فهرست کتاب


طب النبی و طب الصادق (علیهما السلام)

ابوالعباس مستغفری و محمد خلیلی‏

7 - ابن اللجاج

قفطی می گوید: او پزشکی بود که در زمان منصور عباسی زندگی می کرد و چون منصور به سفر حج رفت در همان سفری که در آن در گذشت ابن اللجاج همراه او بود.
ابن ابی الاصیبعه می گوید: یوسف بن ابراهیم گفت: اسماعیل بن ابی سهل بن نو بخت به من گفت: پدرش ابو سهل به او گفته که وقتی منصور می خوابید، شراب می خورد روزی ابن اللجاج که نبیذ خورده بود و نبیذ در او اثر کرده بود، از ابو سهل پرسید که از نظر از نجوم از عمر منصور چقدر مانده است؟ اسماعیل گفت: این سخن بر پدرم گران آمد و نبیذ را قطع کرد و تصمیم گرفت که با او هم مجلس نشود و سه روز از او دوری کرد سپس با هم صلح کردند و چون بر مجلس نبیذ نشستند ابن اللجاج به ابو سهل گفت: از علم تو پرسیدم و تو بخل ورزیدی و با من قهر کردی ولی من از علم خودم بخل نمی کنم پس بشنو که منصور در بدنش حرارتی دارد و هر چه سن او بیشتر می شود، یبوست او هم بیشتر می شود و او سرش را در حیره تراشید و به جای آن غالیه(112) گذاشت و او وقتی که در حجاز بود به استعمال غالیه مداومت داشت و حرف مرا در ترک آن قبول نکرد، گمان نمی کنم که او به فید برسد مگر اینکه از یبوست در مغز او مرضی عارض شود که نه من و نه هیچ پزشکی نمی تواند آن را معالجه کند. پس او اگر هم به فید برسد در حالت بیماری خواهد رسید و او زنده به مکه نخواهد رسید.
اسماعیل می گوید: پدرم به من گفت: به خدا سوگند که منصور به فید نرسید مگر اینکه مریض شد و به مکه نرسید مگر اینکه او مرده بود و در بئر المجنون دفن شد.

...................) Anotates (.................
1) -
2) تاریخ طب در ایران، ص 77
3) جرجی زیدان ج 3، ص 206.
4) تاریخی پزشکی در ایران، ص 309
5) جرجی زیدان، ج 3، ص 206.
6) پر شدن معده به ریه فشار می آورد و تنفس را دچار مشکل می کند.
7) سوره اعراف آیه 31.
8) این جمله در تمام نسخه ها افتادگی دارد.
9) 1- شرح حال او را در کتاب معجم ادباء الاطباء ج 1 بخوانید
10) شرح حال او را در کتاب معجم ادباء الاطباء بخوانید.
11) گندی شاپور مدرسه ای در خوزستان جنوب غربی ایران بود که شاپور بن اردشیر ساسانی آن را در سال 250 میلادی تأسیس کرده بود و لذا به او نسبت داده می شود. او در آنچا اسیران رومی و و گروهی از سپاهیان را اسکان داده بود. مسلمانان آنجا را سال 19 هجری فتح کردند آنجا مدرسه بزرگی بود که در آنجا طب و سایر علوم تدریس می شد و استادان آنجا از مسیحان نسطوری بودند که کتابهای طبی و فلسفی یونان را به آنجا انتقال داده بودند و این کتابها را به زبان سریانی که زبان تدریس بود، ترجمه کرده بودند. این مدرسه مشهور شده پزشکان معروفی از آنجا برخاستند که به علم خدمت کردند و بعضی از آنها در زمان منصور خلیفه عباسی وارد عراق شدند. تفضیل آن را در متن خواهید خواند.
12) این کتاب مجموعه درسهایی است که امام صادق (علیه السلام) به شاگرد خود مفضل در اثبات توحید القاء کرده است و ما آن را در چهار جلد شرح کرده ایم
13) 1- کشف الاخطار از شمس الدین محمد حسینی
14) 2- همان
15) 1- خصال صدوق
16) 2- کشف الاخطار
17) بحارالانوار علامه مجلسی ج 14، ص 525.
18) این کتاب به طور کامل در بحار الانوار ج 14 آمده است
19) الغذیر ج 6 ص 54
20) الغدیر ج 6 ص 178
21) حدیث اجماعی است.
22) بحارالانوار ج 14 ص 478 و کشف الاخطار (مخطوط)
23) توحید مفضل
24) توحید مفصل
25) بحار ج 16
26) مجمع البحرین و صحیح المسلم ج 2
27) صحیح مسلم ج 2
28) کشف الاخطار
29) بحار الانوار ج 3 ص 152
30) ظپ این رهنمودها را از کتاب الفصول المهمه شیخ حر عاملی نقل می کنیم و همگی آنها در بحار الانوار ج 4 ص 522 نیز آمده است.
31) سویق جاروس عبارت است از آرد ذرت که به خرما یا دوشاب مخلوط شده باشد.
32) رجوع شود به مسائل الشیعه ج 2 ص 281-312
33) 2- این روایت در کافی آمده است و.
34) 1- بحار ج 14
35) 2- همان
36) الفصول المهمه ص 137.
37) همان.
38) کشف الاخطار
39) اصول کافی از کلینی
40) الفصول المهمه
41) کشف الاخطار
42) 1- همان
43) 2- همان
44) 1- کشف الاخطار
45) 1- طب الائمه و کشف الاخطار
46) 2- کشف الاخطار
47) 3- وسائل 299

48) 2-وسائل ج 3 ص 40
49) 1- کشف الاخطار
50) وسائل الشیعه
51) کافی
52) وسائل 301
53) همان
54) همان
55) کافی
56) 1- کافی
57) 2- همان
58) 1- کافی
59) 2- بحار ج 14
60) 3- همان
61) 1- همان
62) 1- بحارالانوار ج 14
63) 2- الفصوال المهمه
64) 3- همان
65) 4- الاثنی عشریه
66) 2- کشف الاخطار
67) 2- کشف الاخطار
68) بحار الانوار ج 1
69) محاسن برقی.
70) محاسن برقی.
71) کافی.
72) الفصول المهمه
73) مجالس شیخ صدوق
74) 2- الفصول المهمه

75) 1- الفصول المهمه
76) 2- بحار الانوار
77) 1- بحار الانوار
78) بحار الانوار
79) 1- بحارالانوار و کشف الاخطار
80) این چند حدیث در کافی نقل شده است.
81) بحارالانوار
82) حلیه
83) وسائل
84) کافی
85) جامع السعادات
86) کتاب العترة
87) خصال باب العشره
88) الحادی عشر
89) کافی باب حسد
90) کافی باب کبر
91) کافی باب عشرت
92) تحف العقول
93) بحار الانوار ج 17
94) تحف العقول
95) کشف الاخطار
96) همان
97) تحف العقول
98) کافی باب حب الدنیا
99) کافی باب قناعت
100) الفصول المهمه
101) بحارالنوار ج 17
102) همان ج 1
103) خصال صدوق
104) عیون الانباء و قفطی.
105) در تاریخ الحکماء نام او جرجیس بن بختیشوع آمده است.
106) قفطی ص 165
107) قفطی ص 169
108) عیون الانباء ص 162
109) قفطی 208
110) عیون الانباء ج 2 ص 148
111) عیون الانباء و قفطی
112) دارویی است معطر که سر را با آن خضاب می کنند.