِ وَاحِدٍ قَالَ تُعْرَضُ الْأَعْمَالُ یَوْمَ الْخَمِیسِ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَی الْأَئِمَّةِ ع

ترجمه :
903 - از حفص بن بختری و عده ای دیگر از راویان روایت است که: اعمال در روز پنج شنبه بر رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام عرضه می شود.
حدیث :
904 وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ بُرَیْدٍ الْعِجْلِیِّ قَالَ کُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَسَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ قَالَ إِیَّانَا عَنَی
ترجمه :
904 - برید عجلی گوید: نزد امام صادق علیه السلام بودم که از ایشان درباره گفتار خدای عزوجل پرسیدم که می فرماید: عمل کنید که به زودی خداوند و رسول او و مؤمنین عمل شما را می بینند(189) حضرت فرمود: خداوند در این آیه از مؤمنون ما را اراده کرده است.
حدیث :
905 وَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَی عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ کَثِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ فِی قَوْلِهِ تَعَالَی اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ قَالَ هُمُ الْأَئِمَّةُ ع

ترجمه :
905 - امام صادق علیه السلام درباره گفتار خدای تعالی که می فرماید: عمل کنید که زود باشد خداوند و رسول او و مؤمنین عمل شما را ببینند(190) فرمود: مراد از مؤمنون ائمه علیهم السلام می باشند.
حدیث :
906 وَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ الْکَرِیمِ أَوْ عَمَّنْ رَوَاهُ عَنْ عَبْدِ الْکَرِیمِ بْنِ یَحْیَی عَنْ بُرَیْدٍ الْعِجْلِیِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ ع اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ فَقَالَ مَا مِنْ مُؤْمِنٍ یَمُوتُ وَ لَا کَافِرٍ فَیُوضَعُ فِی قَبْرِهِ حَتَّی یُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَی عَلِیٍّ وَ هَلُمَّ جَرّاً إِلَی آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَی الْعِبَادِ
ترجمه :
906 - برید عجلی گوید: برای امام باقر علیه السلام این آیه را خواندم که: عمل کنید که به زودی خداوند و رسولش و مؤمنین عمل شما را می بینند(191) حضرت فرمود: هیچ مؤمن و کافری نیست که بمیرد و در قبرش نهاده شود مگر اینکه عملش بر رسول خدا صلی الله علیه و آله و بر علی علیه السلام و همینطور تا آخر بر همه آنانی که خداوند طاعت آنان را بر بندگان واجب ساخته است عرضه می شود.
حدیث :
907 وَ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ مَا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ مَنْ عَسَی أَنْ یَکُونَ إِلَّا صَاحِبَکَ
ترجمه :
907 - أبی بصیر گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: در گفتار خداوند عزوجل که می فرماید: و بگو عمل کنید که به زودی خداوند و رسول او و مؤمنان عمل شما را می بینند(192) مراد از مؤمنان چه کسانی است؟ حضرت فرمود: چه کسی جز همین همدم تو امید آن می رود که مقصود از مؤمنون باشد؟ (یعنی مراد از مؤمنون ما اهل بیت پیامبر هستیم).
حدیث :
908 وَ عَنِ الْهَیْثَمِ النَّهْدِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبَانٍ قَالَ قُلْتُ لِلرِّضَا ع ادْعُ اللَّهَ لِی وَ لِمَوَالِیکَ فَقَالَ (وَ اللَّهِ إِنِّی لَأَعْرِضُ أَعْمَالَهُمْ عَلَی اللَّهِ فِی کُلِّ خَمِیسٍ)
ترجمه :
908 - عبدالله بن ابان گوید: به امام رضا علیه السلام عرض کردم: خداوند را برای من و دوستدارانت بخوان (و ما را دعا کن) حضرت فرمود: به خدا سوگند که من اعمال شما را در هر پنج شنبه به پیشگاه خداوند عرضه می کنم.
حدیث :
909 وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ سَعِیدٍ الزَّیَّاتِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبَانٍ قَالَ قُلْتُ لِلرِّضَا ع إِنَّ قَوْماً مِنْ مَوَالِیکَ سَأَلُونِی أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ لَهُمْ فَقَالَ وَ اللَّهِ إِنِّی لَأَعْرِضُ أَعْمَالَهُمْ عَلَی اللَّهِ فِی کُلِّ یَوْمٍ
ترجمه :
909 - عبدالله بن ابان گوید: به امام رضا علیه السلام عرض کردم که: همانا گروهی از دوستداران شما از من درخواست نموده اند که (به شما عرض کنم) برای آنان در درگاه خداوند دعا کنی، حضرت فرمود: به خدا سوگند که من در هر روز اعمال آنها را بر خداوند عرضه می کنم.
پایان ترجمه، بهار 1380 قم

...................) Anotates (.................
1) سوره نحل / 106.

