فهرست کتاب


شرح حال و زندگی محدثین شیعه

مرکز غدیر‏‏‏

اساتید

با آنکه به اعتراف بزرگان، ابن غضائری شخصیتی ممتاز داشته و همه به فضل و تقوا و علم او اعتراف دارند، اما اطلاع چندانی از قسمتهای مختلف زندگی او در اختیار نداریم.
از جمله اساتید ابن غضائری تنها نام دو نفر یافت شده:
1 - حسین بن عبید الله غضائری، پدر فقیه و محدث او
2 - احمد بن عبد الواحد بن احمد بزاز، معروف به ابن عبدون و ابن حاشر که از شیوخ روایت نجاشی نیز می باشد. او در سال 423 هجری وفات یافته است.

شاگردان

از شاگردان ابن غضائری نیز فقط چند نام در تاریخ ثبت شده که عبارتند از:
1 - شیخ الطائفة، ابو جعفر، محمد بن حسن طوسی، متوفای 460 هجری، که مقام و عظمت و فضل او بر هیچکس پوشیده نیست. او نویسنده 2 کتاب از کتب اربعه است و علاوه بر آن دهها عنوان تألیف در موضوعات مختلف دارد.
2 - شیخ ابو العباس، احمد بن علی نجاشی، صاحب کتاب رجال معروف، که مهمترین کتاب رجال و اصلی ترین کتاب موجود برای مراجعه محققین قلمداد می شود.
پیرامون نجاشی تذکر این نکته لازم است که نجاشی از شاگردان ابن غضائری بوده و همراه علی بن محمد بن شیران بر او قراءت می کردند. در عین حال ابن غضائری همراه نجاشی نزد پدرش، حسین بن عبید الله شاگردی می کرده اند و بر او قراءاتی داشته اند. بدین سان نجاشی در برهه ای از زمان هم شاگردی ابن غضائری بوده و در برهه ای دیگر از شاگردان او.

تألیفات

بر خلاف پدر ابن غضائری، که نام مشایخ و تألیفات او به صورت کامل به دست ما رسیده، از احمد بن حسین اطلاع فراوانی نداریم.
این کتب از جمله تألیفات اوست:
1 - کتاب الضعفاء، معروف به رجال ابن غضائری. این کتاب که یک قسمت از کتابی دو قسمتی بوده پیرامون ضعفای از روات است و تمام موارد ذم و ایرادات روات را از حیث وثاقت در نقل و مذهب و... جمع نموده است. قسمت دوم این کتاب که ممدوحین از روات بوده متاسفانه مفقود شده و هیچ اطلاعی از آن در دست نداریم.
پیرامون صحت مطالب و صحت انتساب این کتاب به ابن غضائری سخن فراوان است. علامه تهرانی در «الذریعة» به شدت مخالف انتساب این کتاب به ابن غضائری است و دامان چنان بزرگ مردی را از نسبت داده شدن به این کتاب مبرا می داند.
از حیث نسخه و اعتبار سند کتاب نیز مطالبی هست که در قسمت معرفی کتاب مفصلا بیان شده است.
2 - کتاب تاریخ ابن الغضائری، این کتاب پس از وفات ابن غضائری در اختیار نجاشی بوده و شامل راویان حدیث و تاریخ زندگی آنها بوده است. این کتاب غیر از رجال ابن غضائری است.
3 - فهرست الأصول
4 - فهرست المصنفات
پیرامون این دو کتاب شیخ طوسی در ابتدای فهرست گفته: «در بین علمای امامیه عده ای کتابهایی در خصوص معرفی کتب بزرگان شیعه و معرفی مؤلفان آنها نوشته اند؛ اما هیچکس کاملتر و جامعتر از شیخ بزرگوار، ابو الحسین، احمد بن حسین (ابن غضائری) انجام نداده است. او در این دو کتاب هر چه یافته جمع آوری نموده است».
متأسفانه در زمان حیات ابن غضائری کسی این دو کتاب را استنساخ نکرده بود و تنها یک نسخه از هر یک موجود بوده که پس از وفات او بوسیله بعضی از ورثه اش از بین رفته اند.