فهرست کتاب


شهید آوینی

حبیبه جعفریان‏

تألیفات و کتب سید مرتضی

ابتدا قصد داشتم آثار سید را در دو گروه حکمی - فرهنگی و سینمایی تقسیم کرده و بضاعت اندک این قلم را به کار بیاندازم اما دیدم در این بسته بندی! حقیر تنگ، جای آثار شگفتی چون فتح خون و گنجینه آسمانی (متون برنامه های روایت فتح) کجاست؟ و دیدم آیا آثار سینمایی سید پیش از آن که سینمایی باشند، حکمی نیستند؟ و آیا فتح خون و گنجینه آسمانی، حکمت نیستند پیش از آن که تاریخ باشند و نریشن؟(3) حکمتی که از پس یک چله نشینی ده ساله (از شروع انقلاب تا پایان جنگ) از چشمه های قلب او بر دست و زبانش جاری شده بود. پس بهتر دیدم عنوانی و برچسبی به کتابها نگذارم و آنها را همچنان که هستند به صفحه بیاورم.

آغازی بر یک پایان

کتاب که 14 مقاله و یک مصاحبه را در بر می گیرد، تنها حجمی برابر 89 صفحه در قطع جیبی پالتویی دارد اما شگفت است که هر مقاله و هر بند این اثر دنیایی را در خویش گنجانده و به انبوه شبهه ها، تردیدها، ایرادها و جبهه گیری هایی که اکنون در آخرالزمان جهان بر هر آنچه که روی به سوی دین دارد، فرو می آید؛ پاسخ می دهد.
لحن سید مرتضی در این اثر نه لحن فیلسوف جلوه فروشی است که آمده دین را به نفع خود یا هر چیز دیگری مصادره کند و نه لحن زاهدی که خلوت نشسته و از سوراخ خرقه اش جهان را می نگرد.
لحن او لحن حکیمی است که هم به تو در توی هول انگیز فلسفه آشناست و هم به چهره هزار رنگ تاریخ. هم وسوسه های هنر را می شناسد هم مو به موی دین را. برای او کلمات، یک به یک جهانی دارند و جایگاهی. نمی توان آنها را بی خیال از صندوق فرهنگ لغتها برداشت، کنار هم چید و معنایی به تناسب حال بیرون کشید: فرهنگ، تمدن، دین، آخرالزمان، دهکده جهانی و...
شاید بگویید این که هیاهو ندارد!
خیلی ها اینها را دارند و در کنار هم. آری اما دیگران از این دریچه چه می بینند و او چه می دید؟ آیا آنچه آثار او و از جمله همین کتاب را از دیگر نوشته هایی از این دست متمایز می کند، همین نیست؟ آیا تشخص نگاه او در مسایلی که همزمان با سید، مسقطی کام خیلیها بود در این نوشته ها موج نمی زند؟ البته که اینچنین است! چرا که او ملتزم بود که هیچ نبیند مگر آن که پروردگار را در پس و پیش و در جوار آن. تفاوت از اینجاست و هیاهو هم.
با هم نگاهی داریم به برخی عناوین این کتاب که در فصل سوم از سر حوصله بدانها خواهیم پرداخت:
امام و حیات باطنی انسان، پروستریکای اسلامی وجود ندارد، نظم نوین جهانی و راه فطرت، انفجار اطلاعات، دهه شصت و امام خمینی (ره)، ویدئو در برابر رستاخیز تاریخی انسان، ایمان منجی جهان فرد است و...

فردایی دیگر

پنج مقاله کوتاه از هشت مقاله این کتاب درباره شعرند و مقاله ختم ساغر که آخرین آنهاست مشخصاً درباره اشعار حضرت روح الله(ره). ارادت مریدانه ای که در قلم سید مرتضی نسبت به امام(ره) جوشش گرفته و زیبایی عارفانه ای که نثر او را در این پنج نوشته در بر گرفته است به راستی دیدنی و خواندنی است. سه نوشتار بخش اول که قسمت اعظم کتاب را تشکیل می دهند عبارتند از راز سرزمین آفتاب، فردایی دیگر (درباره 1984 و دنیای متهور نو) و آخرین دوران رنج.
در اولی به گونه ای بدیع راز سرزمین آفتاب (ژاپن) را به عنوان تنها کشور این سوی کره خاک که در تقدیر تاریخی دنیای جدید شریک شده است، می شکافد و در دومی مدینه فاضله ای را که دو نویسنده بزرگ غرب (جرج اورول و آلدوس هاکسلی) با درایتی بسیار نسبت به آینده بشر غربی طی دو رمان ترسیم و تشریح کرده اند به مقایسه و نقدی زیرکانه و در عین حال دل آگاهانه می کشاند و بالاخره آخرین دوران رنج، نوشتاری که به انتهای جهان خیره می شود و با دل آگاهی تمام فرا رسیدن دوران رجعت انسان به حقیقت وجودش را از پس سلطنت تکنولوژی و طاعون بی دینی و نیهیلیسم و سپری شدن آخرین دوران رنج، نوید می دهد (این مقاله در اصل مؤخره ای است که سید بر کتاب عبور از خط اثر ارنست یونگر، نویسنده آلمانی نگاشته است).