شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 94:

متن حدیث :
من لم ینجه الصبر اهلکه الجزع.(276)
ترجمه :
کسیرا که نجات ندهد صبر و شکیبائی هلاک خواهد کرد او را جزع و بیتابی مراد از هلاکت یا هلاکت دنیوی است یا اخروی یا هر دو زیرا که جزع سبب از برای هر سه است.
و فی الحدیث: الجزع عند البلاء تمام المحنة.(277)
و در حدیث است که بیتایی نزد بلا تمام محنت است.
بدانکه آیات و اخبار بسیار در فضیلت صبر وارد شده.
و در احادیث است که نسبت صبر به ایمان نسبت سراست بجسد.
و هم روایت شده که مؤمنی که مبتلا شود ببلائی و صبر کند از برای اوست اجر هزار شهید.(278)
و قال (علیه السلام) افضل العبادة الصبرو و الصمت و انتظار الفرج.(279)
یعنی حضرت امیرالمؤمنین (ع) فرمود: که افضل عبادت صبر و سکوت و انتظار فرج است.

کلمه 95:

متن حدیث :
من وضع نفسه مواضع التهمة فلا یلومن من اسآء به الظن.(280)
ترجمه :
کسی که بگذارد نفس خود را در جایهای تهمت یعنی برود در آن مواضع و بنشیند در آنجاها پس باید ملامت و سرزنش نکند کسی را که گمان بد باو ببرد.
دانایان گفته اند: هر که با بدان نشیند اگر چه طبیعت ایشان در او اثر نکند لکن بطریقت ایشان متهم گردد و اگر بخرابات رود از برای نماز گذاردن منسوب شود بخمر خوردن.
قال رسول الله صلی الله علیه و آله: اتقوا مواضع التهم.(281)
ابن ابی الحدید نقل کرده که وقتی آنحضرت با یکی از زوجات خود بر در یکی از دوازه های مدینه ایستاده بود یکی از اصحاب از آنجا بگذشت آنجناب را با آن زن آنجا دید سلام کرد و بگذشت رسولخدا صلی الله علیه و آله او را ندا کرد و فرمود: ای فلان این زن، فلانه زوجه من است عرض کرد یا رسول الله مگر در شما هم گمان میرود که این فرمایش نمودید فرمود: ان الشیطان یجری من ابن ادم مجری الدم.(282)
همانا شیطان میگردد در بدن بنی آدم مانند گشتن خون.

کلمه 96:

متن حدیث :
الناس اعداء ما جهلوا.(283)
ترجمه :
مردمان دشمنان چیزیند که جاهلند بآن.
و سببش آنست که جاهل خوف دارد که در مجلسی که با آن عالم است مبادا او را توبیخ و تقریع بجهلش کنند یا آنکه چون اهل علم خوض میکنند در چیزی که او جاهل بآنست از این جهت حقیر میشود در دیدگان و اذیت میباشد برای او و این اذیت از ناحیه علم باو رسیده لاجرم با آن علم دشمن است.
و فی معنا قوله (علیه السلام) و الجاهلون لأهل العلم اعدآء.(284)
یعنی نادانان مر اهل علم را دشمنانند.