شرح صد کلمه قصار از امام علی علیه السلام

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

کلمه 3:

متن حدیث :
احسنوا فی عقب غیرکم تحفظوا فی عقبکم(7)
ترجمه :
نیکوئی کنید در عقب و نسل دیگران تا مراعات شما شود در نسل شما.
بدان ای عزیز من که اکثر آنچه در دنیا است بعنوان قرض و مکافات چه بسیار مشاهده و عیان شده که کسانیکه ظلم کردند بمردمان ظلم و ستم کردند به اعقاب ایشان کسی که خراب کرد خانه های مردم را خراب کردند خانه او را و هکذا بعکس.
ببری مال مسلمان و چو مالت ببرند - بانگ و فریاد برآری که مسلمانی نیست
مکن بد به فرزند مردم نگاه - که فرزند خویشت برآید تباه
پدر مرده را سایه بر سرفکن - غبارش بیفشان و خارش بکن
اگر باب را سایه رفت از سرش - تو در سایه خویشتن پرورش
بحال دل خستگان درنگر - که روزی تو دلخسته باشی مگر
فرو ماندگان را درون شاد کن - ز روز فروماندگی یاد کن

کلمه 4:

متن حدیث :
احصد الشر من صدر غیرک بقلعه من صدرک(8)
ترجمه :
قطع و درو کن شر و بدی را از سینه غیر خودت بکندن آن از سینه خودت.
این کلمه شریفه دو معنی دارد یکی آنکه در دل خود قصد بدی بر مردمان مکن تا آنها نیز برای تو نیت بد نکنند چه آنکه دل به دل راه دارد؛ دوم آنکه اگر خواستی نهی از منکر تو در مردم تأثیر کند و دست از شر و عمل بد خود بردارند اول خود را ملاحظه کن اگر آن عمل در تو می باشد از خود دور کن تا موعظه تو تأثیر کند و مردمان کار بد را ترک کنند. فان الموعظه اذا خرجت من القلب فی القلب و اذا من مجرد اللسان لم یتجاوز الاذان:
یعنی همین که موعظه از دل بیرون شد داخل در دل شود و در آن اثر کند و هر گاه از مجرد زبان باشد از گوشها تجاوز نکند حاصل آنکه:
تا به گفتار خود عمل نکنی - هیچ در دیگران اثر نکند

کلمه 5:

متن حدیث :
اذا ارذل الله عبداً حظر علیه العلم(9)
ترجمه :
چون رذل و پست سازد خدای تعالی بنده را در میان خلقان بواسطه عدم سلوک او در طریق فرمان، حرام کند بر او علم را و از این نعمت عظمی او را محروم فرماید.(10)
شکوت الی و کیع سوء حفظی - فارشدنی الی ترک المعاصی
و علله بان العلم فضل - و فضل الله لا یؤتاه عاصی