فهرست کتاب


ترجمه روضة الواعظین

محمد بن حسن فتال نیشابوری‏ مهدوی دامغانی‏

مجلس هشتاد و دوم در ارتکاب قتل و زنا

خداوند متعال در آیه 96 سوره چهارم فرموده است: «و کسی که مؤمنی را به عمد بکشد، جزایش جهنم است، جاودانه در آن.» و در آیه 35 سوره هفدهم (بنی اسرائیل) فرموده است: «و مکشید نفسی را که خداوند حرام کرده است مگر به حق.» و در آیه 34 همان سوره فرموده است: «و پیرامون زنا مگردید. به درستی که کاری زشت و راهی ناستوده است.» پیامبر (ص) فرموده اند: آدمی هرگز در پیشگاه خداوند گناهی بزرگتر از کشتن پیامبری یا امامی و ویران کردن کعبه یی که خداوند آن را قبله بندگان قرار داده است و ریختن نطفه خود در مورد حرام، انجام نداده است. و همان حضرت فرموده اند: زمین هرگز به درگاه خدای خود چنان نمی نالد که از سه گناه، خون حرامی که بر آن ریخته شود یا آبی که از غسل زنا بر آن ریخته شود یا خوابیدن پیش از دمیدن آفتاب بر آن. امام صادق (ع) فرموده است: خداوند به داود (ع) وحی فرمود که ای داود! به من شاد باش، و با یاد من لذت ببر و با مناجات با من بهره مند شو که بزودی خانه را از تبهکاران خالی می کنم و نفرین و لعنت خویش را بر ستمکاران قرار می دهم. پیامبر (ص) فرموده اند: نابود شدن دنیا بر خداوند آسان تر از کشته شدن مؤمن است. و همان حضرت فرموده اند: همانا که اگر ساکنان آسمانهای هفتگانه و زمینهای هفتگانه در ریختن خون مؤمنی شریک باشند، خدای عز و جل همه را با روی به آتش می اندازد. و فرموده اند: نخستین چیزی که روز قیامت مورد بررسی قرار می گیرد، خونهاست. و فرموده اند: اگر کسی در خاور کشته شود و کسی در باختر به کشته شدن او راضی باشد، او هم همچون کسی است که او را کشته و در خونش شریک است. امام صادق (ع) فرموده است: خداوند متعال به موسی (ع) چنین وحی فرمود که به گروه بنی اسرائیل بگو از کشتن نفس حرام به غیر حق بر حذر باشید که هر کس از شما در دنیا کسی را بکشد، خداوند او را در آتش صد بار همان گونه که مقتول را کشته است، خواهد کشت. امام باقر (ع) فرموده است: نخستین چیزی که روز قیامت مورد بررسی قرار می گیرد، خونهای مردم است. نخست دو پسر آدم را بر پا می دارند و میان آن دو قضاوت می شود و سپس دیگر قاتلان را محاکمه می کنند تا آنجا که هیچ کس از ایشان باقی نماند. پس از آن حساب دیگران را بررسی می کنند. روز رستاخیز مقتول، در حالی که خون خویش را به چهره قاتلش می پاشد، می آید و می گوید: این شخص مرا کشته است. به قاتل می گویند: تو کشنده اویی؟ و او نمی تواند هیچ سخنی را از خداوند پوشیده دارد. امام صادق (ع) فرموده است: هر کس اهمیت ندهد که چه می گوید و گفته می شود، با شیطان شریک است و هر کس اهمیت ندهد که مردم او را بدکاره بدانند، شریک شیطان است و هر کس از برادر مؤمن خود بدون اینکه میان آن دو ستمی واقع شده باشد غیبت کند، شریک شیطان است و هر کس به دوست داشتن حرام و شهوت زنا خشنود باشد، او هم شریک شیطان است و سپس فرمود: زنازاده