فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

آیا متعه برای هر کسی جایز است؟

تمام دستورات اسلام و از جمله احکام بر اساس مصالح اجتماعی تشریع گردیده، و مسأله متعه نیز در این راستا می باشد، و سوء استفاده های عیاشان و هوسبازان، ارزش واقعی قانون الهی را نمی کاهد... .
در اعصار گذشته از ازدواج موقت برداشت های نامطلوبی شده، و فرصت طلبان نیز از آن در کامجوئی های شیطانی و شهودی خویش راه به بیراهه رفته اند، و در تاریخ معاصر نیز با کمال تأسف هنوز پس از گذشت چهارده قرن از تشریع آن، اهداف واقعی این امر مقدس برای برخی ها روشن نشده، و گروهی نیز از آن به غلط به سود خود بهره برداری می کنند.
اشخاصی که دارای امکانات فراوان بوده، و در کنار همسر و فرزندانشان زندگی می کنند، و احیاناً مراکز ویژه و فرصت های شکاری در اختیار دارند، هر روز دست به سوی دیگری دراز کرده، و خواهان ازدواج های موقت متعددی می باشند! و تجربه ثابت کرده است که این گونه شهوت طلبان با گذشت زمان شهوت جنسی و حرص درونی شان افزونتر می گردد، و آنان شاهان ساسانی همچون خسرو و پرویزها را تداعی می نمایند...(314).
ازدواج موقت برای تضییع حقوق همسر دائمی آزار او تشریع نگردیده، و کسی از افراد متأهل نمی تواند پیش از تأمین همسرش به سراغ متعه و به اصطلاح ازدواجهای قاچاقی برود... .

متعه چگونه و برای چه هدفی تشریع شد؟

اگر چه این بحث باعث رنجش برخی ها، و اعتراض گروهی خواهد بود، و نگارنده را با مشکلاتی مواجه خواهد ساخت، ولی در راه روشنگرائی، آماده همه گونه فداکاری ها و بحث و گفتگو در این زمینه می باشم، و لذا برای داوری عموم در این باره، نخست احادیث مربوط به اهداف تشریع متعه را تقدیم خوانندگان عزیز می نمایم:
مسلمانان رزمنده در کنار رسول خدا برای سرکوبی مخالفان در سنگر جهاد به سر می بردند، و مدت طولانی بر آنان گذشت، ابن مسعود می گوید: گروهی به خدمت رسول خدا آمده و عرضه داشتند: ای پیامبر خدا! زنان ما همراه ما نیستند، اجازه می دهید ما تمایلات جنسی خود را نابود سازیم؟ رسول خدا آنان را از این کار منع نموده، و با حکم خدا مسأله ازدواج موقت را برایشان تشریع کرد(315).
از این حدیث استفاده می کنیم که تشریع متعه در حال سفر آنهم برای کسانی که در بحران جنسی قرار گرفته، و دسترسی به همسران خود نداشته صورت گرفته است و دهها حدیث این حقیقت را تأکید می کنند.
