فهرست کتاب


طب النبی و طب الصادق (علیهما السلام)

ابوالعباس مستغفری و محمد خلیلی‏

16 - ضعف قوه باه

در طب الائمة آمده است که مردی خدمت امام صادق (علیه السلام) رسید و گفت: ای مولای من، من کنیزکان را می خرم و دوست دارم به من چیزی یاد بدهی بر آنان قوت داشته باشم. پس فرمود: پیاز سفید را بگیر و آن را خورد کن و با روغن سرخ کن سپس تخم مرغی را در ظرفی بشکن و به آن نمک بزن سپس آن را به روی پیاز و روغن بریز و بجوشان و از آن بخور. آن مرد می گوید: چنین کردم و به آرزوی خود رسیدم.
از این قضایا بسیار است و این کتاب مختصر، گنجایش ذکر همه آنها را ندارد و ما تنها چند قضیه را به عنوان نمونه آوردیم. ولی پسندیده آن است که تعدادی از بیماری ها را که در کتاب طب الائمه و بحارالانوار و کتابهای دیگر راجع به آنها از امام صادق مطلبی رسیده است در اینجا ذکر می کنیم و آنها عبارتند از:
1 - سرفه؛
2 - سل؛
3 - درد گلو؛
4 - زکام؛
5 - بادهای جسم؛
6 - درد مثانه و سنگریزه در آن؛
7 - درد مفاصل؛
8 - سلس البول؛
9 - اسهال؛
10 - عرق النساء؛
11 - زخمها؛
12 - آبله؛
13 - درد شکم؛
14 - بواسیر؛
15 - طغیان بلغم؛
16 - خشکی مزاج؛
17 - تشنگی زیاد؛
18 - سمها؛
19 - درد پشت؛
20 - وبا؛
21 - جذام؛
22 - برص؛
23 - بهق؛
24 - رطوبت؛
25 - فلج؛
26 - لقوه؛
27 - گرفتگی قلب؛
28 - درد طحال و خاصره؛
29 - ذات الجنب؛
30 - چشم درد؛
31 - سر درد؛
32 - سل در چشم؛
33 - درد پا (رماتیسم)؛
34 - ضعف قوه باه؛
35 - گزیدگی عقرب و حشرات؛
36 - تب؛
37 - درد گوش؛
38 - جنون و صرع؛
39 - درد دهان و دندان؛
40 - کرم شکم؛
کسی که در کتابها تحقیق می کند، سخنان با ارزشی از امام صادق (علیه السلام) در باره بیماریهایی ذکر شده پیدا می کند و جز اینها هم وجود دارد و همگی دلالت می کند که امام (علیه السلام) در این فن تخصص داشته است و اگر همه این سخنان جمع شود، از آن کتاب مهمی بدست می آید و اینک برخی از دواهایی که تجویز شده در زیر گفته می شود:
1 - سیاه دانه؛
2 - بنفشه؛
3 - قارچ؛
4 - فلفل سفید؛
5 - دار فلفل؛
6 - نشادر؛
7 - صبر؛
8 - کافور؛
9 - مر؛
10 - کاشم؛
11 - برنج؛
12 - سماق؛
13 - کمون؛
14 - ذرت؛
15 - قند؛
16 -شیر؛
17 - کندس؛
18 - عنبر؛
19 - جیوه؛
20 - هلیله سیاه؛
21 - بلیله؛
22 - املج؛
23 - سرکه؛
24 - دارچین؛
25 - زنجبیل؛
26 - شقاقل؛
27 - قولنجان؛
28 - کراث؛
29 - جوز؛
30 - روغن شیره؛
31 - کاسنی؛
32 - سنا؛
33 - کشمش؛
34 - عناب؛
35 - پنبه دانه؛
36 - حرمل؛
37 - اثنان؛
38 - هلیله زرد؛
39 - هلیله کابلی؛
40 - شکر سلیمانی؛
41 - بابونه؛
و چندین نوع دیگر از داروهای گیاهی به اضافه روایاتی که درباره میوه ها و حبوبات و شیرها و روغنها و نوشیدنیها آمده است.
امام صادق (علیه السلام) به هنگام ضرورت، جراحی را جایز می دانست به آن حضرت گفته شد: مردی است که دوا می دهد و رگ می زند و گاهی سود می دهد و گاهی می کشد، فرمود: رگ بزند دوا بدهد(32). همچنین امام مداوا با سم را جایز می دانست.
اسماعیل بن حسن طبیب می گوید: به امام صادق (علیه السلام) گفتم: من مردی از عرب هستم و از طب سر در می آورم و طب من طب عربی است و جراحی می کنم و با آتش داغ می گذارم. فرمود: عیبی ندارد. گفتم: گاهی می میرد. فرمود: اگر چه بمیرد(33)

