خلاصه ای از اصول کافی

نویسنده : ابی جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی مترجم : علی اصغر خسروی شبستری

سرشت مؤمن و کافر چگونه ایجاد شد؟

در این باره هفت حدیث بطرق مختلف وارد شده است که اجمال آن بشرح ذیل است:
1- از علی بن الحسین علیهماالسلام روایت شده که: خداوند پیامبران را از طینت علیین(4) (سرشت آسمانی) خلق کرده هم دلهایشان را و هم پیکرهایشان را و دلهای مؤمنان را نیز از همان طینت آفریده ولی پیکرشان را از نشیب و پائین تر از آن؛ کافران را از طینت سجین(5) آفریده است هم دلهایشان را و هم پیکرهایشان را آنگاه در آمیخت بین دو نوع سرشت و از این جهت است که از مؤمن کافر تولد یابد و از کافر مؤمن بوجود آید، و از اینجاست که مؤمن به بدکرداری افتد و کافر به خوش کرداری رسد، دلهای مؤمنان شائق باشد بدانچه از آن آفریده شده اند و دلهای کافران شائق باشند بدانچه از آن آفریده شده اند.
2- در حدیث 4 ابی حمزه ثمالی گوید از امام باقر (علیه السلام) شنیدم می فرمود خداوند ما را از اعلی علیین آفرید و دل شیعیان ما را از همان که ما را آفرید خلق نمود و تن آنها را از نازلتر از آن آفرید و لذا دل در هوای ما دارند، برای اینکه دل آنها با ما هم سرشت است. سپس آیات 18 تا 21 سوره مطففین را:
کلا ان کتاب الابرار لفی علیین و ما ادریک ما علیون کتاب مرقوم یشهده المقربون
(نه، هرگز، براستی که کتاب نیکان در علیین است، تو نمی دانی که علیین چیست، کتابی است نوشته شده که مقربان بر آن گواهند) بخواند. آنگاه فرمود: دشمنان ما را از سجین آفریده و دل پیروان ایشان را از ماده ای که خودشان را آفرید و تنشان را از ماده دیگری آفرید و لذا دل در هوای آنان دارند زیرا با آنها هم سرشت می باشند. سپس آیات 7 تا 10 سوره مطففین را:
کلا ان کتاب الفجار لفی سجین و ما ادریک ما سجین کتاب مرقوم و یل یومئذ للمکذبین
(نه، هرگز، براستی که کتاب بدکاران در سجین باشد و تو نمی دانی که سجین چیست؟ کتابی است نوشته شده وای در آنروز بر دروغگویان.) تلاوت فرمود.

خلقت آدم (علیه السلام) چگونه بود؟

در سرشت مؤمن و کافر

از امام صادق علیه السلام: خدای متعال چون اراده فرمود آدم (علیه السلام) را بیافریند جبرئیل (علیه السلام) را در ساعت اول روز جمعه مأمور نمود که با دست راست از آسمان هفتم تا آسمان دنیا از هر آسمانی مشتی خاک بر گرفت و مشتی دیگر از هفتمین طبقه بالای زمین تا هفتمین طبقه پائین آن برگرفت. سپس دستور داد مشت اول را بدست راستش و مشت دیگر را بدست چپش نگاه داشت، پس آنچه در مشتان خود داشت دوبار بشکافت پس یکبار خاکی را که از زمین برداشته بود بپاشید بار دیگر خاکی را که از آسمانها برداشته بود پاشید به مشت خاک دست راستش گفت: از تو است پیامبران و فرستادگان و اوصیاء آنها و صدیقان و مؤمنان و سعادتمندان و کسانیکه بخواهم گرامیشان گردانم پس فرض شد بر آنها آنچنان که فرمود و به مشت خاک دست چپ نیز گفت: از تو است جباران و مشرکان و کافران و سرکشان و آنانکه خواریشان را بخواهم. بر آنها نیز آنچه گفته بود واجب آمد.
سپس هر دو سرشت باهم در آمیختند، و اینست تفسیر گفته خدای متعال:
ان الله فالق الحب و النوی
(براستی که خدا شکافنده دانه و هسته است) دانه سرشت مؤمن است که خداوند دوستی خود را در آن قرار داده، و هسته، سرشت کافر است که از هر خیری بدور است. و خدای متعال فرموده است:
یخرج الحی من المیت و مخرج المیت من الحی
(بر آرد زنده را از مرده و بر آرنده مرده از زنده)
زنده آن مؤمنی است که سرشتش از سرشت کافری برآید، و مرده آن کافری است که از سرشت مؤمن برآید مقصود از زنده مؤمن است و مقصود از مرده، کافر؛ و اینست معنی گفتار خدای عزوجل:
اومن کان میتا فاحییناه
(و آیا کسیکه مرده بود و ما زنده اش کردیم، مرگ او، آمیزش سرشت او با سرشت کافر است، زنده شدنش آنگاه است که خدای متعال بفرمان خود آنها از هم جدا سازد ...
اخبار دیگری نیز در این مورد بیان گردیده که علامه مجلسی (ره) این خبرها را از اخبار متشابهه و بسیار مشکل دانسته و ما از لحاظ اختصار بهمین چند روایت اکتفا نمودیم.