فهرست کتاب


شهید آوینی

حبیبه جعفریان‏

آغازی بر یک پایان

کتاب که 14 مقاله و یک مصاحبه را در بر می گیرد، تنها حجمی برابر 89 صفحه در قطع جیبی پالتویی دارد اما شگفت است که هر مقاله و هر بند این اثر دنیایی را در خویش گنجانده و به انبوه شبهه ها، تردیدها، ایرادها و جبهه گیری هایی که اکنون در آخرالزمان جهان بر هر آنچه که روی به سوی دین دارد، فرو می آید؛ پاسخ می دهد.
لحن سید مرتضی در این اثر نه لحن فیلسوف جلوه فروشی است که آمده دین را به نفع خود یا هر چیز دیگری مصادره کند و نه لحن زاهدی که خلوت نشسته و از سوراخ خرقه اش جهان را می نگرد.
لحن او لحن حکیمی است که هم به تو در توی هول انگیز فلسفه آشناست و هم به چهره هزار رنگ تاریخ. هم وسوسه های هنر را می شناسد هم مو به موی دین را. برای او کلمات، یک به یک جهانی دارند و جایگاهی. نمی توان آنها را بی خیال از صندوق فرهنگ لغتها برداشت، کنار هم چید و معنایی به تناسب حال بیرون کشید: فرهنگ، تمدن، دین، آخرالزمان، دهکده جهانی و...
شاید بگویید این که هیاهو ندارد!
خیلی ها اینها را دارند و در کنار هم. آری اما دیگران از این دریچه چه می بینند و او چه می دید؟ آیا آنچه آثار او و از جمله همین کتاب را از دیگر نوشته هایی از این دست متمایز می کند، همین نیست؟ آیا تشخص نگاه او در مسایلی که همزمان با سید، مسقطی کام خیلیها بود در این نوشته ها موج نمی زند؟ البته که اینچنین است! چرا که او ملتزم بود که هیچ نبیند مگر آن که پروردگار را در پس و پیش و در جوار آن. تفاوت از اینجاست و هیاهو هم.
با هم نگاهی داریم به برخی عناوین این کتاب که در فصل سوم از سر حوصله بدانها خواهیم پرداخت:
امام و حیات باطنی انسان، پروستریکای اسلامی وجود ندارد، نظم نوین جهانی و راه فطرت، انفجار اطلاعات، دهه شصت و امام خمینی (ره)، ویدئو در برابر رستاخیز تاریخی انسان، ایمان منجی جهان فرد است و...

فردایی دیگر

پنج مقاله کوتاه از هشت مقاله این کتاب درباره شعرند و مقاله ختم ساغر که آخرین آنهاست مشخصاً درباره اشعار حضرت روح الله(ره). ارادت مریدانه ای که در قلم سید مرتضی نسبت به امام(ره) جوشش گرفته و زیبایی عارفانه ای که نثر او را در این پنج نوشته در بر گرفته است به راستی دیدنی و خواندنی است. سه نوشتار بخش اول که قسمت اعظم کتاب را تشکیل می دهند عبارتند از راز سرزمین آفتاب، فردایی دیگر (درباره 1984 و دنیای متهور نو) و آخرین دوران رنج.
در اولی به گونه ای بدیع راز سرزمین آفتاب (ژاپن) را به عنوان تنها کشور این سوی کره خاک که در تقدیر تاریخی دنیای جدید شریک شده است، می شکافد و در دومی مدینه فاضله ای را که دو نویسنده بزرگ غرب (جرج اورول و آلدوس هاکسلی) با درایتی بسیار نسبت به آینده بشر غربی طی دو رمان ترسیم و تشریح کرده اند به مقایسه و نقدی زیرکانه و در عین حال دل آگاهانه می کشاند و بالاخره آخرین دوران رنج، نوشتاری که به انتهای جهان خیره می شود و با دل آگاهی تمام فرا رسیدن دوران رجعت انسان به حقیقت وجودش را از پس سلطنت تکنولوژی و طاعون بی دینی و نیهیلیسم و سپری شدن آخرین دوران رنج، نوید می دهد (این مقاله در اصل مؤخره ای است که سید بر کتاب عبور از خط اثر ارنست یونگر، نویسنده آلمانی نگاشته است).

تحقیقی مکتبی در باب توسعه و مبانی تمدن غرب

این کتاب حاصل مقالاتی با همین عنوان است که از اسفند ماه سال 1364 در مجله جهاد به طور مسلسل و به قلم شهید نگاشته شده است و تا سال 1366 ادامه داشته است. این اثر که در 16 بخش تنظیم شده، نامی دقیق بر پیشانی خود دارد و به راستی تحقیقی است مکتبی که برای اولین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی از جانب متفکری مسلمان و اهل ولایت، درباره مفاهیمی چون توسعه، دیکتاتوری پول و اقتصاد، سودپرستی و خلاصه مبانی تمدن غرب ارائه شده است و اهمیت قضیه آن جاست که سید بزرگوار در این اثر گرانسنگ - چون بسیاری از مدعیان - به نشخوار تئوریهای غربی ها در باب خودشان ننشسته است. او در هر بخش و مبحث با تکیه بر اصول اعتقادی اسلام و نص صریح قرآن و احادیث در مقام یک نظریه پرداز آگاه و موشکاف در مقولاتی که اکنون کلیدی ترین و عریانترین واقعیت های جهان اند و با ما مسلمانان نیز سینه به سینه شده اند، قرار گرفته و سخن می گوید: چرا ما باید توسعه پیدا کنیم؟، چرا توسعه یافتگی اوتوپیای انسان امروز قرار گرفته است؟، نظام آموزشی و توسعه یافتگی، نظام آموزش غربی محصول جدایی علم از دین است، انسان از نسل میمون، خرافه ای جاهلانه، نوح نبی (علیه السلام) و تاریخ تهران و...