شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 42:

متن حدیث :
شر الأخوان من تکلف له.(120)
ترجمه :
بدترین برادران آنکس است که برای او تکلف کرده شود برای او چه آنکه بهترین برادران آنکس است که با او در مقام صفا و انبساط باشد و آنکس را که باید برای او تکلف معلوم شود که برادر صفا و صدق نیست و کسی که چنین باشد شر اخوانست رسولخدا صلی الله علیه و آله فرمود:
المومن یسیر المونة.(121)
یعنی مؤمن کم مؤنه است.
ابن ابی الحدید آورده که شخصی میهمان جناب سلمان رضی الله عنه شد سلمان فرمود که اگر نبود که رسولخدای صلی الله علیه و آله نهی از تکلف فرموده تکلف میکردم برای تو پس نان و نمکی آورد میهمان گفت اگر سعتری(122) با نمک بود خوب بود. سلمان مطهره خود را گرو گذاست وسعتر خرید پس از صرف طعام میهمان گفت الحمد لله که خدا ما را قانع گردانید سلمان فرمود: اگر قناعت بود مطهره بگرو نمیرفت.(123)

کلمه 43:

متن حدیث :
صحة الجسد من قلة الحسد.(124)
ترجمه :
صحت بدن و تندرستی از کمی حسد است زیرا که لازم حسد افراط غم و حزنست در بدن و افراط آن موجب پژمردگی و هزال شود و حسود لحظه از غم و الم خالی نیست و پیوسته بآتش حسد میسوزد.
حسود از غم شیرین خلق - پیاپی رود آب تلخش بحلق
قال النبی صلی الله علیه و آله: اقل الناس لذة الحسود.(125)
قال امیر المؤمنین الحسود لا یسود.(126)
فی المثل: کفی للحسود حسده
یعنی رسولخدا صلی الله علیه و آله فرمود که حسود لذتش از مردم دیگر کمتر است.
و امیر المؤمنین علیه السلام فرمود که حسود سیادت و بزرگی پیدا نمیکند.
و در مثل است که بس است برای حسود همان حسد او.
و قال الشاعر:
اصبر علی حسد الحسود فان صبرک قاتله - کالنار تأکل نفسها ان لم تجد ماتأ کله(127)
الا تا نخواهی بلا بر حسود - که آن بخت برگشته خود در بلاست
چه حاجت که با وی کنی دشمنی - که او را چنین دشمنی در قفا است

کلمه 44:

متن حدیث :
الصلوة قربان کل تقی و الحج جهاد کل ضعیف لکل شی ء زکوة وزکوه البدن الصیام و جهاد المرئه حسن اتبعل.(128)
ترجمه :
نماز آنچیزیست که بآن تقرب جوید هر پرهیزکاری و حج جهاد هر ضعیف است(129) و از برای هر چیزی زکوة است و زکوة بدن روزه است چه آنکه زکوة در مال مستلزم نقص آنست در ظاهر و نمو آنست در باطن همچنین روزه باعث کسر قوه شهویه و غلبه قوای روحانیه و پاک شدن نفس است از کدورت شیطانیه و جهاد زن نیکوئی معاشرت او با شوهرش است زیرا که لازمه آن جهاد کردن با نفس نافرمانست در منقاد گردانیدن آنرا در اطاعت شوهر.