فهرست کتاب


شرح حال و زندگی محدثین شیعه

مرکز غدیر‏‏‏

حسن بن ابی الحسن دیلمی

ولادت

تاریخ ولادت ابو محمد، حسن بن ابی الحسن دیلمی دقیقا مشخص نشده، اما به طور حتم، از علمای قرن هشتم هجری است.
بعضی نام او را چنین گفته اند: حسن بن ابی الحسن بن محمد دیلمی، که محمد نام جد آن بزرگوار است. بعضی دیگر گفته اند: حسن بن ابی الحسن، محمد دیلمی که محمد را نام پدر او دانسته اند و کنیه اش را ابو الحسن.
صاحبان تراجم و علمای رجال پیرامون این مسئله بسیار بحث و مناظره کرده اند.
اما گذشته از تمام بحث ها نظریه صحیح این است که: «محمد» نام جد آن بزرگوار است نه پدر او و صحیح این است: حسن بن ابی الحسن بن محمد دیلمی.
دلیل ما بر این مدعا آن است که مصنف در کتاب شریف اعلام الدین، ص 97 می فرماید: «یقول العبد الفقیر إلی رحمة الله و عفوه، الحسن بن علی بن محمد بن الدیلمی تغمده اللّه برحمته و مسامحته و غفرانه، جامع هذا المجموع...»
از این عبارت به وضوح پیدا است که نام او حسن، نام پدر او علی، و نام جد او محمد است و کنیه ابو الحسن کنیه رایج برای نام علی است نه محمد.

مقام علمی

برای درک مقام علمی هر کس،باید نظری به کلمات بزرگان معاصر و متأخر از او انداخت و دید که آنها چگونه شخص مورد نظر را معرفی کرده اند.
با نگاهی اجمالی به کلمات بزرگان پیرامون دیلمی صفاتی همچون: عارف، عالم، محدث، کامل، وجه من کبار اصحابنا فی الفقه و الحدیث و العرفان و المغازی و السیر و... را در وصف او می بینیم.
از حیث اعتماد و وثاقت هم، همین بس که علامه مجلسی رحمه الله کتاب شریف اعلام الدین و ارشاد القلوب را از آن بزرگوار در بحار الانوار نقل کرده.
صاحب وسائل الشیعه نیز، بسیار از کتابهای او نقل می کند و این به خاطر اعتماد بزرگان به وثاقت او و مقام علمی و تقوای آن بزرگ مرد عرصه علم و تقوا است.
پس به اعتراف جمیع بزرگانی که نامی از دیلمی برده اند، او از بزرگان اصحاب امامیه در علوم مختلف، خصوصا فقه و حدیث و عرفان است.