2) رعد / 28.

3) مائده / 41.

4) بقره / 284.

5) بقره / 83.

6) عنکبوت / 46.

7) نساء / 140.

8) انعام / 68.

9) زمر / 17 و 18.

10) مؤمنون / 1 تا 4.

11) قصص / 55.

12) فرقان / 72.

13) نور / 30.

14) نور / 31.

15) فصلت / 22.

16) اسراء / 36.

17) مائده / 6.

18) محمد / 4.

19) اسراء / 37.

20) لقمان / 19.

21) یس / 65.

22) حج / 77.

23) جن / 18.

24) اسراء / 36.
25) اسراء / 36.

26) نور / 15.

27) حج / 77.

28) جن / 18.

29) فصلت / 22.

30) نساء / 140.

31) انعام / 2.

32) انعام / 68.
33) زمر / 17 و 18.

34) فرقان / 72.

35) قصص / 55.

36) تور / 30.

37) عنکبوت / 46.

38) بقره / 83.

39) نحل / 106.

40) مائده / 41.

41) رعد / 28.

42) بقره / 248.

43) مائده / 6.

44) محمد / 4.

45) اسراء / 37 و 38.

46) یس / 65.

47) اسراء / 36.

48) اسراء / 36.

49) شوری / 41.

50) در نهج البلاغه به جای روضه الحلم آمده است: رساخه الحلم یعنی رسوخ و پا بر جا شدن بردباری.

51) قلم / 4.

52) ظاهرا حضرت سخنی در باب مقدر بودن روزی بیان فرموده است و در پی آن این پرسش مطرح شده.

53) زمر / 17 و 18.

54) الرحمن / 46.

55) دخان / 51.

56) طلاق / 3.

57) طلاق / 3.

58) ابراهیم / 7.

59) غافر / 60.

60) یوسف / 106.

61) الرحمن / 46.

62) فاطر / 28.

63) مائده / 44.

64) طلاق / 2.

65) طبق روایتی دیگر نام حضرت نوح علیه السلام سکن بوده است مرحوم صدوق گوید: آنچه از اسامی در مورد نوح ذکر شده است در حقیقت یک نام است که جملگی بر عبودیت او اشعار دارد البته ممکن است نام اصلی ایشان سکن باشد و عبدالغفار و عبدالاعلی و عبدالملک و نوح همگی القاب ایشان باشند.

66) فصلت / 23.

67) آل عمران / 102.

68) زمر / 10.

69) فرقان / 23.

70) آل عمران / 135.

71) اعراف / 201

72) آل عمران / 200.
73) آل عمران / 200.
74) مزمل / 10 و 11.

75) فصلت / 34 و 35.

76) حجر / 97 و 98.
77) انعام / 33 و 34.

78) ق / 39.

79) سجده / 24.

80) اعراف / 137.

81) توبه / 5.

82) بقره / 191.

83) یعنی یقین و باور به اینکه صبر و شکیبایی دارای پاداش است و مصیبتی که پیش آمده مقدر بوده و جز خیر نیست.

84) انشراح / 5 و 6.

85) شعراء / 94.

86) شوری / 30.

87) بقره / 171.

88) قلم / 18 و 19 و 20.

89) مطففین / 14.

90) یس / 12.

91) یس / 12.

92) لقمان / 16.

93) سبأ / 19.

94) رعد / 13.

95) سبأ / 17.

96) بقره / 273.

97) نساء / 36.

98) نساء / 36.

99) نساء / 36.

100) یوسف / 87.

101) اعراف / 99.

102) نساء / 96.

103) نور / 24.

104) نساء / 10.

105) انفال / 17

106) بقره / 277

107) بقره / 97

108) فرقان / 69 و 70

109) آل عمران / 72.

110) آل عمران / 156.

111) توبه / 36.

112) بقره / 284.

113) رعد / 26.

114) نجم / 34.

115) بقره / 266.

116) مجادله / 22.

117) مجادله / 22.