را نشانه هایی است، نخست اینکه ما خاندان را دشمن می دارد. دوم آنکه به همان گناهی که از آن متولد شده است، علاقه دارد. سوم آنکه کار دین را سبک می شمرد. چهارم آنکه برای مردم بد محضر است و هیچ کس برای برادرانش بد محضر نیست، مگر آنکه در بستری غیر از بستر پدرش، نطفه اش بسته شده یا مادرش در عادت ماهانه به او باردار شده است. همان حضرت فرموده است: چون چهار چیز آشکار شود، چهار چیز در نتیجه آن آشکار می شود، چون زنا معمول گردد، زلزله های سخت اتفاق افتد و چون زکات پرداخت نشود، چهار پایان نابود می شوند و چون حاکمان و قاضیان در قضاوت ستم کنند، ریزش باران متوقف می شود و چون ذمه و پیمان را کوچک بشمرند، مشرکان بر مسلمانان پیروز می شوند. امیر المؤمنین علی (ع) فرموده است: آن کس که زنا کردن را دوست داشته باشد، اگر تصور کند حلال زاده است، دروغ پنداشته است. پیامبر فرموده اند: هر کس با زنی مسلمان یا یهودی و مسیحی و زرتشتی، چه آزاد و چه کنیز، زنا کند و از گناه خویش توبه نکند و در حالی که بر آن اصرار بورزد بمیرد، خداوند در گورش سیصد دریچه می گشاید که از آنها مارها و کژدم ها و اژدهاهای آتشین تا روز رستاخیز به سوی او می آیند و چون از گور خود برانگیخته شود، مردم از بوی بد بدنش سخت ناراحت می شوند و بدین گونه خود و عملش شناخته می شوند تا آنگاه که او را به آتش می برند. پیامبر (ص) فرموده اند: ای گروه مسلمانان! از زنا پرهیز کنید که در آن شش خصلت است، سه خصلت در این جهان و سه خصلت در رستاخیز. آن سه خصلت که در این جهان است، از میان بردن ارزش، و تنگدستی و نقصان عمر است و آنچه مربوط به آخرت است، خشم پروردگار عز و جل و بدی رسیدگی به حساب و جاودانگی در آتش است. سپس پیامبر (ص) فرمود: نفسهایشان آنان را گمراه کرده است که خداوند بر آنان خشم گیرد و در عذاب جاودانه بمانند. و همان حضرت فرموده اند: چون زنا بسیار شود، مرگ ناگهانی بسیار خواهد شد. امام صادق (ع) فرموده است: چون خداوند جهان را بر پا داشت، به موسی (ع) چنین وحی فرمود: که من در اثر کارهای پدران، پسران را پاداش می دهم، اگر نیک باشد، پاداش نیک و اگر بد باشد جزای بد. زنا مکنید که در نتیجه، با زنان شما زنا شود و هر کس پای در بستر مسلمانی نهد، پای در بسترش نهاده می شود. هر گونه که رفتار کنی، همان گونه با تو رفتار می شود.
امیر المؤمنین علی (ع) فرموده است: چون روز رستاخیز فرا می رسد، خداوند بوی بسیار بدی را در صحرای قیامت منتشر می سازد که همه حاضران چنان آزار می بینند که نفسهای ایشان بند می آید. در این هنگام به آنان ندا داده می شود که آیا می دانید این بوی آزار دهنده چیست؟ می گویند: نه، ولی ما را به سختی آزار داد.
گفته می شود: این بوی بد آلت جنسی زناکاران است و کسانی که با بار گناه زنا، با خدای خود ملاقات کرده اند و در دنیا توبه نکرده اند. آنان را لعنت کنید که خدایشان لعنت کناد! و هیچ کس باقی نمی ماند، مگر اینکه می گوید: پروردگارا زناکاران را لعنت فرمای!

