شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 39:

متن حدیث :
سوسوا ایمانکم بالصدقة و حصنوا اموالکم بالزکوة و ادفعوا امواج البلاء بالدعآء.(113)
ترجمه :
ملک خود گردانید ایمان خود را یعنی حفظ آن نمائید بدادن صدقه و استوار سازید اموال خود را از تلف شدن و دزد بردن بدادن زکوة چه آنکه هیچ مالی تلف نمیشود در صحرا و دریا مگر به ندادن زکوة و دفع کنید موجهای دریای بلا را بدعا چه آنکه دعا سپر بلا و سلاح مؤمن است.
والدعآء یرد البلآء و قد ابرم ابراماً. یعنی در حدیث است که دعا بر طرف میکند بلا را و حال آنکه محکم شده باشد.(114)

کلمه 40:

متن حدیث :
سیئة تسوک خیر من حسنة تعجبک.(115)
ترجمه :
گناه و سیئه که که ترا بدحال کند بجا آوردن آن و از آن پشیمان شوی بهتر است نزد خدایتعالی از حسنه و نیکوئی که عجب آرد ترا و بآن ببالی چه آنکه ندامت بر سیئه، توبه و ما حی(116) آن است بخلاف عجب بر حسنه که مهلک است.
و فی الحدیث: ثلاث مهلکات شح مطاع و هوی متبع و اعجاب المرء بنفسه.(117)
یعنی سه خصلت هلاک کننده آدمی است بخل یا حرصی که اطاعت آن شود و هوی و هوسی که دنبال آن گرفته شود و بآن خواهشها عمل شود و عجب و ناز کردن آدمی بنفس خویش.
و در خبر است که دو نفر داخل مسجد شدند یکی عابد و دیگر فاسق چون از مسجد بیرون شدند فاسق از جمله صدیقان بود و عابد از جمله فاسقان و سبب این بود که عابد داخل شد و بعبادت خود می بالید و این فکر بود و فکر فاسق در پریشانی از گناه و استغفار بود.(118)
گنه کار اندیشناک از خدای - بسی بهتر از عابد خودنمای
که آن را جگر خون شد از سوز درد - که این تکیه بر طاعت خویش کرد
ندانست دربارگاه غنی - سرافکندگی به ز کبر و منی
بر این آستان عجز و مسکینیت - به از طاعت و خویشتن بینیت

کلمه 41:

متن حدیث :
شتان بین عملین عمل تذهب لذته و تبقی تبعته و عمل تذهب مؤنته و تبقی اجره.(119)
ترجمه :
چقدر دور است ما بین دو عمل یکی آن عملی که برود لذت آن و بماند و زر آن و آنچه تابع آنست از شقاوت اخرویه و دیگر آن عملی که برود رنج و تعب آن و بماند مزد و ثواب آن.