فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

قرآن و ازدواج موقت

قرآن مجید طبق اعترافات مفسرین و دانشمندان شیعه و سنی با صراحت تمام ازدواج موقت را مجاز دانسته و می فرماید:
فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فریضه(297)
: زنانی را که متعه می کنید واجب است مهریه آنان را بپردازید.
خوانندگان عزیز می توانند با مراجعه به تفسیرهای گوناگون شیعی و سنی در ذیل آیه مورد بحث، بحث های جالب و دهها حدیث معتبر در این مورد را ملاحظه فرمایند.
از جمله عید الرحمن بن ابی عبدالله می گوید:
من در مجلسی که امام صادق علیه السلام حضور داشتند نشسته بودم، ناگاه ابو حنیفه سؤال کرد: آیا ازدواج موقت در شرع اسلام جایز است یا نه؟ حضرت امام صادق با تعجب فرمودند:
سبحان الله اما قرأت کتاب الله عز و جل: فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فریضه؟ فقال: و الله کانها آیه لم اقراها قط(298)
: سبحان الله! آیا تو آیه 24 سوره نساء را نخوانده ای که آن را مشروع می داند؟ ابو حنیفه گفت: سوگند به خدا مثل این کار تا به حال این آیه را هرگز ندیده بودم
قابل توجه است که حضرت امام صادق علیه السلام مشروعیت ازدواج موقت را از این آیه به گوش رئیس مذهب حنفیها رسانده، و پدر گرامی اش امام باقر (علیه السلام) نیز آن را تا روز قیامت مباح و حلال می داند(299).

ازدواج موقت تا زمان خلیفه دوم به نقل خود اهل سنت

از سیره نبوی و سایر حضرات معصومین دهها حدیث معتبر از راویان سنی و شیعه، استفاده می کنیم که ازدواج موقت در قرآن و سنت تشریع گردیده، و خود رسول خدا و اصحاب آن بزرگوار به آن عمل نموده، و تا روز رستاخیز مشروعیت آن باقی بوده، ولی با کمال تأسف خلیفه دوم در دوران زمامداری خویش به عللی آن را ممنوع ساخته است که اینک توجه شما را به چند حدیث از طریق هر دو گروه جلب می کنم:
1 - قال عطاء: قدم جابربن عبدالله معتمراً فجئناه فی منزله فسأله القوم عن اشیاء ثم ذکروا المتعه، فقال: نعم استمتعنا علی عهد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و ابی بکر و عمر(300)
: عطاء از راویان معتبر اهل سنت نقل می کند که چون جابر بن عبدالله انصاری برای عمره به مکه آمد، گروهی به منزل او شتافته و سؤالاتی از جمله در مورد ازدواج موقت مطرح ساختند، او گفت: ما در زمان پیامبر خدا و ابوبکر و عمر به این سنت اسلامی عمل می کردیم.
2 - عن ابی نضره قال: کنت عند جابربن عبدالله فاتاه آت فقال: ابن عباس و ابن الزبیر اختلفا فی المتعتین؟ فقال جابر: فعلنا هما مع رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) ثم نهانا عنهما عمر فلم نعد لهما(301).
: ابی نضره از راویان اهل سنت می گوید: من در کنار جابر بن عبدالله انصاری نشسته بودم، ناگاه کسی وارد شده و چنین گفت ابن عباس و ابن زبیر در مورد متعه حج و متعه نکاح با همدیگر اختلاف نظر دارند حقیقت امر چیست؟
جابر بن عبدالله گفت: ما در کنار رسول خدا به هر دو آنها عمل کردیم، تا این که عمر آنها را قدغن کرد، و دیگر نتوانستم به آنها برگردیم.
3 - قال عمر: متعتان کانا علی عهد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) انهی عنهما و اعاقب علیهما متعه النساء و متعه الحج(302)
: عمر گفت: در زمان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) دو متعه نکاح و حج حلال بودند، من آنها را حرام می کنم و هر کس مرتکب آنها شود به کیفر خواهم رساند
4 - قال عمر: متعتان کانتا علی عهد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) انا انهی عنهما و اضرب فیهما(303)
: عمر گفت: به دو متعه در زمان پیامبر عمل می شد، من آنها را قدغن نموده و مرتکبین را تنبیه خواهم کرد.
5 - عن جابربن عبدالله: استمتعنا علی عهد رسول الله و ابی بکر و عمر ثم نهی عنها عمر(304)
: از جابر بن عبدالله انصاری در مورد ازدواج موقت سؤال نمودند، وی در جواب گفت:
ما به این سنت اسلامی در زمان پیامبر خدا و ابوبکر و عمر عمل کردیم، تا این که سر انجام عمر آن را حرام ساخت
خوانندگان عزیز توجه دارند که ما همه این احادیث پنجگانه را از معتبرترین کتابهای اهل سنت نقل نمودیم، و در آنها خود عمر بن خطاب اذعان دارد که این سنت اسلامی در زمان پیامبر خدا حلال بوده، و او حرام ساخته است و همچنین یار نزدیک پیامبر الهی جناب جابر بن عبدالله انصاری در این احادیث غیر قابل انکار می گوید:
ازدواج موقت پس از رحلت رسول گرامی اسلام در زمان ابوبکر و خود عمر معمول بود، ولکن وی بر خلاف خدا و پیامبرش آن را ممنوع کرد