مجلس هشتاد و سوم در باده و ربا خواری

خداوند متعال در آیه 92 سوره پنجم (مائده) فرموده است: «ای کسانی که گرویده اید! به درستی که باده و قمار و بتها و تیرهای قرعه، پلید و از کردار شیطان است. پس از آنها اجتناب کنید.» و در آیه 276 سوره دوم فرموده است: «کسانی که ربا می خورند، از جای برنمی خیزند مگر همچون کسی که شیطان با دست زدن به او، او را دیو زده کرده است ... و خداوند بیع را حلال و ربا را حرام کرده است. پس هر کس که او را پند و اندرز پروردگارش رسید و خودداری کرد، برای اوست آنچه گذشته است و کارش با خداست، و هر کس به آن برگردد، همانا آنان اصحاب آتش و در آن جاودانه اند.» از امام صادق (ع) در مورد فرو مایگان پرسیده شد. فرمود: باده خواران و طنبور زنان هستند. همان حضرت فرموده است: همانا پروردگار را در هر روز و شب، فرشته یی است که ندا می دهد، ای بندگان خدا! آرام بگیرید و از گناهان پرهیز کنید و اگر حرمت چهار پایان چرنده و کودکان شیرخوار و پیران در حال رکوع نباشد، همانا که چنان عذابی بر شما فرو ریزد که از بدبختی تسلیم آن شوید. پیامبر (ص) فرموده اند: هر کس به خدا و روز رستاخیز ایمان آورده باشد، هرگز بر سفره یی که بر آن باده نوشی می کنند، نمی نشیند. از عیوب مردم خورده است که هیچ بنده یی از بندگان من در دنیا باده گساری نخواهد کرد، مگر آنکه در آخرت، نخست به همان اندازه که باده نوشی کرده است از حمیم دوزخ به او خواهد آشامانید، چه پس از آن آمرزیده شود و چه معذب باشد. و پیامبر (ص) فرموده اند: با کسی که باده نوشی می کند، همنشینی مکنید و به او زن مدهید و از او زن مخواهید و اگر بیمار شد، به عیادتش مروید و اگر مرد، جنازه اش را تشییع مکنید که باده گسار، روز قیامت در حالی مبعوث می شود که چهره اش سیاه و چشمانش کبود و آرواره و چانه اش کج است و آب دهانش فرو می ریزد و زبانش از پشت سرش بیرون آمده است. همچنین فرموده اند: باده گسار اگر بیمار شد، عیادتش مکنید و اگر گواهی داد، مپذیرید و اگر در باره او گفتگو شد، او را پاک خصلت معرفی مکنید و اگر خواستگاری کرد، خواسته اش را برمیاورید و اگر حدیثی نقل کرد، راست مپندارید و اگر مرد به تشییع جنازه اش حاضر مشوید، و باده گسار، خداوند را با گناه بت پرستان ملاقات می کند. برای باده نوش حالتی پیش می آید که در آن حال خدای خود را نمی شناسد و باده نوشی گناهی است که از همه گناهان بزرگتر است، همچون درختی که از دیگر درختان بلندتر باشد (همچون درختی که بر هر درخت دیگر می پیچد و از آن بالا می رود). باده گسار روز قیامت در حالی مبعوث می شود که چهره اش سیاه است و بانگ بدبختی و فریادش بلند خواهد بود. قصی بن کلاب فرزندان خود را چنین پند داد که ای فرزندانم از آشامیدن باده خودداری کنید که اگر هم بدنها را اصلاح کند، ذهنها را ویران می کند. امام صادق (ع) فرموده است: باده نوشی، گناهی بزرگتر از ترک نماز است. آیا می دانی به چه سبب؟ زیرا باده نوش به حالتی در می آید که در آن حال، خدای خود را نمی شناسد. از امام صادق (ع)، در مورد معنی و تفسیر کلمه «مدمن» سؤال شد که مدمن شراب یعنی چه؟ فرمود: یعنی هر گاه به آن دسترسی پیدا کند، آن را می آشامد. پیامبر (ص) فرموده اند: هر کس جام شراب در دست خویش نهد، خدای دعایش را نمی پذیرد و هر کس باده بنوشد، خداوند چهل روز نمازش را نمی پذیرد و هر کس هر گاه بیابد بیاشامد، خداوند او را از اهل خبال می نویسد. پرسیدند: ای رسول خدا! خبال چیست؟ فرمودند: عصاره و مایع بدگواری که ویژه دوزخیان است.
