شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 40:

متن حدیث :
سیئة تسوک خیر من حسنة تعجبک.(115)
ترجمه :
گناه و سیئه که که ترا بدحال کند بجا آوردن آن و از آن پشیمان شوی بهتر است نزد خدایتعالی از حسنه و نیکوئی که عجب آرد ترا و بآن ببالی چه آنکه ندامت بر سیئه، توبه و ما حی(116) آن است بخلاف عجب بر حسنه که مهلک است.
و فی الحدیث: ثلاث مهلکات شح مطاع و هوی متبع و اعجاب المرء بنفسه.(117)
یعنی سه خصلت هلاک کننده آدمی است بخل یا حرصی که اطاعت آن شود و هوی و هوسی که دنبال آن گرفته شود و بآن خواهشها عمل شود و عجب و ناز کردن آدمی بنفس خویش.
و در خبر است که دو نفر داخل مسجد شدند یکی عابد و دیگر فاسق چون از مسجد بیرون شدند فاسق از جمله صدیقان بود و عابد از جمله فاسقان و سبب این بود که عابد داخل شد و بعبادت خود می بالید و این فکر بود و فکر فاسق در پریشانی از گناه و استغفار بود.(118)
گنه کار اندیشناک از خدای - بسی بهتر از عابد خودنمای
که آن را جگر خون شد از سوز درد - که این تکیه بر طاعت خویش کرد
ندانست دربارگاه غنی - سرافکندگی به ز کبر و منی
بر این آستان عجز و مسکینیت - به از طاعت و خویشتن بینیت

کلمه 41:

متن حدیث :
شتان بین عملین عمل تذهب لذته و تبقی تبعته و عمل تذهب مؤنته و تبقی اجره.(119)
ترجمه :
چقدر دور است ما بین دو عمل یکی آن عملی که برود لذت آن و بماند و زر آن و آنچه تابع آنست از شقاوت اخرویه و دیگر آن عملی که برود رنج و تعب آن و بماند مزد و ثواب آن.

کلمه 42:

متن حدیث :
شر الأخوان من تکلف له.(120)
ترجمه :
بدترین برادران آنکس است که برای او تکلف کرده شود برای او چه آنکه بهترین برادران آنکس است که با او در مقام صفا و انبساط باشد و آنکس را که باید برای او تکلف معلوم شود که برادر صفا و صدق نیست و کسی که چنین باشد شر اخوانست رسولخدا صلی الله علیه و آله فرمود:
المومن یسیر المونة.(121)
یعنی مؤمن کم مؤنه است.
ابن ابی الحدید آورده که شخصی میهمان جناب سلمان رضی الله عنه شد سلمان فرمود که اگر نبود که رسولخدای صلی الله علیه و آله نهی از تکلف فرموده تکلف میکردم برای تو پس نان و نمکی آورد میهمان گفت اگر سعتری(122) با نمک بود خوب بود. سلمان مطهره خود را گرو گذاست وسعتر خرید پس از صرف طعام میهمان گفت الحمد لله که خدا ما را قانع گردانید سلمان فرمود: اگر قناعت بود مطهره بگرو نمیرفت.(123)