ابو بصیر می گوید در مسافرتی که به حضور امام صادق (علیه السلام) رسیدم از من پرسید:
یا ابا محمد! تمتعت منذ خرجت من اهلک بشی ء من النساء؟ قلت: لا، قال: و لم؟ قلت: ما معی من النفقه...(316).
: ای ابا محمد! (کنیه ابو بصیر ابا محمد بود) از روزی که از خانواده ات جدا شده ای آیا از زنان با ازدواج موقت بهره مند گشته ای؟ گفتم: نه، فرمودند: چرا؟ جواب دادم: چون هزینه این کار را نداشتم، حضرت یک دینار به من داد، و من به وسیله همان دینار زنی را متعه نمودم.
در این حدیث آنچه مورد توجه است این که امام صادق (علیه السلام) پیشنهاد متعه را در صورتی مطرح می سازد که ابو بصیر در سفر بسر می برد، و از دست یافتن به همسرش محروم بود.
و شبیه این قضیه را در مورد اسماعیل بن فضل هاشمی انجام داد، و از او پرسید:
آیا از هنگامی که از خانه ات خارج گشته ای متعه کرده ای؟ گفت: نه، سپس وی را به جهت احیای سنت رسول خدا مأمور به این کار کرد(317).
و چنانچه در حدیث شماره ده این فصل گذشت، امام علیه السلام در صورتی به علی سائی پیشنهاد ازدواج می کند، که وی در مسافرت به سر می برد، و از نظر مالی توانائی ازدواج دائم را نداشت. و لم یکن بیدی من القوه ما اتزوج فی العلانیه...
لازم به تذکر است که احادیث فراوانی به طور مطلق در مورد متعه وارد شده، ولی بررسی اهداف و علت تشریع آن از یکطرف، و احادیث مبین و مشخص از طرف دیگر، اشعار دارد که ازدواج موقت برای جوانان مجرد و بی همسر و یا مسافرین مخصوصی است که به هر نحوی دسترسی به همسر خود نداشته، و یا همسرانشان در اثر بیماری و یا ناتوانی، قدرت تأمین کافی آنان را ندارند.
بنابراین اشخاصی که نیازی به ازدواج موقت ندارند، و یا همسرانشان از این کار ناراحت می گردند، و یا از جهت سیاسی و اجتماعی چنین عملی را قبیح می دانند، نباید دنبال مسائل متعه باشند، و سزاوار است آنان مسائل اهم و مهم را در نظر بگیرند، به ویژه کسانی که شخصیت آنان بیش از خود به جامعه و مسائل کشوری و نظام منتسب است باید خیلی هوشیار بوده، و از هر گونه دست آویزی که دشمنان ممکن است از آن استفاده کنند بگریزند... و دولت اسلامی نیز موظف است حدود و شرائط لازم را برای این مسأله فراهم نموده، و نیازمندان واقعی را بررسی کرده، و عوارض آتی آن را در نظر گرفته، و به صورت قانونی و محترمانه به طوری که در آئین مبین ما مشخص شده است آن را در سطح کشور به اجرا در آورد، و با قاطعیت لازم دست شیادان و شهوترانان را بدون ملاحظه کوتاه کند.

