شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 33:

متن حدیث :
خالطوا الناس مخالطة ان متم معها بکوا علیکم و ان عشتم حنوا الیکم.(98)
ترجمه :
چنان نیکو معاشرت و مخالطه کنید با مردمان که اگر بمیرید در آن حال بگریند بر شما بجهت خوش رفتاری و مکارم اخلاق شما و اگر زنده باشید میل کنند بسوی شما و اشتیاق ملاقات شما را داشته باشند پس ای جان عزیز من:
منه دل بر این دولت پنجروز - بدود دل خلق خود را مسوز
چنان زی که ذکرت بتحسین کنند - چه مردی نه بر گورت نفرین کنند
خرابی و بدنامی آمد ز جور - بزرگان رسند این سخن را بغور
بد و نیک چون هر دو می گذرند - همان به که نامت به نیکی برند
روایت شده که حسن سؤال نصف علم است و مداراة با مردم نصف عقل است و میانه روی در معیشت نصف مؤنه است.
قال (علیه السلام): رب عزیز اذله خلقه و ذلیل اعزه خلقه.(99)
یعنی علی علیه السلام فرمود بسا عزیزی را که خوار کرد او را خلق او و بسا ذلیل و خواری را که عزیز گردانید او را خلق او.

کلمه 34:

متن حدیث :
الدنیا دار ممر لا دار مقر و الناس فیها رجلان رجل باع نفسه فاوبقها و رجل ابتاع نفسه فاعتقها.(100)
ترجمه :
دنیا سرای گذشتگاه و رهگذر آخرت است نه جای مکث کردن و اقامت نمودن و مردمان در دنیا دو صنفند یکی آنکه فروخت نفس خود را بمتاع دنیا و هلاک ساخت او را در عقبی و دیگر آنکه خرید نفس خود را از دنیا بزهد و تقوی و آزاد ساخت او را از بندهای دنیا و هلاکت عقبی.

کلمه 35:

متن حدیث :
رأی الشیخ احب الی من جلد الغلام.(101)
ترجمه :
اندیشه پیر دانا دوست تر است نزد من از جلادت و مردانگی نوجوان توانا زیرا که رأی پیر صاحب تدبیر صادر می شود از روی عقل و تجربه و آن سبب اصلاح فتنه بلکه موجب اطفاء بسیاری از فتن است. بخلاف جلادت نوجوان که غالباً مبتنی است بر تهور و القاء نفس در امور مهلکه که سبب اشتغال نار حرب و هلاک جمعی شود و لهذا ابوالطیب گفته:
الرأی قبل شجاعة الشجعان - هو اول و هی المحل الثانی
فاذا هما اجتمعا لنفس حرة - بلغت من العلیآء کل مکان(102)
ز تدبیر پیر کهن بر مگرد - که کار آزموده بود سالخورد
در آرند بنیاد روئین زپای - جوانان بشمشیر و پیران برأی
جوانان پیل افکن شیر گیر - ندانند دستان(103) روباه پیر