فهرست کتاب


ترجمه روضة الواعظین

محمد بن حسن فتال نیشابوری‏ مهدوی دامغانی‏

مجلس هشتاد و یکم در حیاء (آزرم)

خداوند در آیه 107 سوره چهارم (نساء) فرموده است: «پوشیده می دارند از مردم و پوشیده نمی دارند از خدا». و در آیه 7 سوره پنجاه و هشتم (مجادله) فرموده است: «هیچ راز گفتنی میان سه کس نیست مگر اینکه او چهارمی ایشان است و هیچ پنج تنی مگر اینکه او ششمی ایشان است». امام کاظم (ع) فرموده است: از مثالهای پیامبران که درود خدا بر همه شان باد! چیزی جز یک کلمه باقی نمانده است و آن این است که چون آزرم نمی کنی، هر چه می خواهی بکن، و این هم در مورد بنی امیه است. امام صادق (ع) فرموده است: خداوند تبارک و تعالی، شهوت را ده بخش فرموده، نه بخش آن در زنان و یک بخش آن در مردان است و اگر چنین نبود که خداوند در آنان نه بخش از آزرم را هم قرار داده است، هر آینه به هر مردی نه زن چسبیده بود. و همان حضرت فرموده است: حیا و آزرم ده بخش است، نه بخش آن در زنان و یک بخش آن در مردان است و چون دوشیزه به حد بلوغ می رسد و خون می بیند، دو بخش از آزرم او می رود و چون ازدواج می کند دو بخش دیگر آن از میان می رود و پنج بخش آن باقی می ماند. اگر تبهکاری کند، همه آزرمش از میان می رود و اگر پاکدامن بماند، آن پنج بخش باقی می ماند. پیامبر (ص) فرموده اند: ایمان برهنه و جامه آن آزرم و زیورش وفا و مروتش کار نیک و ستون و مایه بر پایی آن پارسایی است. و هر چیز را اساس است و اساس اسلام، محبت خاندان ماست. امام صادق فرموده است: سه خصلت است که اگر کسی دارا نباشد، هرگز به خیر او امید نیست، آن کس که در نهان از خدا نترسد و آن کس که در پیری بیمی به دل راه ندهد و رعایت نکند و آن کس که از هیچ عیبی آزرم نکند. پیامبر (ص) فرموده اند: هرگز آزرم با چیزی همراه نیست مگر آنکه آن را می آراید و هرگز فحش و دریدگی همراه چیزی نیست مگر آنکه آن را آلوده می کند. و همان حضرت فرموده اند: همانا هر دین را خوی و خصلتی است و چهره اخلاق اسلامی آزرم است. و هم ایشان فرموده اند: آزرم از زندگان، از ایمان است، یا آزرم از ایمان است و شخص مؤمن در بهشت خواهد بود. و به پیامبر (ص) گفته شد: مرا نصیحت فرمایید. فرمودند: از خداوند چنان آزرم کن که از مردان صالح خویش آزرم می کنی. و باز فرموده است: آزرم کنید از خدای، چنان که شایسته آزرم است. گفتند:
ای رسول خدا! ما آزرم می کنیم. فرمود: نه چنین است، که هر کس از خدای چنان که باید آزرم کند، سر خود و اندیشه اش را و شکم و اندرونش را حفظ کند و مرگ و پوسیده شدن را به یاد آورد، و هر کس آخرت را بخواهد، زیور این جهان را رها می کند و هر کس چنین کند، همانا که از خدای چنان که شاید و باید آزرم کرده است. و گفته شده است: هر کس جامه آزرم بپوشد، عیبش بر مردم پوشیده می ماند. شاعر چنین سروده است:
«هر گاه از سرانجام شبها (روزگار) نمی ترسی و آزرم نمی کنی، هر چه می- خواهی بکن، و حال آنکه به خدا سوگند در زندگی و دنیا چون آزرم از میان برود، خوشی باقی نمی ماند. آدمی تا گاهی که حیاء و شرم دارد و به نیکی زندگی می کند و تا حیاء باقی باشد، مهتری و بزرگی باقی است. چه بسیار گناه و زشتی که میان من و انجام آن، حیاء مانع شد و حیاء داروی آن بود و چون حیاء از میان برود، دوایی نیست.» دیگری گفته است: «چه بسا کسی که از عشق او پیراهن دریده می شود و او را میان خانه از شدت حیاء بیمار می پنداری، ولی چون پرچم برافراشته می شود، او را زیر پرچم فرمانده می بینی.»