پیامبر (ص) فرموده اند: ربا هفتاد جزء است و آسان ترین آن گناهش به آن اندازه است که مرد با مادر خود در خانه کعبه زنا کند.
ای علی! گناه درهمی از ربا در پیشگاه خداوند، بزرگتر از هفتاد زنا با محارم در خانه کعبه است. و نیز فرموده اند: ربا، هفتاد دروازه گناه است و کمترین معادل گناه آن، چنان است که مردی با مادر خویش همبستر شود. امام صادق فرموده است: گناه هر گونه ربا خواری، همچون گناه شرک است.
و همان حضرت فرموده اند: گناه یک درهم ربا در پیشگاه خداوند، بزرگتر از هفتاد زنای با محارم است. امیر المؤمنین علی (ع) فرموده است: ای گروه مردم! نخست فقه بیاموزید و سپس بازرگانی. نخست فقه، نخست فقه، سپس بازرگانی. سوگند به خدا که ربا در این جهان، پوشیده تر از حرکت مورچه بر سنگ سیاه است. و هم ایشان فرموده اند: هر کس احکام دینی خود را نیاموزد و بازرگانی و داد و ستد کند، به ربا و پس از آن به دوزخ می افتد.

مجلس هشتاد و چهارم در وبال ظلم

خداوند متعال در آیه 43 سوره چهاردهم (ابراهیم) فرموده است: «و خدا را از آنچه ستمگران می کنند غافل مپندار». و در آخرین آیه سوره بیست و ششم (شعراء) فرموده است: «و به زودی آنان که ستم می کنند خواهند دانست به کدام بازگشت گاهی بازمی گردند» . پیامبر (ص) فرموده اند: سه خصلت است که در هر کس باشد، ایمانش کامل است، نخست آن کس که چون راضی و خشنود شد، رضایتش او را در گناه و باطل وارد نکند. دوم آن کس که خشم، او را از حق بیرون نبرد. سوم آن کس که چون قدرت یافت، چیزی را که از او نیست به دیگران نبخشد (برای چیزی که به او ارتباط ندارد خشم نگیرد). امام صادق (ع) فرموده است: من برای افراد این امت که حق ما را بشناسند، آرزوی رستگاری و نجات دارم مگر برای هر یک از این سه گروه، همنشین پادشاه ستمگر، و کسی که از هوای نفس پیروی می کند، و آن کس که آشکارا تبهکاری و بدی می کند. پیامبر (ص) فرموده اند: عادل ترین مردم آن است که برای مردم همان چیزی را خوش بدارد که برای خود خوش می دارد و همان چیز را ناخوش بدارد که برای خود ناخوش می دارد، و سرکش ترین مردم کسی است که غیر از قاتل خود را بکشد و غیر زننده خود را بزند. امام باقر (ع) فرموده است: چون مرگ پدرم، امام سجاد، فرا رسید مرا به سینه خود فشرد و فرمود: ای پسرکم! تو را سفارش می کنم به آنچه پدرم هنگام شهادت خویش به من سفارش فرمود و گفت که امیر المؤمنین هم به ایشان سفارش فرموده است و آن سفارش این بود که ای پسرم! پرهیز کنید و بر حذر باشید از ستم کردن نسبت به کسی که نصرت دهنده یی غیر از خدا بر تو نمی یابد. امام صادق فرموده است: هر کس عهده دار کاری از کارهای مردم گردد و عدالت کند و در خانه خود را گشوده دارد و پرده اش را کنار زند (حاجب نداشته باشد) و در کار مردم بنگرد، بر خداوند متعال است که روز قیامت از بیم در امانش دارد و او را به بهشت درآورد، و نیز