فهرست کتاب


شرح حال و زندگی محدثین شیعه

مرکز غدیر‏‏‏

اساتید

او تحصیلات عالیه خویش را نزد فقیه بزرگوار، علم الهدی و شیخ طائفه، شیخ طوسی انجام داد و اندکی نیز در محضر عالم بزرگوار، عبدالعزیز دیلمی معروف به سلار تلمّذ کرده است. او از طرف سید مرتضی علم الهدی برای تدریس و تبلیغ و...به شام و حلب اعزام گردید و به همین جهت او را خلیفة المرتضی (نماینده سید مرتضی) می گفتند.
وی پس از درگذشت سید مرتضی، از سوی شیخ طوسی در آن مقام ابقا شد و به خلیفة الشیخ هم معروف گشت.
موضوع نیابت و نمایندگی نشان دهنده نفوذ علما و فقها در آن زمان است که مراجع تقلید نمایندگانی به اطراف و اکناف می فرستادند تا مردم در امور خود به آنها مراجعه نموده و مشکلات دینی خود را حل نمایند.

گفتار بزرگان

1 - مرحوم میرزا عبدالله افندی صاحب ریاض العلما، می نویسد:
«شیخ تقی الدین بن نجم الدین بن عبدالله حلبی، شاگرد سید مرتضی علم الهدی و شیخ طوسی و استاد قاضی ابن براج حلبی می باشد. شیخ طوسی نام او را در کتاب فهرست خویش آورده و گفته: او نزد ما و سید مرتضی درس خوانده است.
سپس او را توثیق کرده و این امر نشانگر عظمت شأن و اعتبار اوست.
2 - علامه متتبع، مرحوم میرزا محمد باقر خوانساری قدس سره مؤلف روضات، در تألیف منیف خود فصلی را در مورد زندگی این فقیه نامدار گشوده و مطلبی را درباره او بازگو می کند که بخشی از تقریرات او را در ذیل می آوریم. او می گوید:
فقیه نامدار و بزرگوار، ابوالصلاح تقی الدین بن نجم الدین بن عبدالله حلبی، فقیه و مورد اعتماد اهل رجال از اعیان امامیه و از مشاهیر فقهای حلب و موصوف به خلیفة المرتضی است و آن بر اساس نیابتی است که از سوی استاد بزرگوارش داشته است، آنچنان که ابن براج از سوی شیخ طوسی اعلی الله مقامه داشته است. این گونه نیابت بر اساس قضاوت یا جنبه نیابت در تدریس است، چون هر دو نیابت مورد نص و تصریح قرار گرفته اند. این امر نشانگر عظمت و شأن این فقیه بزرگوار می تواند باشد.
3 - مجمع البحرین هنگامی که نامی از سلار می برد، در شرح حال او می نویسد: ابوالصلاح حلبی نیز از او فرا گرفته است، و هنگامی که از شهر حلب مورد استفتاء و پرسش فقهی قرار می گرفت، در پاسخ می گفت: پیش شما «تقی» وجود دارد؛ یعنی به او مراجعه کنید.

آثار و تالیفات

او دارای آثار و تألیفات متعددی است که نوعاً در زمینه فقه و کلام می باشد و اسامی برخی از آنها به این ترتیب می باشد:
1 - البدایة (فقه)
2 - تقریب المعارف (کلام)
3 - دفع شبه الملاحدة (کلام)
4 - شرح ذخیره علم الهدی (کلام)
5 - الشافیة
6 - العدّة (فقه)
7 - اللوامع (فقه)
8 - المرشد فی طریق المتعبد (احکام)