فهرست کتاب


شرح حال و زندگی محدثین شیعه

مرکز غدیر‏‏‏

ولادت

محمد بن حسن بن علی بن احمد بن علی فتال نیشابوری، معروف به ابن فتال و ابن فارسی، از علمای قرن پنجم و ششم هجری است.

اشتراک

در مورد ابن فتال از دو جهت مشکل پیش آمده:
1 - بعضی او را محمد بن حسن دانسته اند، بعضی محمد بن علی و بعضی دیگر محمد بن احمد، و حتی ابن شهر آشوب در مناقب دو تعبیر نسبت به ایشان دارد.
توجیه این مشکل آن است که نام صحیح و کامل وی محمد بن حسن بن علی بن احمد است؛ اما چون پدر، پدر بزرگ و جد اعلای او همگی اهل علم و با فضیلت بوده اند در انتساب، به هر سه آنها نسبت داده می شود. پس مصداق تمام این اسامی یک شخص است و در نسبت هم اشتباهی پیش نیامده است.
2 - جهت دوم تشابه، اینکه شیخ منتجب الدین در فهرست دو نفر را به عنوان فتال نیشابوری نام برده، یکی صاحب روضة الواعظین و دیگری صاحب تفسیری که می گوید من تفسیر او را با واسطه افراد مورد اعتماد نقل می کنم.
شیخ آقا بزرگ تهرانی نیز قائل به این است که دو نفر با نام فتال بوده اند و دیگران اشتباها هر دو را یک نفر دانسته اند.
در مقابل، بسیاری از بزرگان تراجم این دو نفر را یکی دانسته اند وبا توجه به اینکه تنها منتجب الدین نامی از فتال صاحب تفسیر برده و در هیچ جای دیگر اثر و نامی از او نمی یابیم، اتحاد این دو نفر قولی است که نزدیک به واقع می نماید. بزرگانی چون علامه مجلسی و صاحب روضات الجنات و محدث نوری نیز این نظر را تأیید کرده اند.
اما اینکه شیخ منتجب الدین می گوید تفسیر او را به واسطه ثقات نقل می کنم دلیل بر فاصله زمانی نیست چرا که ممکن است هم عصر بوده باشند و در عین حال کتاب او را از دیگری شنیده و نقل کند. (ابن شهر آشوب و شیخ منتجب الدین هم عصر می باشند و ابن شهر آشوب شاگرد فتال نیشابوری است).

اساتید

در میان اساتید محمد بن حسن فتال چهره های درخشانی یافت می شود مانند:
1 - پدرش شیخ حسن بن علی فتال
2 - شیخ الطائفه، شیخ طوسی
3 - سید مرتضی علم الهدی
4 - شیخ عبد الجبار بن عبد الله
5 - مرتضی ابو الحسن مطهر