فهرست کتاب


سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (ع) جلد دوم (استانداران مصر و بصره)

علی اکبر ذاکری

1 - انتصاب مالک اشتر

بسم الله الرحمن الرحیم
هذا ما أمر به عبد الله علی أمیرالمؤمنین، مالک بن الحارث الأشتر فی عهده الیه، حین ولاه مصر: جبایة خراجها، و جهاد عدوها، و استصلاح أهلها، و عمارة بلادها.
به نام خداوند بخشاینده مهربان
این فرمان بنده خدا علی امیرالمؤمنان (علیه السلام) است به مالک اشتر پسر حارث، در حکمی که به وی داده، هنگامی که او را به حکومت مصر گمارد، تا خراج آن را فراهم آرد و با دشمنان آن پیکار کند و کار مردم را سامان دهد و شهرهای آن را آباد سازد.

2 - تقوا و خودسازی

أمره بتقوی الله، وایثار طاعته، واتباع ما امر به فی کتابه من فرائضه و سننه،التی لا یسعد احد الا باتباعها،ولا یشفی الا مع جحودها و اضاعتها، و أن ینصر الله سبحانه بقلبه و یده ولسانه فانه، جل اسمه، قد تکفل بنصر من نصره، و اعزاز من أعزه. وامره ان یکسر نفسه من الشهوات، ویزعها عند الجمحات، فان النفس أمارة بالسوء، الا ما رحم الله.
او را فرمان دهد به تقوای الهی و گزینش طاعت او، و پیروی آنچه در کتاب خود فرموده از واجبات و سنتهایش که کسی جز با پیروی آن، راه نیک بختی را نپوید و جز با انکار و تباه کرده آن بدبخت نشود و اینکه خدای سبحان را با دل و دست و زبان یاری کند؛ چه او - که برتر است نامش - یاری نمودن هر که را به یاری او (خدا) بر خاسته، پذیرفته است و ارجمندی و عزت آن را که دین او را ارجمند سازد، به عهده گرفته است.
او را فرمان دهد تا نفس خود را از خواهشها باز دارد و هنگام سرکشیها به فرمایش آرد؛ زیرا که نفس به بدی وا می دارد جز آن را که خدا رحم نماید.

3 - اهتمام کارگزار به عمل صالح و نظارت مردم

ثم اعلم یا مالک، أنی قد وجهتک الی بلاد قد جرت علیها دول قبلک، من عدل و جور، و أن الناس ینظرون من أمورک فی مثل ما کنت تنظر فیه من أمور الولاة قبلک، و یقولون فیک ما کنت تقول فیهم، و انما یستدل علی الصالحین بما یجری الله لهم علی السن عباده، فلیکن احب الذخائر الیک ذخیرة العمل الصالح، فاملک هواک، و شح بنفسک عما لایحل لک، فان الشح بالنفس الانصاف منها فیما أحبت أو کرهت.
بدان ای مالک! که من تو را به سرزمین و شهرهایی می فرستم که پیش از تو دستخوش دگرگونیها گردیده، گاه عدل و داد گاهی و گاهی ظلم و ستم دیده و مردم در کار تو همان گونه می نگرند که تو در کار والیان و کارگزاران پیش از خود می نگری و درباره تو آن گویند که تو درباره آنان می گویی همانا که نیکوکاران را از سخنانی می توان شناخت که خدا درباره ایشان بر زبانهای بندگانش جاری می سازد.
پس نیکوترین اندوخته خود را کردار شایسته بدان و هوای خویش را در اختیار گیر و بر نفس خویش بخیل باش و زمام آن را در آنچه برایت روا و حلال نیست رها مگردان؛ زیرا که بخل ورزیدن بر نفس پیمودن راه حق و انصاف است به آن، در آنچه دوست دارد یا ناخوش می شمارد.