احادیث متعه از طریق شیعه

اما احادیث متعه از طریق شیعه به صدها حدیث معتبر می رسد که ما به دنبال احادیث مذکور از طریق اهل سنت اینک به پنج مورد دیگر اشاره می کنیم:
6 - قال علی (علیه السلام): لولا ان عمر نهی عن المتعه ما زنی الا شقی(305)
این حدیث که از هر دو طریق سنی و شیعه نقل شده است علی (علیه السلام) می فرمایند:
اگر عمر ازدواج موقت را ممنوع متعه مقصر دانسته، و به آثار اجتماعی آن اشاره می کند.
7 - عن عمر بن الخطاب: متعتان کانتا علی عهد رسول الله حلالاً و انا انهی عنهما و اعاقب علیهما(306)
این حدیث نیز که در کتب سنت آمده است، خلیفه دوم اعتراف می کند که: دو متعه در زمان پیامبر خدا حلال بوده، من آنها را حرام نموده و مرتکبین را به کیفر می رسانم
8 - عن ابی عبدالله (علیه السلام): یستحب للرجل ان یتزوج المتعه، و ما احب للرجل منکم ان یخرج من الدنیا حتی یتزوج المتعه و لو مره(307)
: امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: مستحب است که مردها اقلاً در طول عمر یک بار ازدواج موقت بنمایند.
9 - سئل الباقر علیه السلام عن متعه النساء فقال: احلها الله فی کتابه و علی لسان نبیه (صلی الله علیه و آله و سلم) فهی حلال الی یوم القیمه(308)
: از امام باقر (علیه السلام) در مورد ازدواج موقت سؤال نمودند فرمود: آن، در کتاب خدا و سنت پیامبر حلال معرفی شده، و تا روز قیامت مباح بودن آن به قوت خود باقی است.
10 - علی سائی می گوید:
به حضرت ابوالحسن امام کاظم (علیه السلام) عرض کردم: من در سابق ازدواج موقت می کردم ولی در باطن آن را مکروه می داشتم، لذا در کنار کعبه بین حجر الاسود و مقام ابراهیم نذر کرده و سوگند یاد نمودم که دیگر دور این عمل برنگردم، ولی سپس به مشقت افتاده، و از این سوگند پشیمان شدم، زیرا قدرت ازدواج دائم را ندارم تکلیف من چیست؟
حضرت فرمودند:
عاهدت الله ان لا تطیعه؟! و الله لئن لم تطعه لتعصینه(309)
: آیا سوگند یاد کرده ای که بر خلاف دستور خدا عمل کنی؟ به خدا قسم اگر او را پیروی ننمائی (و در دل از ازدواج موقت متنفر باشی) خدا را معصیت و نافرمانی کرده ای!