فهرست کتاب


شرح حال و زندگی محدثین شیعه

مرکز غدیر‏‏‏

اساتید

متأسفانه با آنکه اطلاعات ما در مورد زندگی علامه مجلسی فراوان است، پیرامون اساتید او اطلاع کمی در دست داریم. البته مشایخ روایت علامه را می شناسیم اما اینکه علامه محضر درسی چه کسانی را درک کرده مبهم است.
از جمله اساتید و مشایخ نقل علامه اند:
1 - پدرش محمد تقی مجلسی (متوفای 1070 هجری) که استاد علامه در علوم نقلی بوده است.
2 - مرحوم آقا حسین خوانساری (متوفای 1098 هجری)، فرزند آقا جمال که استاد علامه در علوم عقلی بوده است.
این دو بزرگوار اساتید علامه هستند، اما مشایخ نقل او:
3 - مولا محمد صالح مازندرانی (متوفای 1086 هجری)
4 - ملا محسن فیض کاشانی (متوفای 1091 هجری)
5 - سید علی خان مدنی صاحب شرح معروف بر صحیفه سجادیه علیه السلام (متوفای 1120 هجری)
6 - شیخ حرّ عاملی مؤلف کتاب وسائل الشیعه (متوفای 1104 هجری).
لازم به ذکر است که این دو تن علاوه بر اجازه هایی که به علامه داده اند از ایشان اجازه هم گرفته اند بنا بر این جزء شاگردان علامه نیز محسوب می گردند.

شاگردان

بیش از یکهزار نفر از طلاب و دانش پژوهان از محضر پر فیض علامه مجلسی استفاده نموده اند. علامه اجازهای فراوانی نیز به شاگردان خویش داده است.
از جمله شاگردان علامه اند:
1 - سید نعمت اللّه جزائری
2 - جعفر بن عبد اللّه کمره ای اصفهانی
3 - زین العابدین بن شیخ حرّ عاملی
4 - سلیمان بن عبد الله ماحوزی بحرانی
5 - شیخ عبد الرزاق گیلانی
6 - عبد الرضا کاشانی
7 - محمد باقر بیابانکی
8 - میرزا عبد الله افندی اصفهانی مؤلف محترم ریاض العلماء
9 - سید علی خان مدنی مؤلف گرانقدر ریاض السالکین (شرح صحیفه سجادیه علیه السلام)
10 - شیخ حرّ عاملی
11 - ملا سیما، محمد بن اسماعیل فسایی شیرازی
12 - محمد بن حسن، فاضل هندی و...

تألیفات

علامه مجلسی عمری بسیار پر برکت داشت. او در عمر 73 ساله خویش بیش از یکصد کتاب به زبان فارسی و عربی نوشت که تنها یک عنوان آن بحار الأنوار است با 110 جلد و عنوان دیگر مرآة العقول با 26 جلد.
حدود 40 کتاب نیز به ایشان نسبت داده شده است.
اولین تألیف علامه را کتاب الأوزان و المقادیر یا میزان المقادیر دانسته اند که در سال 1063 تألیف شده. آخرین تألیف ایشان هم کتاب حق الیقین است مربوط به سال 1109 هجری، یعنی یک سال قبل از وفات ایشان.
برخی کتب علامه عبارتند از:
1 - بحار الأنوار، که یک مجموعه بزرگ روایی و تاریخی است و در ضمن آن تفسیر بسیاری از آیات قرآن کریم هم آمده است.
2 - مرآة العقول، شرح کافی ثقة الاسلام کلینی است در 26 جلد.
3 - ملاذ الأخیار، شرح تهذیب شیخ طوسی است در 16 جلد.
4 - الفرائد الطریفة، شرح صحیفه سجادیه علیه السلام است.
5 - شرح أربعین حدیث، که از بهترین کتب در این موضوع می باشد.
6 - حق الیقین، در اعتقادات است و به زبان فارسی نوشته شده. علامه چندین کتاب کلامی دیگر نیز دارد.
7 - زاد المعاد، در اعمال و ادعیه ماهها (فارسی)
8 - تحفة الزائر، در زیارات (فارسی)
9 - عین الحیاة، شامل مواعظ و حکم برگرفته از آیات و روایات معصومین علیهم السلام (فارسی)
10 - صراط النجاة
11 - حلیة المتقین، در آداب و مستحبات روزانه و در طول زندگی (فارسی)
12 - حیاة القلوب در تاریخ پیامبران و ائمه علیهم السلام در سه جلد (فارسی)
13 - مشکاة الأنوار، که مختصر حیات القلوب است (فارسی)
14 - جلاء العیون در تاریخ و مصائب اهل بیت علیهم السلام (فارسی)
15 - توقیعات امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف همراه با ترجمه آنها.
16 - کتب فراوانی بعنوان ترجمه احادیث خاص مانند ترجمه توحید مفضل و...
17 - کتبی در موضوع ترجمه ادعیه و زیارات همچون زیارت جامعه کبیره و دعای سمات و...
18 - رساله های فراوان فقهی که به جهت اختصار از آنها نام نمی بریم کتابهایی نیز در موضوعات مختلف از قبیل تفسیر، رجال، تراجم و... از علامه به یادگار مانده است.
نکته قابل توجه در آثار علامه مجلسی آن است که ایشان اکثر عناوین کتبش را کتابهای فارسی تشکیل می دهد و این نکته توجه علامه را به هدایت جامعه خویش که فارسی زبان بودند بخوبی نشان می دهد. (گرچه کتب عمده و منبع، همچون بحار الأنوار و مرآة العقول عربی هستند).