شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 35:

متن حدیث :
رأی الشیخ احب الی من جلد الغلام.(101)
ترجمه :
اندیشه پیر دانا دوست تر است نزد من از جلادت و مردانگی نوجوان توانا زیرا که رأی پیر صاحب تدبیر صادر می شود از روی عقل و تجربه و آن سبب اصلاح فتنه بلکه موجب اطفاء بسیاری از فتن است. بخلاف جلادت نوجوان که غالباً مبتنی است بر تهور و القاء نفس در امور مهلکه که سبب اشتغال نار حرب و هلاک جمعی شود و لهذا ابوالطیب گفته:
الرأی قبل شجاعة الشجعان - هو اول و هی المحل الثانی
فاذا هما اجتمعا لنفس حرة - بلغت من العلیآء کل مکان(102)
ز تدبیر پیر کهن بر مگرد - که کار آزموده بود سالخورد
در آرند بنیاد روئین زپای - جوانان بشمشیر و پیران برأی
جوانان پیل افکن شیر گیر - ندانند دستان(103) روباه پیر

کلمه 36:

متن حدیث :
رب مستقبل یوماً لیس یستدبره و مغبوط فی اول لیله قامت تواکیه فی آخره.(104)
ترجمه :
بسا کسی که استقبال کننده است روزی را که نیست پشت کننده بر آن روز یعنی آن روز را بپایان نمیبرد و بسا کسی که در اول شب بحال او غبطه و رشک میبردند و در آخر شب برخاستند گریه کنندگان او.
غرض تنبیه از خواب غفلت و عدم اغترار بحیوة دنیا است.
کم سالم صیحت به بغتة - و قائل عهدی به البارحة
امسی و امست عنده قینة(105) - و اصحبت تندبه النائحة
طوبی لمن کان موازینه - یوم یلاقی ربه راجحة(106)
شخصی همه شب بر سر بیمار گریست - چون صبح شد او بمرد بیمار بزیست
قال (علیه السلام):؛ لا ینبغی للعبد ان یثق بخصلتین العافیة و الغنی بینا تراه معافی اذ سقم و بینا تراه غنیاً اذ افتقر.(107)
یعنی امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود که شایسته نیست آدمی وثوق پیدا کند بدو خصلت: سلامت و دولت چه آنکه در بین سلامت و عافیت است که ناگهان می بینی او را که ناخوش گردید و هم می بینی توانگر را که در بین غنی و ثروت بود که ناگاه فقیر گردید.

کلمه 37:

متن حدیث :
رسولک ترجمان عقلک و کتابک ابلغ من ینطق عنک.(108)
ترجمه :
فرستاده تو از برای پیغام ترجمان عقل تو است و نامه تو بلیغ ترین کسی است که سخن گوید از جانب تو چه بسا است پیام برنده رسالترا بنحویکه باید و شاید ادا نکند و کم و زیاد کند لاجرم خللی در پیغام وارد شود که گاهی شود سبب هلاک فرستنده شود بخلاف نامه.
و فی معنی کلامه قول الشاعر
تخیر اذا ما کنت فی الامر مرسلاً - فمبلغ ارآء الرجال رسولها
و رو و فکر فی الکتاب فانما - باطراف اقلام الرجال عقولها(109)