مجلس هشتاد و دوم در ارتکاب قتل و زنا

خداوند متعال در آیه 96 سوره چهارم فرموده است: «و کسی که مؤمنی را به عمد بکشد، جزایش جهنم است، جاودانه در آن.» و در آیه 35 سوره هفدهم (بنی اسرائیل) فرموده است: «و مکشید نفسی را که خداوند حرام کرده است مگر به حق.» و در آیه 34 همان سوره فرموده است: «و پیرامون زنا مگردید. به درستی که کاری زشت و راهی ناستوده است.» پیامبر (ص) فرموده اند: آدمی هرگز در پیشگاه خداوند گناهی بزرگتر از کشتن پیامبری یا امامی و ویران کردن کعبه یی که خداوند آن را قبله بندگان قرار داده است و ریختن نطفه خود در مورد حرام، انجام نداده است. و همان حضرت فرموده اند: زمین هرگز به درگاه خدای خود چنان نمی نالد که از سه گناه، خون حرامی که بر آن ریخته شود یا آبی که از غسل زنا بر آن ریخته شود یا خوابیدن پیش از دمیدن آفتاب بر آن. امام صادق (ع) فرموده است: خداوند به داود (ع) وحی فرمود که ای داود! به من شاد باش، و با یاد من لذت ببر و با مناجات با من بهره مند شو که بزودی خانه را از تبهکاران خالی می کنم و نفرین و لعنت خویش را بر ستمکاران قرار می دهم. پیامبر (ص) فرموده اند: نابود شدن دنیا بر خداوند آسان تر از کشته شدن مؤمن است. و همان حضرت فرموده اند: همانا که اگر ساکنان آسمانهای هفتگانه و زمینهای هفتگانه در ریختن خون مؤمنی شریک باشند، خدای عز و جل همه را با روی به آتش می اندازد. و فرموده اند: نخستین چیزی که روز قیامت مورد بررسی قرار می گیرد، خونهاست. و فرموده اند: اگر کسی در خاور کشته شود و کسی در باختر به کشته شدن او راضی باشد، او هم همچون کسی است که او را کشته و در خونش شریک است. امام صادق (ع) فرموده است: خداوند متعال به موسی (ع) چنین وحی فرمود که به گروه بنی اسرائیل بگو از کشتن نفس حرام به غیر حق بر حذر باشید که هر کس از شما در دنیا کسی را بکشد، خداوند او را در آتش صد بار همان گونه که مقتول را کشته است، خواهد کشت. امام باقر (ع) فرموده است: نخستین چیزی که روز قیامت مورد بررسی قرار می گیرد، خونهای مردم است. نخست دو پسر آدم را بر پا می دارند و میان آن دو قضاوت می شود و سپس دیگر قاتلان را محاکمه می کنند تا آنجا که هیچ کس از ایشان باقی نماند. پس از آن حساب دیگران را بررسی می کنند. روز رستاخیز مقتول، در حالی که خون خویش را به چهره قاتلش می پاشد، می آید و می گوید: این شخص مرا کشته است. به قاتل می گویند: تو کشنده اویی؟ و او نمی تواند هیچ سخنی را از خداوند پوشیده دارد. امام صادق (ع) فرموده است: هر کس اهمیت ندهد که چه می گوید و گفته می شود، با شیطان شریک است و هر کس اهمیت ندهد که مردم او را بدکاره بدانند، شریک شیطان است و هر کس از برادر مؤمن خود بدون اینکه میان آن دو ستمی واقع شده باشد غیبت کند، شریک شیطان است و هر کس به دوست داشتن حرام و شهوت زنا خشنود باشد، او هم شریک شیطان است و سپس فرمود: زنازاده را نشانه هایی است، نخست اینکه ما خاندان