فهرست کتاب


سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (ع) جلد دوم (استانداران مصر و بصره)

علی اکبر ذاکری

28 - ارتباط مستقیم با مردم و احقاق حق آنها

و اجعل لذوی الحاجات منک قسماً تفرغ لهم فیه شخصک، و تجلس لهم مجلساً عاماً فتتواضع فیه لله الذی خلقک، و تقعد عنهم جندک و أعوانک من أحراسک و شرطک، حتی یکلمک متکلمهم غیر متتعتع، فانی سمعت رسول الله - صلی الله علیه و آله و سلم - یقول فی غیر موطن: لن تقدس أمة لا یؤخذ للضعیف فیها حقه من القوی غیر متتعتع. ثم احتمل الخرق منهم والعی، و نح عنهم الضیق و الأنف یسط الله علیک بذلک أکناف رحمته، و یوجب لک ثواب طاعته. و أعط ما أعطیک هنیئاً، و امنع فی اجمال و عذار!
بخشی از اوقات خود را خاص کسانی کن که به تو نیاز دارند و صاحب حاجتند. خود را برای کار آنان فارغ دار و در مجلسی عمومی بنشین و در آن مجلس در برابر خدایی که تو را آفریده، فروتن باش. سپاهیان و یاران نگهبانت و پاسبانانت را از آنان باز دار (و مراجعین دور نما) تا هر سخنگوی آنان با تو گفتگو کند؛ بی درماندگی لکنت در گفتار که من از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بارها شنیدم که می فرمود: هرگز امتی پاکیزه نگردد که در آن امت، حق ضعیف و ناتوان را بی ترسی در گفتار و نگرانی، از توانا نستانند. .آن گاه خشنونت و درشتی کردن و درست سخن نگفتن آنان را بر خود همواره کن و تنگخویی و بی حوصلگی بر آنان و خود بزرگ بینی را از خود بران (و دور ساز) تا خدا بدین وسیله درهای رحمت خود را به روی تو بگشاید و تو را پاداش فرمانبری عطا فرمایید؛ و آنچه می بخشی چنان ببخش که بر تو (و آنان) گوارا افتد و آنچه (از آنان) باز می داری با مهربانی و پوزشخواهی همراه باشد.

29 - رسیدگی به مشکلات و انجام به موقع کارها

ثم أمور من أمورک لا بد لک من مباشرتها: منها اجابة عمالک بما یعیا عنه کتابک، و منها اصدار حاجات الناس یوم ورودها عیک بما تحرج به صدور أعوانک. و أمض لکل یوم عمله، فان لکل یوم ما فیه.
برخی از کارهاست که تنها بر عهده توست و خود باید آنها را انجام دهی.از آن جمله است: پاسخ دادن به کارگزارانت، آن گاه که کاتبانت درمانند (و در نامه نتوانند مطلب را برسانند) و دیگر بر آوردن نیاز مردم در همان روزی که به تو عرضه می شود و (معاونان و) یارانت در انجام تقاضای آنان گرانی کنند (و عذری آرند) و کار هر روز را در همان روز به انجام رسان که هر روز را کاری است مخصوص بدان.

30 - تعیین زمانی خاص برای عبادت و اعتدال در انجام واجبات

و اجعل لنفسک فیما بینک و بین الله أفضل تلک المواقیت، و أجزل تلک الأقسام، و ان کانت کلها لله اذا صلحت فیها النیة، و سلمت منها رعیة.
و لیکن فی خاصة ما تخلص به لله دینک: اقامة فرائضه التی هی له خاصة، فأعط الله من بدنک فی لیلک و نهارک، ووف ما تقرب به الی الله من ذلک کاملاً غیر مثلوم لا منقوص، بالغاً من بدنک ما بلغ. و اذا قمت فی صلاتک للناس، فلا تکون منفراً و لا مضیعاً، فان فی الناس من به العلة و له الحاجة. و قد سألت رسول الله - صلی الله علیه و آله و سلم - حین و جهنی الی الیمن کیف أصلی بهم؟ فقال: صل بهم کصلاة أضعفهم، و کن بالمؤمنین رحیماً.
برای آنچه میان تو و خداست، نیکوترین اوقات و بهترین ساعات را بگذار هر چند همه کارها (که در هنگام ادای وظیفه انجام می دهی) برای خداست اگر نیت درست (و برای خدا) باشد و رعیت را از آن آسایش حاصل آید.
باید در جمله آنچه دینت را برای خدا، خالص می کنی، انجام واجباتی باشد که خاص خداست. پس در بخشی از شب و روز تن خود را خاص (پرستش) خدا گردان و آنچه را که به خدا نزدیکت کند، بدرستی به انجام رسان، بی هیچ کاهش و نقصان. هر چند در این راه بدنت بفرساید.
چون با مردمان نماز می گزاری، چنان بپای دار که نه آنان را متنفر کرده و برمانی و نه نماز را ضایع گردانی، چه در میان مردم کسی باشد که بیمار است و یا حاجتی دارد و گرفتار است و من از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آن گاه که مرا به یمن فرستاد، پرسیدم با مردم چگونه نماز گزارم؟ فرمود: در حد توانایی ناتوانان نماز بگذار و بر مؤمنان رحمت آر.