شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 7:

متن حدیث :
اذا قدرت علی عدوک فاجعل العفو عنه شکراً للقدرة علیه.(15)
ترجمه :
هر گاه قدرت یافتی بر دشمن خود عفو کن و از تقصیر او و قرار بده عفو از او را شکرانه آنکه بر او تسلط یافتی.
قال الله تعالی: و ان تعفوا اقرب للتقوی(16)
یعنی حقتعالی فرمود که عفو و بخشیدن شما نزدیکتر است بپرهیزکاری.
و روایتشده که عفو و گذشت زیاد نمی کند مگر عزت را پس گذشت کنید تا خداوند شما را عزیز گرداند.(17) و حکما گفته اند که گناه هر چند بزرگتر است فضیلت عفو کننده بیشتر است.
ونیز امیرالمؤمنین (ع) فرموده: اولی الناس بالعفو اقدرهم علی العقوبة.(18)
یعنی سزاوارترین مردمان بعفو آن کس است که قدرتش بر عقوبت کردن بیشتر باشد.
بدی را بدی سهل باشد جزا - اگر مردی احسن الی من اسا(19)

کلمه 8:

متن حدیث :
اذا وصلت الیکم اظراف النعم فلا تنفروا اقصاها بقلة الشکر.(20)
ترجمه :
چون رسید بشما ظرفهای(21) نعمتهای الهی پس مرمانید یعنی منقطع نسازید پایان آن نعمتها را بکمی شکرگذاری و کفران آن.
بدانکه: کفران نعمت (یعنی نشناختن نعم منعم و شاد نبودن به آن و صرف نکردن آنرا در مصرفی که منعم به آن راضی باشد) از صفات خبیثه و باعث شقاوت آدمی است در عقبی و موجب حرمان و سلب نعمت است در دنیا.
قال الله تعالی: لئن شکرتم لازیدنکم و لئن کفرتم ان عذابی لشدید.(22)
اگر شکرگذارید هر آینه زیاد میدهم البته شما را و اگر کفران ورزید و ناسپاسی کنید همانا عذاب من سخت است.
اگر شکر کردی بدین ملک و مال - به مالی و ملکی رسی بی زوال
نه خود خوانده ای در کتاب مجید - که در شکر، نعمت بود بر مزید
و در کتاب گلستان است که اجل کائنات از روی ظاهر آدمیست واذل موجودات سگ و به اتفاق خردمندان سگ حق شناس به از آدمی ناسپاس.
سگیرا لقمه ای هرگز فراموش - نگردد گر زنی صد نوبتش سنگ
و گر عمری نوازی سفله ای را - باندک چیزی آید با تو در جنگ

کلمه 9:

متن حدیث :
اذا هبت امراً فقع فیه فان شدة توقیه اعظم مما تخاف منه.(23)
ترجمه :
چون میترسی از کاری پس واقع شو در آن کار همانا سختی حذر کردن و خود را نگاه داشتن از آن امر مخوف بزرگتر است از آنچه میترسی از آن زیرا که بیم بلا و فکر در خلاصی از آن اصعب است از وقوع در آن بسبب طول زمان خوف و مستغرق شدن فکر در تدبیرات و امثال آن و این نسبت بامورات دنیویه است والا بلاهای عقبی وقوع آن بر اضعاف آنچیزیست که متوقع است.(24)