فهرست کتاب


سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (ع) جلد دوم (استانداران مصر و بصره)

علی اکبر ذاکری

فصل شانزدهم : استانداران بصره

1 - عثمان بن حنیف انصاری استاندار بصره

بصره در سال دوازدهم هجری که مسلمانان در آن مناطق به جهاد می پرداختند، بیشتر مورد توجه قرار گرفت؛ چرا که مسلمانان نیاز به پایگاه و مقر ثابتی داشتند تا بتوانند نیروی جهادی به مناطق جنوبی ایران بفرستند. از این رو در سال چهاردهم هجری، شش ماه پیش از ایجاد شهر کوفه، موافقت خلیفه دوم را برای ایجاد شهر بصره جلب کردند. عتبة بن غزوان که در منطقه بصره به جهاد مشغول بود، طی نامه ای از عمر برای بنای شهر کسب اجازه کرد و خلیفه نیز موافقت خود را با ایجاد شهر بصره اعلام کرد.

والیان بصره

عتبة بن غزوان به دلایلی منطقه را ترک کرد و مجاشع بن مسعود سلمی را فرمانده لشکر خود قرار داد. وی برای فتح فرات به سوی بصره حرکت کرده بود. مجامشع، مغیرةبن شعبه را جانشین خود در بصره قرار داد و پس از آن عمر، مغیره را بر بصره گمارد.
عمر در سال شانزده یا هفدهم هجری، مغیره را به خاطر اینکه رابطه نامشروع با ام جمیله داشت از کار برکنار کرد و ابوموسی اشعری را جانشین وی نمود(362).
ابن اثیر عزل مغیره را به خاطر زنایش با ام جمیلة بن افقم در سال هفدهم ذکر کرده است و می نویسد: ابوموسی برای مدتی حاکم بصره بود، سپس وی عزل و حاکم کوفه شد و عمروبن سراقه حاکم بصره گردید. بعد از مدتی ابن سراقه به کوفه رفت و ابوموسی مجدداً حاکم بصره گردید(363).
امارت ابوموسی بر بصره ادامه داشت، تا اینکه در سال بیست و نه هجری عثمان وی را بر کنار کرد عبدالله بن عامر بن کریز بیست و پنج ساله را به ولایت بصره گماشت. وی پسردایی عثمان بود(364).
عبدالله والی بصره بود، تا اینکه حکومت به علی (علیه السلام) رسید. وی عثمان بن حنیف را که یکی از یاران باوفایش بود، جزو اولین گروه کارگزاران اعزامی، به بصره فرستاد(365). عثمان بن حنیف جزو افرادی بود که ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) را بعد از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) پذیرفته بودند و امام صادق (علیه السلام) او را جزو افرادی معرفی کرده که بر روش رسول خدا باقی ماندند، بدون اینکه در ایمان آنها تغییر و تبدیلی به وجود آمده باشد(366).
وی از اعضای شرطة الخمیس بود و جزو دوازده نفری که به خلافت ابوبکر اعتراض کرده و علی (علیه السلام) را شایسته خلافت می دانستند(367).