شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 59:

متن حدیث :
کن فی الفتنة کابن اللبون لا ظهر فیرکب و لا ضرع فیحلب.(173)
ترجمه :
باش در زمان فتنه(174) مانند بچه شتریکه داخل در سن سه سالگی شده باشد که نه پشتی است او را که بسواری او کوشند و نه پستانی که از آن شیر دوشند.
حاصل آنکه در فتنه داخل مشو و بقوت بازو و مال همراهی مکن و چنان باش که از تو انتفاعی نبرند چه بسا شود که خونها ریخته شود و مالها غارت گردد و عرضها بباد رود و تو در آن شریک شوی و خسران دنیا و آخرت بری.
در احادیث معتبره وارد شده که هر که اعانت کند بر قتل مؤمنی به نیم کلمه باشد روز قیامت بیاید در حالتیکه ما بین دیدگان او نوشته باشد ایس من رحمة الله یعنی این مأیوس است از رحمت واسعه الهی.

کلمه 60:

متن حدیث :
لاتری الجاهل الا مفرطاً او مفرطاً.(175)
ترجمه :
نمی بینی نادان را مگر بسبب جهالت یا از حد درگذرنده است یا تقصیر کننده و این هر دو طرف عدولند از عدالت بخلاف دانا که اختیار می کند وسط را که آن حد اعتدال است.
بدانکه اوصاف حمیده حکم وسط دارند که انحراف از آنها یا بطرف افراط یا تفریط هر کدام که باشد مذموم و از اخلاق رذیله است پس در مقابل هر جنسی از صفات فاضله دو جنس از اوصاف رذیله متحقق خواهد گشت چنانچه در مقابل حکمت جربزه و بلاهت است و مقابل شجاعت تهور و جبن و مقابل عفت شره و خمود و مقابل عدالت ظلم و تمکین ظالم است بر خود و هکذا.

کلمه 61:

متن حدیث :
لا تستحی من اعطآء القلیل فان الحرمان اقل منه.(176)
ترجمه :
حیا مکن از دادن چیز کم بدرستیکه نومیدی کمتر است از آن و حقارت آن بیشتر است.
قال النبی صلی الله علیه و آله تردوا السآئل ولو بشق تمرة(177) و عنه صلی الله علیه و آله ایضاً: اتق النار ولو بشق تمره فان لم تجد فبکلمة طیبة.(178)
یعنی بپرهیزید از آتش برد نکردن سائل و اگر چه بنصف خرمائی باشد و اگر آنرا نیافتی پس بکلام خوشی رد کن او را.