را دشمن می دارد. دوم آنکه به همان گناهی که از آن متولد شده است، علاقه دارد. سوم آنکه کار دین را سبک می شمرد. چهارم آنکه برای مردم بد محضر است و هیچ کس برای برادرانش بد محضر نیست، مگر آنکه در بستری غیر از بستر پدرش، نطفه اش بسته شده یا مادرش در عادت ماهانه به او باردار شده است. همان حضرت فرموده است: چون چهار چیز آشکار شود، چهار چیز در نتیجه آن آشکار می شود، چون زنا معمول گردد، زلزله های سخت اتفاق افتد و چون زکات پرداخت نشود، چهار پایان نابود می شوند و چون حاکمان و قاضیان در قضاوت ستم کنند، ریزش باران متوقف می شود و چون ذمه و پیمان را کوچک بشمرند، مشرکان بر مسلمانان پیروز می شوند. امیر المؤمنین علی (ع) فرموده است: آن کس که زنا کردن را دوست داشته باشد، اگر تصور کند حلال زاده است، دروغ پنداشته است. پیامبر فرموده اند: هر کس با زنی مسلمان یا یهودی و مسیحی و زرتشتی، چه آزاد و چه کنیز، زنا کند و از گناه خویش توبه نکند و در حالی که بر آن اصرار بورزد بمیرد، خداوند در گورش سیصد دریچه می گشاید که از آنها مارها و کژدم ها و اژدهاهای آتشین تا روز رستاخیز به سوی او می آیند و چون از گور خود برانگیخته شود، مردم از بوی بد بدنش سخت ناراحت می شوند و بدین گونه خود و عملش شناخته می شوند تا آنگاه که او را به آتش می برند. پیامبر (ص) فرموده اند: ای گروه مسلمانان! از زنا پرهیز کنید که در آن شش خصلت است، سه خصلت در این جهان و سه خصلت در رستاخیز. آن سه خصلت که در این جهان است، از میان بردن ارزش، و تنگدستی و نقصان عمر است و آنچه مربوط به آخرت است، خشم پروردگار عز و جل و بدی رسیدگی به حساب و جاودانگی در آتش است. سپس پیامبر (ص) فرمود: نفسهایشان آنان را گمراه کرده است که خداوند بر آنان خشم گیرد و در عذاب جاودانه بمانند. و همان حضرت فرموده اند: چون زنا بسیار شود، مرگ ناگهانی بسیار خواهد شد. امام صادق (ع) فرموده است: چون خداوند جهان را بر پا داشت، به موسی (ع) چنین وحی فرمود: که من در اثر کارهای پدران، پسران را پاداش می دهم، اگر نیک باشد، پاداش نیک و اگر بد باشد جزای بد. زنا مکنید که در نتیجه، با زنان شما زنا شود و هر کس پای در بستر مسلمانی نهد، پای در بسترش نهاده می شود. هر گونه که رفتار کنی، همان گونه با تو رفتار می شود.
امیر المؤمنین علی (ع) فرموده است: چون روز رستاخیز فرا می رسد، خداوند بوی بسیار بدی را در صحرای قیامت منتشر می سازد که همه حاضران چنان آزار می بینند که نفسهای ایشان بند می آید. در این هنگام به آنان ندا داده می شود که آیا می دانید این بوی آزار دهنده چیست؟ می گویند: نه، ولی ما را به سختی آزار داد.
گفته می شود: این بوی بد آلت جنسی زناکاران است و کسانی که با بار گناه زنا، با خدای خود ملاقات کرده اند و در دنیا توبه نکرده اند. آنان را لعنت کنید که خدایشان لعنت کناد! و هیچ کس باقی نمی ماند، مگر اینکه می گوید: پروردگارا زناکاران را لعنت فرمای!