فرموده است: چون خداوند به رعیتی اراده خیر فرماید، برای آنان پادشاهی مهربان و وزیری دادگر برمی گمارد. امام باقر فرموده است: ظلم سه گونه است، ظلمی که خدای آن را می آمرزد و ظلمی که خدای آن را نمی آمرزد و ظلمی که خداوند آن را رها نمی فرماید. آن ستمی که خداوند آن را می آمرزد، شرک آوردن به خداوند است و آن ستمی که خداوند آن را نمی آمرزد، ستمی است که آدمی نسبت به خود در روابط خودش و خدای خودش معمول می دارد، و آن ستمی که خداوند آن را رها نمی فرماید وامهای میان مردم با یک دیگر است. و همان حضرت فرموده است: آنچه که مظلوم از دین ظالم بدست می آورد، بیشتر از آن است که ظالم از دنیای او می گیرد. پیامبر (ص) فرموده اند: عیسی بن مریم (ع) برای سخنرانی میان بنی اسرائیل برخاست و فرمود: ای بنی اسرائیل! حکمت را به جاهلان و نااهلان میاموزید که به آن ستم می کنید و آن را از اهل دانش باز مدارید که به آنان ستم می کنید و هیچ ستمکاری را بر ستمش یاری مدهید که فضل خود را باطل می کنید. امام صادق فرموده است: چون بر کسی ستم شود و شروع به نفرین بر ستمگر کند، خدای جل جلاله به او می فرماید: این جا، کس دیگری هم هست که بر تو نفرین می کند و می پندارد که تو بر او ستم کرده ای. اکنون اگر می خواهی، نفرین تو و نفرین او را برآورده کنم و اگر می خواهی، در باره هر دو به تأخیر اندازم و عفو من شما را فرا گیرد. امیر المؤمنین علی (ع) فرموده است: ستم بر بندگان چه بد توشه یی برای آخرت است و روز مظلوم بر ظالم، سخت تر از روز ظالم بر مظلوم است. برای مردم ستمگر سه نشانه است، نخست اینکه از کسی که از او برتر است (خدا و پیامبر و ائمه) با ارتکاب معصیت و گناه سرپیچی می کند. دوم آنکه به زیر دستان خود با چیرگی ستم می کند. سوم آنکه ستمکاران را پشتیبانی می کند. از امیر المؤمنین علی (ع) پرسیده شد: آیا دادگری برتر است یا بخشندگی؟ فرمودند: دادگری همه کارها را به جای خود قرار می دهد و بخشندگی و سخاوت آنها را از جهت خود بیرون می برد. دادگری، رهبری همگانی و بخشندگی، عرضی خاص است و دادگری برتر و شریف تر است. از بی انصافی بر حذر باش که منجر به آوارگی می شود و ستم، به درگیری و شمشیر بر روی یک دیگر کشیدن می انجامد. پیامبر (ص) فرموده اند: از ستم بر حذر باشید که دلهایتان را ویران می کند. و همان حضرت فرموده اند: محبوب ترین مردم، روز قیامت، در پیشگاه خداوند، کسی است که امام عادل باشد و مجلس او از همگان به خداوند نزدیک تر است. و مبغوض تر و سخت عذاب تر از همگان در پیشگاه خداوند، پیشوای ستمگر است. و فرموده اند: هر کس صبح کند و همت به ستم بر کسی نبندد، گناهان کوچک او بخشیده می شود. شاعر چنین سروده است:
«برای هر فرماندهی و ولایتی ناچار عزل خواهد بود و گردش روزگار بستن و گشودن است و بهترین روشی که در روزگاران برای والی باقی می ماند، احسان و دادگری است.»