شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 18:

متن حدیث :
افضل الزهد اخفاء الزهد.(54)
ترجمه :
فاضلترین زهد که اعراض است از متاع دنیا پنهان داشتن آنست از اطلاع مردم تا دور باشد از مخالطه سمعه و ریا چه آنکه جهر به عبادت و زهادت کم است که از ریا سالم بماند.
گویند منصور مردی را دید واقف بباب خود در حالیکه در میان پیشانیش آثار سجده است گفت تو بطمع مال بر در خانه من ایستاده ای با آنکه در میان جبهه تو چنین درهمی است ربیع حاجب گفت بلی چنین است لکن سکه درهمش قلب است.
کلید در دوزخ است آن نماز - که بر چشم مردم گذاری دراز
اگر جز بحق میرود جاده ات - بدوزخ نشانند سجاده ات
ریاضت کش از بهر نام و غرور - که طبل تهی را رود بانگ دور
ترجمه :

کلمه 19:

متن حدیث :
اکبر العیب ان تعیب ما فیک مثله.(55)
ترجمه :
بزرگتر عیب تو آنست که عیب کنی مردم را بچیزیکه مثل آن در تو باشد.
ای عزیز من که عیبجوئی مردم کردن از علامات خباثت نفس و دنائت طبع و عیبناک بودن است چه هر عیب دار طالب اظهار عیوب مردم است.
و در حدیث نبوی است که هر که ظاهر کند عمل ناشایست کسی را مثل آنست که خود بجا آورده.(56)
و بتجربه ثابت است که هر که بنای عیبجوئی مردم نهاد ایشانرا رسوا کرد و خود را بی اعتماد.(57)
پس احمق آن کسی است که خود به هزار عیب آلوده و سرتاپای او را معصیت فرو گرفته چشم از عیوب خود پوشیده و زبان بعیوب مردم گشوده.
همه حمال عیب خویشتنند - طعنه بر عیب دیگران چه زنند
مکن عیب خلق ایخردمند فاش - بعیب خود از خلق مشغول باش
منه عیب خلق ای فرومایه پیش - که چشمت فرو دوزد آن عیب خویش
گرفتم که خود هستی از عیب پاک - تعنت(58) مکن بر من عیب ناک
قال امیر المؤمنین علیه السلام: من نظر فی عیوب غیره فانکرها ثم رضیها لنفسه فذلک الاحمق بعینه.(59)
یعنی امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمود که هر که نظر کند در عیبهای دیگران و زشت شمرد و نپسندد از ایشان ولکن از خودش آن عیبها را بپسندد چنین کس عین احمق است.
و قال رسول الله صلی الله علیه و آله: اذا اراد الله بعبد خیراً الهاه عین محاسنه و جعل مساویة بین عینیه و کرهه مجالسة المعرضین عن ذکر الله.(60)
بطرف بوستانش گفته سعدی - دو پندم داد شیخ سهروردی
یکی بر عیب مردم دیده مگشا - دوم پرهیز کن از خودپسندی

کلمه 20:

متن حدیث :
الاوان من البلاء الفاقة و اشد من الفاقة مرض البدن و اشد من مرض البدن مرض القلب الاوان من النعم سعة المال و افضل من سعة المال صحةالبدن و افضل من صحة البدن تقوی القلب.(61)
ترجمه :
همانا از جمله بلا و محن، فقیری و بی چیزیست و سخت تر از فقیری بیماری بدنست و سخت تر از بیماری بدن بیماری دل است و همانا از جمله نعمتها فراخی مال است و بهتر از فراخی مال صحت بدن و افضل از صحت بدن پرهیزکاری دل است از رذائل.
قال تعالی: یوم لا ینفع و لا بنون الا من اتی الله بقلب سلیم.(62)