سخنان امام در خواص بعضی از گیاهان

به طوری که از مجلات و مطبوعات طبی استفاده می شود، طب جدید نزد بعضی از دانشمندان به عصر گیاهان دارویی بازگشت کرده است و به منافع آن به دیده اعتبار می نگرد و اثر طبیعی آن را در معالجه برخی از بیماریها می پذیرد، به طوری که پزشکان در مناسبتهای گوناگون بیماران خود را به استفاده از آن وادار می کنند، چون می بینند که استفاده از گیاهان دارویی در عین سادگی تأثیرگذاری ضرری ندارد یا ضرر آن اندک است.
تعجبی ندارد، زیرا که پیشرفت فکری بشری و تلاش او در راه کشف حقیقت به ناچار اندیشمندان و محققان و افکار روشن را به کنه بعضی از منافعی که خدا در گیاهان طبیعی گذاشته، رهنمون می شود تا آثاری را که خدا در آنها قرار داده به دست آورند.
در آن هنگام که اطباء از فوائد گیاهان دارویی غافل بودند و یا آن را در جای خود به کار نمی بردند، دانشمندان اسلام و پیشوایان دین حنیف از آن غافل نبودند و از فوائد و خواص آن چیزهایی را گفته اند که کتابها از آن پر است و احادیث بسیاری در این زمینه از ائمه معصومین (علیه السلام) رسیده است. بنگرید به کتاب طب الائمه و طب الرضا و طب النبی و کتاب کشف الاخطار و کتاب بحار الانوار و کتابهای دیگر که خواننده را از اطاله سخن در اینجا بی نیاز می کند.
برای اینکه از اصل بحث خود که همان طب امام صادق (علیه السلام) است خارج نشویم، اینک برخی از سخنان طبی و راهنماییهای بهداشتی آن حضرت را در باره گیاهان نقل می کنیم؛ گیاهانی که پزشکان، پس از گذشت زمانی طولانی به منافع آن پی بر برده اند و تفضیل مطلب را به کتابهای مفضل واگذار می کنیم.
اینک بعضی از سخنان آن حضرت را می آوریم و با سخنان پزشکان این عصر تطبیق می دهیم.

1 - سیر

امام صادق (علیه السلام) فرمود: با سیر مداوا کنید ولی پس از خوردن آن به مسجد نروید(34)
و فرمود: پیامبر می فرمود: سیر بخورید که آن دوای هفتاد نوع بیماری است(35).
این سخنی است که امام (علیه السلام) در مقام هدایت و ارشاد اصحاب خود فرموده است ولی آیا آنها دانستند که این گیاه عجیب به چند نوع بیماری فایده دارد؟ البته نه ولی اکنون در قرن بیستم، علم پیشرفت کرده و به مغز سخن امام رسیده است.
روزنامه های فرانسه مقاله ای را از دکتر ریم پخش کرد که مجله الحکمة چاپ لبنان آن را تحت عنوان گوارا باد سیر به عربی ترجمه کرد. در این مقاله آمده است:
خوشحال خواهی شد اگر بدانی که پزشکان در فارماکولوژی جایگاه شایسته این گیاه را به آن داده اند و گفته اند کارگرانی که در هرم خوفو در مصر در سال 5400 پیش از میلاد کار می کردند زیاد می کردند زیاد سیر می خوردند تا بدنشان قوی شود و از بیماریها نجات یابند.
در جای دیگر از این مجله آمده که تجربه های پزشکان معروف مانند سالین و لوتر و دویریه و دیگران روشن کرده که سیر بلورهایی را که در بدن جمع می شوند و باعث تصلب شرایین می گردند، از بین می برد و خون را رقیق می کند.
در طب جدید ثابت شده که سیر عضله های قلب را تقویت می کند و فشار خون را تنظیم و خون را تصفیه می کند و با این کار بیماری هایی که از فساد خون ناشی می شود مانند سختی حیض در زنها، مداوا می کند. همچنین سیر پیری زود رس و بواسیر و روماتیسم را از بین می برد و مجاری تنفسی را باز می کند و تنگی نفس را بهبود می بخشد و بعضی از انواع سل ریوی را معالجه می کند بخصوص اگر با شیر با هم خورده شود، چون به میکروب کخ که عامل بیماری سل است تأثیر می گذارد.
همچنین سیر در برابر بیماریهایی مانند آنفولانزا و طب مصونیت ایجاد می کند و رنگ صورت را زیبا و سرخ می کند و روده ها را بخصوص در اطفال از عفونت پاک می سازد و از تیفوئید و دیفتری و خروسک حفظ می کند.
گفته شده در شهرهایی که مصرف سیر زیاد است عمرها طولانی است واز سلامت خوبی برخوردارند: به اضافه اینکه سیر باعث پاکسازی عفونتهای داخلی و از بین رفتن التهابها و زخمهای مزمن و حاد معده می شود حیض و ادرار را به خوبی دفع می کند و سنگریزه و کرم را در اطفال برطرف می سازد.
این بود برخی از فوائدی که اطباء درباره این گیاه به دست ما رسیده است و بقیه هفتادنوع بیماری را که در حدیث آمده است و بقیه هفتاد نوع بیماری را که در حدیث آمده باید از کتابهای طبی مفصل جستجو کرد. به کلام امام صادق (علیه السلام) بنگرید که چگونه در عصری که اهل آن نمی توانستند چیزی را درک کنند و اهل این با وسائل جدید و پس از رشد عقل با تجربه ها و گسترش علوم درک می کنند، سخن گفته است.