فهرست کتاب


سکولاریسم یا حذف دین از زندگی دنیوی

علامه محمدتقی جعفری

تعریف سکولاریسم، آته ایسم و لائیسم بطور مختصر:

نخست باید توجهی به اصل معنای سکولاریسم(1) که مناسبت کامل با مفاهیم اصطلاحی آن دارد، داشته باشیم. این کلمه در لغات دائرة المعارف ها با مفاهیم زیر تفسیر شده است:
سکولاریسم یعنی مخالفت با شرعیات و مطالب دینی، روح دنیا داری، طرفداری از اصول دنیوی و عرفی. ماده سکولار وابسته به دنیا، غیر روحانی، غیر مذهبی، عامی، عرفی، بیسواد، خارج از صومعه، مخالفت شرعیات و طرفدار دنیوی شدن امور.
سکولاریزه یعنی دنیوی کردن، غیر روحانی کردن، از قید کشیش یا روحانیت رها شدن، ملک عام کردن، اختصاص به کارهای غیر روحانی دادن، از عالم روحانیت (در مورد کشیش) خارج شدن، دنیاپرست شدن، مادی شدن، جنبه دنیوی دادن به عقاید یا مقام کلیسایی.

آته ایسم(2):

یعنی انکار وجود خدا، بی اعتقادی به وجود پروردگار. آته ایست یعنی ملحد.
این نوع تفکر، بدان جهت که خدا را قبول ندارد، به بطلان کلی دین حکم کرده و آن را به عنوان یک امر واقعی تلقی نمی کند. البته ممکن است به عنوان آلت و وسیله ای برای پیشبرد اهداف مکتبی خود، دین را مورد بهره برداری قرار بدهد. (همان روش ماکیاولی که سیاست را از اصالت بر کنار نموده است.)

لائیسم:

از لائیک، وابستگی به شخص دنیوی و غیر روحانی، خروج از سلک روحانیون، دنیوی، آدم خارج از سلک روحانیون، دنیوی. آدم خارج از سلک روحانیت (به معنای اخص).
لائیک یعنی تفکیک دین از سیاست. بنا به تعریف دائرةالمعارف بریتانیکا، لائیک از موارد و مصادیق سکولار است، زیرا تفکیک دین از سیاست، اخص از سکولار و سکولار اعم از لائیک می باشد. این دو طرز تفکر، دین را به طور کامل نفی نمی کنند، بلکه آن را از امور و شئون زندگی دنیوی و مخصوصاً از سیاست تفکیک می کنند.
نظریه سکولار در قرون 14 و 15 میلادی، در نتیجه تعارض طرز تفکرات و روش های اجتماعی و سیاسی کلیسا در مغرب زمین یا به عرصه تفکرات نهاد.