118) این حدیث در خصال مرحوم صدوق (ره) به صورت کامل ذکر شده است و در ادامه حدیث تمامی مواردی را که مردم درباره اهل بیت علیهم السلام رعایت ننموده اند و انجام آنها را در حق ایشان روا داشته اند برشمرده است. (رجوع شود به خصال، باب السبعه، حدیث 56).

119) نساء / 48 و 116.

120) نساء / 12.

121) انفال / 15.

122) بقره / 278.

123) نساء / 93.

124) نور / 24.

125) نساء / 36.
126) سوره نساء آیه 48
127) سوره توبه آیه 91
128) نساء / 48
129) نساء/ 93
130) نساء / 36.%%

131) انبیاء / 29 و 30.

132) رعد / 8.

133) نساء / 52.

134) آل عمران / 130.

135) انفال / 61.

136) نور / 8.

137) مریم / 56.

138) مریم / 61.

139) جعظری: در لغت به چند معنای دیگر نیز آمده است: متکبر درشت خلق، پرخوار درشت خوی، کوتاه ضخیم لاف زن.

140) فی ء: آنچه که از دشمن بدون جنگ و از طریق تسلیم یا مصالحه و عقد و پیمان گرفته شود اعم از زمین یا اموال.

141) عریف: کارگزار قوم یا رئیس قوم، شناسنده، مأمور شناسایی.

142) غبطه: آرزو بردن به نیکویی حال و نعمت و سعادتی که دیگران دارند بدون آرزوی زوال آن نعمت از آنان.

143) بقره / 286.

144) نحل / 108.

145) شاید شتر رسول خدا صلی الله علیه و آله خود را به خاطر تندرو بودن یا به خاطر شتر پیامبر بودن از دیگر شتران برتر می دانسته.

146) حدید / 24.

147) طه / 132.

148) توبه / 55.

149) حدید / 24.%%

150) اسراء / 66.

151) بر فرض صحت سند این حدیث، توضیح این حدیث این است که: در جنگهایی که بین مسلمین و غیر مسلمین در می گرفت غنائمی به دست مسلمین می افتاد که از جمله آن غنائم اسیران و کنیزان بودند که باید خمس آنان به ائمه علیهم السلام پرداخت می گردید ولی بسیاری از مسلمین بدون پرداخت خمس، آنان را مورد تملک و تصرف قرار می دادند و از آنان کودکانی متولد می گردید و این حدیث نظر به چنین کودکانی دارد بنابراین ال در الناس ال عهد می باشد.

152) در زمان جاهلیت، اعراب را اعتقاد بر این بود که آمدن باران یا بادها زمانی است که یکی از بیست و هشت ستاره مشخص (که هر یک به نامی نامگذاری شده بود) در مغرب فرود آید و ستاره ای دیگر از آنها طلوع کند مثلا بارانی را به ثریا نسبت می دادند و می گفتند: مطرنا بنوء الثریا.

153) فجر / 14.

154) هود / 116.
155) آل عمران / 129.

156) اعراف / 181.

157) انفال / 33.

158) بقره / 277.

159) تحریم / 9.

160) تحریم / 9.

161) بقره / 223.

162) مؤمن / 8.

163) فرقان / 71.

164) توبه / 118. (توبه در اصل به معنای بازگشت و رجوع است. بازگشت بنده به سوی خداوند به اظهار پشیمانی و ندامت و توبه کردن است و بازگشت خداوند به سوی بنده به پذیرفتن توبه اوست).

165) تحریم / 9.

166) نساء / 111.

167) نجم / 33.%%

168) تحریم / 9.

169) هود / 92.

170) استدراج: در لغت کسی را پله پله به بالا بردن یا به زیر کشیدن و اندک اندک به سویی و به جایی بردن و در اصطلاح عبارت است از تجدد نعمتی بعد از نعمت دیگر به گونه ای که التذاذ به آن نعمت ها شخص را از توجه به عقوبت کارهایش غافل سازد و اندک اندک به هلاکت نزدیک گردد.

171) قصص / 77.

172) نساء / 22.

173) مؤمن / 84 و 85.

174) انعام / 158.

175) طه / 43.

176) یونس / 90 و 91.

177) یونس / 90 و 91.

178) سجده / 4.

179) فاطر / 35.

180) انعام / 162.

181) توبه / 107.

182) توبه / 107.

183) توبه / 107.

184) توبه / 107.

185) توبه / 107.

186) انفال / 33.

187) توبه / 107.

188) توبه / 107.

189) توبه / 107.

190) توبه / 107.

191) توبه / 107.

192) توبه / 107.