مجلس هشتاد و سوم در باده و ربا خواری

خداوند متعال در آیه 92 سوره پنجم (مائده) فرموده است: «ای کسانی که گرویده اید! به درستی که باده و قمار و بتها و تیرهای قرعه، پلید و از کردار شیطان است. پس از آنها اجتناب کنید.» و در آیه 276 سوره دوم فرموده است: «کسانی که ربا می خورند، از جای برنمی خیزند مگر همچون کسی که شیطان با دست زدن به او، او را دیو زده کرده است ... و خداوند بیع را حلال و ربا را حرام کرده است. پس هر کس که او را پند و اندرز پروردگارش رسید و خودداری کرد، برای اوست آنچه گذشته است و کارش با خداست، و هر کس به آن برگردد، همانا آنان اصحاب آتش و در آن جاودانه اند.» از امام صادق (ع) در مورد فرو مایگان پرسیده شد. فرمود: باده خواران و طنبور زنان هستند. همان حضرت فرموده است: همانا پروردگار را در هر روز و شب، فرشته یی است که ندا می دهد، ای بندگان خدا! آرام بگیرید و از گناهان پرهیز کنید و اگر حرمت چهار پایان چرنده و کودکان شیرخوار و پیران در حال رکوع نباشد، همانا که چنان عذابی بر شما فرو ریزد که از بدبختی تسلیم آن شوید. پیامبر (ص) فرموده اند: هر کس به خدا و روز رستاخیز ایمان آورده باشد، هرگز بر سفره یی که بر آن باده نوشی می کنند، نمی نشیند. از عیوب مردم خورده است که هیچ بنده یی از بندگان من در دنیا باده گساری نخواهد کرد، مگر آنکه در آخرت، نخست به همان اندازه که باده نوشی کرده است از حمیم دوزخ به او خواهد آشامانید، چه پس از آن آمرزیده شود و چه معذب باشد. و پیامبر (ص) فرموده اند: با کسی که باده نوشی می کند، همنشینی مکنید و به او زن مدهید و از او زن مخواهید و اگر بیمار شد، به عیادتش مروید و اگر مرد، جنازه اش را تشییع مکنید که باده گسار، روز قیامت در حالی مبعوث می شود که چهره اش سیاه و چشمانش کبود و آرواره و چانه اش کج است و آب دهانش فرو می ریزد و زبانش از پشت سرش بیرون آمده است. همچنین فرموده اند: باده گسار اگر بیمار شد، عیادتش مکنید و اگر گواهی داد، مپذیرید و اگر در باره او گفتگو شد، او را پاک خصلت معرفی مکنید و اگر خواستگاری کرد، خواسته اش را برمیاورید و اگر حدیثی نقل کرد، راست مپندارید و اگر مرد به تشییع جنازه اش حاضر مشوید، و باده گسار، خداوند را با گناه بت پرستان ملاقات می کند. برای باده نوش حالتی پیش می آید که در آن حال خدای خود را نمی شناسد و باده نوشی گناهی است که از همه گناهان بزرگتر است، همچون درختی که از دیگر درختان بلندتر باشد (همچون درختی که بر هر درخت دیگر می پیچد و از آن بالا می رود). باده گسار روز قیامت در حالی مبعوث می شود که چهره اش سیاه است و بانگ بدبختی و فریادش بلند خواهد بود. قصی بن کلاب فرزندان خود را چنین پند داد که ای فرزندانم از آشامیدن باده خودداری کنید که اگر هم بدنها را اصلاح کند، ذهنها را ویران می کند. امام صادق (ع) فرموده است: باده نوشی، گناهی بزرگتر از ترک نماز است. آیا می دانی به چه سبب؟ زیرا باده نوش به حالتی در می آید که در آن حال، خدای خود را نمی شناسد. از امام صادق (ع)، در مورد معنی و تفسیر کلمه «مدمن» سؤال شد که مدمن شراب یعنی چه؟ فرمود: یعنی هر گاه به آن دسترسی پیدا کند، آن را می آشامد. پیامبر (ص) فرموده اند: هر کس جام شراب در دست خویش نهد، خدای دعایش را نمی پذیرد و هر کس باده بنوشد، خداوند چهل روز نمازش را نمی پذیرد و هر کس هر گاه بیابد بیاشامد، خداوند او را از اهل خبال می نویسد. پرسیدند: ای رسول خدا! خبال چیست؟ فرمودند: عصاره و مایع بدگواری که ویژه دوزخیان است.
پیامبر (ص) فرموده اند: ربا هفتاد جزء است و آسان ترین آن گناهش به آن اندازه است که مرد با مادر خود در خانه کعبه زنا کند.
ای علی! گناه درهمی از ربا در پیشگاه خداوند، بزرگتر از هفتاد زنا با محارم در خانه کعبه است. و نیز فرموده اند: ربا، هفتاد دروازه گناه است و کمترین معادل گناه آن، چنان است که مردی با مادر خویش همبستر شود. امام صادق فرموده است: گناه هر گونه ربا خواری، همچون گناه شرک است.
و همان حضرت فرموده اند: گناه یک درهم ربا در پیشگاه خداوند، بزرگتر از هفتاد زنای با محارم است. امیر المؤمنین علی (ع) فرموده است: ای گروه مردم! نخست فقه بیاموزید و سپس بازرگانی. نخست فقه، نخست فقه، سپس بازرگانی. سوگند به خدا که ربا در این جهان، پوشیده تر از حرکت مورچه بر سنگ سیاه است. و هم ایشان فرموده اند: هر کس احکام دینی خود را نیاموزد و بازرگانی و داد و ستد کند، به ربا و پس از آن به دوزخ می افتد.