منع متعه در لسان ائمه

بررسی احادیث اسلامی و سیره ائمه اطهار علیهم السلام نشان می دهد که ازدواج موقت اگر در جاهایی و برای کسانی همچون ازدواج دائمی توصیه گردیده، متقابلاً در موارد زیادی و برای اشخاص دیگری نیز به شدت منع شده، و مرتکبین را افراد فاسق و فاسد خوانده اند
اینک توجه شما را به چند حدیث که نمونه دهها روایات در این زمینه می باشد جلب می کنم:
1 - عن علی بن یقطین قال: سألت ابالحسن موسی (علیه السلام) عن المتعه فقال: و ما انت و ذک فقد اغناک الله عنها...(318)
: علی بن یقطین که یکی از دوستان نزدیک امام موسی بن جعفر (علیه السلام) است از آن حضرت در مورد ازدواج موقت پرسید، آن سرور با خشم و ناراحتی فرمودند: تو را چه چکار به این مسأله؟ در حالی که خداوند به وسیله همسر دائمی از آن بی نیازت کرده است.
قابل توجه است که حتی حضرت از طرح مسأله متعه از سوی متأهل ها ناراحت می گردد، و سائل را مورد عتاب و سرزنش قرار می دهد.
2 - عن مفضل بن عمر قال: سمعت ابا عبدالله (علیه السلام) یقول فی المتعه: دعوها اما یستحیی احدکم ان یری فی موضع العوره فیحمل ذالک علی صالحی اخوانه و اصحابه(319)
: مفضل بن عمر از شاگردان برجسته امام صادق (علیه السلام) می گوید: از آن حضرت شنیدم که می فرمود: ازدواج موقت را رها کنید، خجالت نمی کشید کسی از شما در مواضع عیبناک و اتهام دیده شود؟ و از این طریق باعث شود برادران و دوستان شایسته اش لکه دار گردند؟!
کلیه کارمندان و کارکنان دولت اسلامی، شخصیت های برجسته سیاسی و مذهبی و اجتماعی گوش های خود را باز کرده و با چشمان تیزبین خویش این حدیث را بنگرند، و در تمام کارهای خود مسائل اهم و مهم را در نظر بگیرند، و به بوق های تبلیغاتی دشمنان توجه نمایند، و مراقب اعمال خویشتن باشند، تا از طریق آنان مکتب و نهضت و آرمان مقدس ما لکه دار نگردد.
3 - عن موسی بن جعفر (علیه السلام): لا تلحوا علی المتعه، انما علیکم اقامه السنه، فلا تشتغلوا بها عن فرشکم و حرائرکم فیکفرن و یتبرین و یدعین علی الامر بذالک و یلعنونا(320)
: امام کاظم (علیه السلام) می فرمایند: در مسأله ازدواج موقت اصرار ننمائید، بلکه با یکی دوبار سنت پیامبر را زنده کنید، و کسانی که همسر دائمی دارند خود را به متعه گرفتار و مشغول ننمایند، زیرا در این صورت زنانتان ناسپاسی نموده و دوری می جویند، و بر صاحبان احادیث متعه بدبین گردیده و ما را نفرین می نمایند
در این حدیث به مسائل مهم تری اشاره گردیده، و چنین ازدواج های بی جا از سوی متأهل ها را باعث بدبینی به مکتب و اهل بیت و مقدسات معرفی می کنند
4 - هشام بن حکم نقل می کند که امام جعفر صادق (علیه السلام) در این مورد فرمودند: ما تفعلها عندنا الا الفواجر(321)
: گرفتار متعه نمی شود مگر افراد فاسق و فاجر
قابل توجه است که ازدواج موقت حکم خدا و سنت پیامبر است، و چنانچه در آغاز این فصل ملاحظه فرمودید، بسیار مورد تأکید قرار گرفته، ولی چنانچه بدون جهت و با اهداف عیاشی و تضییع حقوق همسر دائمی صورت پذیرد ممنوع بوده، و این حدیث این گونه موارد را مذمت می نماید
5 - عن الفتح بن یزید قال: سألت ابا الحسن (علیه السلام) عن المتعه فقال (علیه السلام): هی حلال مباح مطلق لمن لم یغنه الله بالتزویج فلیستعفف بالمتعه، فان استغنی عنها بالتزویج فهی مباح له اذا غاب عنها(322)
: در این حدیث راوی می گوید: از امام کاظم (علیه السلام) سؤال نمودم ازدواج موقت چه حکمی دارد؟ حضرت فرمودند: این امر مقدس برای جوانان مجرد حلال و مباح است، و برای متأهل فقط در صورتی جائز است که از همسرانشان دور باشند.
خوانندگان عزیز ملاحظه می کنند که در این حدیث ازدواج موقت فقط برای کسانی که از همسر دائمی محرومند تجویز شده است، بنابراین با وجود ازدواج دائم و عدم محرومیت از همسر نمی توان به سراغ متعه رفت، اگر چه این منع ها، از دیدگاه شهوترانان و عنان گسسته ها اعتبار ندارد
ما از مجموع این بحث ها نتیجه می گیریم که:
مسأله ازدواج موقت برای مصونیت جوانان مجرد، مسافران بی همسر، شوهرانی که زنانشان مشکل آمیزشی دارند، زنان بی شوهر... تشریع گردیده، و دولت اسلامی موظف است با دائر کردن مراکز مخصوص، اشخاص نیازمند را شناسائی نموده، و تحت شرائط و ضوابط عادلانه، و با در نظر گرفتن عوارض بعدی و برنامه ریزی دقیق برای حفظ حقوق فرزندان آتی... مسؤولیت سنگین خود را در این باره مراعات کند، و شوهرانی را که با مسافرت های طولانی و عدم توجه لازم، باعث رنجش زنان خود می گردند متوجه سازد، و با تبلیغات کافی و بحث های اجتماعی و فرهنگی قباحت عرفی این امر را مرتفع ساخته، و در نتیجه جلو انحرافات اخلاقی و تهاجم فرهنگی و جنسی غرب را مسدود نماید.