فهرست کتاب


شرح حال و زندگی محدثین شیعه

مرکز غدیر‏‏‏

دیگر هجرتها

او به نجف اشرف بازگشت و در درس دانشمند فرزانه، شیخ مرتضی انصاری حاضر شد، اما چند ماهی بیش فرصت استفاده از آن عالم بزرگ را نیافت چرا که شیخ انصاری در سال 1281 هجری وفات یافت.
محدث نوری در سال 1284 به قصد زیارت امام رضا علیه السلام عازم مشهد مقدس شد و به ایران آمد.
دو سال بعد در سال 1286 به عراق بازگشت که در آن سال استاد بزرگش شیخ عبد الحسین تهرانی نیز وفات کرد.
شیخ عبد الحسین تهرانی اولین کسی بود که به محدث نوری اجازه روایت داده بود.
محدث نوری پس از آن، دوباره به زیارت خانه خدا رفت و بعد از بازگشت به عراق، پای درس میرزای شیرازی حاضر شد.
چون میرزای شیرازی در سال 1291 به سامرا مهاجرت کرد و قصد اقامت در آن شهر نمود محدث نوری نیز در سال بعد همراه دیگر استادش فتح علی سلطان آبادی و دامادش شیخ فضل الله نوری به سامرا مهاجرت کرد تا از محضر استاد خود میرزای شیرازی بهره برد.
بعد از آن دوباره توفیق زیارت خانه خدا و سپس در سال 1297 زیارت امام رضا علیه السلام در مشهد مقدس نصیبش شده در سال 1299 نیز برای چهارمین و آخرین بار به زیارت خانه خدا مشرف شد و بعد از آن به سامرا بازگشت و تا سال 1312 در آن شهر باقی ماند و ملازم استاد خود میرزای شیرازی شد.
محدث نوری در سال 1314، دو سال پس از وفات میرزای شیرازی، به نجف اشرف بازگشت و تا آخر عمر در آن شهر باقی ماند.

شخصیت

محدث نوری یکی از کم نظیرترین چهره های علمی است که در این عصر پا به عرصه وجود نهاد.
او نشانه ای از نشانه های الهی بود و شگفتی های فراوانی در نهادش نهفته بود.
محدث نوری از دانشمندان بزرگی بود که در میان علمای شیعه درخشید و عمر ارزشمند خود را صرف خدمت به دین و مذهب نمود.
حیات او صفحه ای نورانی از اعمال صالح بود و با تألیفات گرانقدر خود جاودانگی را برای همیشه به یادگار نهاد و همه نویسندگان و مورخان را ملزم به اعتراف به فضل و دانش خود کرد.
علامه نوری عمر خود را وقف خدمت به علم کرد و غیر از بحث و جستجو و تحقیق به چیز دیگری نپرداخت.
اخبار و روایات گوناگون را جمع آوری کرد و احادیث مختلف را هماهنگ ساخت و آثار پراکنده را به نظم درآورد و توفیق و یاری و خواست خداوند هم به همراه او بود.
هر بیننده ای با نظر به نوشته های محدث نوری می یابد که خداوند او را مشمول الطاف خاص و عنایت خود قرار داده و گنجینه ای گران بها را برایش نگه داشته بود که حتی علمای بزرگ قبل و قدمای اصحاب نیز به آنها دست نیافته بودند.
گویا خداوند او را برای حفظ آثار و سخنان گهربار آل محمد علیهم السلام آفریده است «ذلک فضل الله یؤتیه من یشاء و الله واسع علیم».

برنامه زندگی

محدث نوری (أعلی الله مقامه) پیوسته ملتزم به وظایف شرعی بود و برای هر ساعتی از شبانه روز برنامه ای داشت که از آن تخلف نمی کرد.
شاگردش آقا بزرگ تهرانی برنامه زندگی وی در نجف اشرف را این گونه بیان می فرماید:
زمان نوشتن وی بعد از نماز عصر تا هنگام غروب بود و زمان مطالعه وی بعد از نماز عشا تا هنگام خواب بود.
او همیشه با وضو می خوابید و شبها هم کم می خوابید. دو ساعت قبل از طلوع فجر بیدار می شد و وضو می گرفت. یک ساعت قبل از طلوع فجر به حرم حضرت امیر مؤمنان علی علیه السلام مشرف می شد و این برنامه در زمستان و تابستان ادامه داشت.
او پشت «در قبله» می رفت و نماز شب می خواند تا سید داود نائب، کلید دار حرم، می آمد و در را باز می کرد و محدث نوری اولین کسی بود که وارد حرم می شد.
او به سید داود در روشن کردن چراغهای حرم کمک می کرد آنگاه بالای سر ضریح حضرت می ایستاد و زیارت می خواند.
بعد از طلوع فجر نماز صبح را به جماعت اقامه می کرد و تا هنگام طلوع خورشید به تعقیبات نماز و دعا می پرداخت.
بعد از آن به کتابخانه بزرگ خود می رفت. آن کتابخانه شامل هزاران جلد کتاب نفیس و نسخه های خطی ارزشمند و گران بها و کم نظیر و یا منحصر به فرد بود. او به جز به هنگام ضرورت از کتابخانه خارج نمی شد.
بعد از ساعتی برخی از شاگردانش مانند علامه شیخ علی بن ابراهیم قمی و شیخ عباس قمی، صاحب مفاتیح الجنان و مولی محمد تقی قمی برای تصحیح و مقابله و نگارش و یا نسخه برداری به کمک او می آمدند.
بعد از پایان کار کمی غذا می خورد و استراحت می کرد و بعد، نماز ظهر را در اول وقت می خواند و بعد از نماز عصر، دوباره همان برنامه را ادامه می داد.
روزهای جمعه برنامه او تغییر می کرد. صبحها بعد از آنکه از حرم باز می گشت به مطالعه برای منبر می پرداخت و یکساعت بعد از طلوع خورشید به مجلس عمومی خود می رفت و سخنانی بلیغ و گهربار افاده می کرد.
او سعی بر آن داشت تا هر چه بالای منبر می گوید یقینی باشد و مطالب مشکوک را مطرح نمی کرد و هنگام ذکر مصیبت اهل بیت علیهم السلام اشک بر محاسن شریفش جاری می شد.
بعد از مجلس به مستحبات روز جمعه مانند کوتاه کردن ناخن و شارب و غسل روز جمعه و دعاها و آداب و مستحبات دیگر می پرداخت.
عصر روز جمعه هم چیزی نمی نوشت و به حرم می رفت و مشغول انجام زیارت و دعاهای وارده می شد و این برنامه ایشان تا هنگام وفات ادامه داشت.