خلاصه ای از اصول کافی

نویسنده : ابی جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی مترجم : علی اصغر خسروی شبستری

بعضی اموری که مؤمن با آن روبرو می شود

از جمله اموری که مؤمن با آن روبرو می شود، سخنان ناروا و نسبتهای نامناسبی است که مردم بی بندوبار و نادان به مؤمنین می دهند و بدین مناسبت ائمه اطهار (علیهم السلام) طی روایت بسیاری مؤمنین را به تحمل و بردباری در برابر اینگونه نسبتها و سرزنشها توصیه فرموده اند که بعضی از آن روایات بنظر خواننده محترم می رسد.
امام باقر (علیه السلام) در روایتی به عبدالواحد (یکی از شیعیان) فرموده است: ای عبد الواحد، کسی که مؤمن است، هر چه درباره اش بگویند باو ضرر نمی رساند هر چند که بگویند دیوانه است...
امام صادق (علیه السلام) فرمود: سزاوار نیست مؤمنی از ترس و ناراحتی به برادر مؤمنی یا غیر مؤمنی پناه برد. زیرا مؤمن بخاطر ایمانش عزیز است.
در روایت دیگر به فضیل بن یسار در زمانی که به بیماری مبتلا بوده فرمود: ای فضیل، من اکثر اوقات پیش خود می گویم، هیچ مانعی نیست کسی را که خداوند نعمت ایمان باو ارزانی داشته، بر سر کوهی بماند تا مرگش فرا رسد. ای فضیل، مردم به مشرق و مغرب زدند و ما و شیعیان ما براه راست هدایت شدیم.
ای فضیل، اگر مؤمن از مشرق تا مغرب در تصرف او باشد برای او خیر است و اگر تمام اعضایش را هم قطعه قطعه نمایند باز هم برایش خیر است.
ای فضیل، خدای متعال هر چه بر سر مؤمن بیاورد آن چیز برای او خیر است. ای فضیل، اگر دنیا بقدر بال پشه ای نزد خدای متعال ارزش داشت، بدشمن خود از متاع آن شربت آبی نمی داد. آی فضیل، هر کس هم او منحصر بیک هم باشد که آن پیروی از دین حق است؛ خداوند هم او را کفایت کند، و هر کس همش متوجه همه جا باشد خداوند اهمیت ندهد که او در چه پرتگاهی نابود می شود.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: خدای متعال بخاطر یک مؤمن از اهل یک شهر و یا یک ده فساد را برطرف می فرماید.
در خبر دیگر فرمود: در هر شهری یا دهی که هفت مؤمن وجود داشته باشد خداوند در آن شهر و یا ده عذاب نازل نمی کند.
از امام صادق (علیه السلام) پرسیدند: هنگامی که بلا نازل می شود، آیا بمؤمنین هم می رسد؟ آن حضرت فرمود: بلی، امام مؤمنین از آن بلا نجات می یابند.

مؤمنان دو گونه اند.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: مؤمن دو گونه است. یکی مؤمنی که پیمان خدا را تصدیق و به شرایط پیمانش وفا نموده چنانکه در سوره احزاب در مورد آنان فرموده:
رجال صدقوا ما عاهدو الله علیه:
(مردانی که به پیمان خویش با خدا صدیق و راستگویند). این همانست که نه هراسهای دنیا و نه هراسهای آخرت باو نمی رسد، و از زمره آنانست که از دیگران شفاعت کنند و خود نیازی به شفاعت ندارند.
دیگر مؤمنی که چون زراعت نورس است که گاهی کج می شود و گاهی راست؛ و این از کسانیست که از او شفاعت کنند و او از کسی شفاعت نکند.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: مردی در بصره خدمت امیرالمؤمنین (علیه السلام) رسید و گفت: یا امیرالمؤمنین، برادران را برای ما توصیف فرما. آنحضرت فرمود: برادران دو گونه اند: برادران مورد اعتماد و برادران خنده رو. برادران مورد اعتماد برای انسان دست و بال و اهل و مالند. پس هرگاه به برادرت اعتماد و وثوق حاصل نمودی مال و جانت را باو ببخش و با هر که صفا دارد تو هم صفا کن؛ و با هر که دشمن است تو هم دشمنی کن. اسرار و عیوب او را بپوشان و نیکیهایش را بنمایان، و بدان ای پرسنده که این برادران از کبریت احمر کمترند.
و اما برادران خنده رو، پس تو همان لذتی را که در معاشرت با آنها می بری آنرا از آنها قطع مکن، و وفا و صفائی بیش از این هم از آنها مخواه؛ آنچه را که آنها بتو می بخشند از خوشروئی و شیرین زبانی، تو هم مثل آنرا بآنها ببخش.

شدت گرفتاری مؤمن

سی روایت در این باب از ائمه اطهار (علیهم السلام) وارد شده که دلالت دارند مؤمنین نسبت بدرجات ایمانشان در معرض گرفتاری و آزمایش قرار می گیرند. هر که ایمانش بیشتر و قویتر است گرفتاری و ابتلائاتش زیادتر و هر کس ایمانش ضعیفتر است گرفتاریش کمتر است. برای اینکه چیزی از مباحث کتاب در مورد خصایص مؤمنین فروگذار نشود دو روایت را در معرض مطالعه خوانندگان قرار می دهیم:
1 امام صادق (علیه السلام) فرمود:
ان اشد الناس بلاء الانبیاء ثم الذین یلونهم ثم الامثل فالامثل:
سخت ترین مردم در بلا، پیغمبرانند؛ سپس کسانیکه پهلوی آنانند و پس از آن، بترتیب مقام و منزلتی که نزد خدا دارند(24).
2 - نزد امام صادق (علیه السلام) نام بلاء و آنچه خدای تعالی مؤمنین را مخصوص آن گردانیده است برده شد، فرمود از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) پربلاترین و گرفتارترین مردم را پرسیدند، در پاسخ فرمود:
پیامبرانند، سپس هر کس بیشتر به آنها مانند است بترتیب درجات ایمانشان، و مؤمن هم گرفتار می شود باندازه ایمانش و نیکی کردارش، پس هر کس ایمانش درست تر و کردارش بهتر باشد گرفتاریش زیادتر و هر کس ایمانش سست تر و کردارش نادرست تر است گرفتاریش کمتر است.