فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

فصل 19: ازدواج موقت و سوء استفاده از آن

گروه زیادی از مردم در اثر نداشتن امکانات مالی از یک طرف، و مسافرت های طولانی و دوره تحصیل و دانشجوئی از طرف دیگر، دسترسی به ازدواج دائم که بسیار پر مشقت و دارای هزینه های سنگین و مسؤولیت آور گردیده است را ندارند. از سوی سوم زنان و همسرانی که شوهران خویش را از دست داده، و گرفتار پرستاری فرزندان یتیم خود می مباشند، معمولاً شانس ازدواج دائم را از دست داده اند، و بالاخره اشخاص زیادی هستند که در اثر بیماری های گوناگون همسرانشان نمی توانند از آنان بهره مند گردیده، و غریزه جنسی خود را آرام سازند، بنابراین در این موارد، و احیاناً مصادیق دیگر، برای آرامش غریزه پر قدرت جنسی که هر آن انسان را ممکن است به زحمت انداخته و عامل رسوائی ها گردد چه باید کرد؟ آیا استفاده از داروهای مخدر و کشنده معقول است؟ و آیا سزاوار است برای تسکین شهوت، در همچو مواقعی به دنبال هوسرانی گردیده، و عفت عمومی و امنیت نوامیس مردم را به خطر افکند؟
اگر مکتب های مادی، راههای انحراف و بی عفتی و آزادی مطلق جنسی را در این زمینه چاره ساز معرفی می کنند، اسلام آن را خطرناک توصیف نموده، و برای رفع مشکل در این باره ها ازدواج موقت را با شرائطی تجویز نموده است... .

قرآن و ازدواج موقت

قرآن مجید طبق اعترافات مفسرین و دانشمندان شیعه و سنی با صراحت تمام ازدواج موقت را مجاز دانسته و می فرماید:
فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فریضه(297)
: زنانی را که متعه می کنید واجب است مهریه آنان را بپردازید.
خوانندگان عزیز می توانند با مراجعه به تفسیرهای گوناگون شیعی و سنی در ذیل آیه مورد بحث، بحث های جالب و دهها حدیث معتبر در این مورد را ملاحظه فرمایند.
از جمله عید الرحمن بن ابی عبدالله می گوید:
من در مجلسی که امام صادق علیه السلام حضور داشتند نشسته بودم، ناگاه ابو حنیفه سؤال کرد: آیا ازدواج موقت در شرع اسلام جایز است یا نه؟ حضرت امام صادق با تعجب فرمودند:
سبحان الله اما قرأت کتاب الله عز و جل: فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فریضه؟ فقال: و الله کانها آیه لم اقراها قط(298)
: سبحان الله! آیا تو آیه 24 سوره نساء را نخوانده ای که آن را مشروع می داند؟ ابو حنیفه گفت: سوگند به خدا مثل این کار تا به حال این آیه را هرگز ندیده بودم
قابل توجه است که حضرت امام صادق علیه السلام مشروعیت ازدواج موقت را از این آیه به گوش رئیس مذهب حنفیها رسانده، و پدر گرامی اش امام باقر (علیه السلام) نیز آن را تا روز قیامت مباح و حلال می داند(299).

ازدواج موقت تا زمان خلیفه دوم به نقل خود اهل سنت

از سیره نبوی و سایر حضرات معصومین دهها حدیث معتبر از راویان سنی و شیعه، استفاده می کنیم که ازدواج موقت در قرآن و سنت تشریع گردیده، و خود رسول خدا و اصحاب آن بزرگوار به آن عمل نموده، و تا روز رستاخیز مشروعیت آن باقی بوده، ولی با کمال تأسف خلیفه دوم در دوران زمامداری خویش به عللی آن را ممنوع ساخته است که اینک توجه شما را به چند حدیث از طریق هر دو گروه جلب می کنم:
1 - قال عطاء: قدم جابربن عبدالله معتمراً فجئناه فی منزله فسأله القوم عن اشیاء ثم ذکروا المتعه، فقال: نعم استمتعنا علی عهد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و ابی بکر و عمر(300)
: عطاء از راویان معتبر اهل سنت نقل می کند که چون جابر بن عبدالله انصاری برای عمره به مکه آمد، گروهی به منزل او شتافته و سؤالاتی از جمله در مورد ازدواج موقت مطرح ساختند، او گفت: ما در زمان پیامبر خدا و ابوبکر و عمر به این سنت اسلامی عمل می کردیم.
2 - عن ابی نضره قال: کنت عند جابربن عبدالله فاتاه آت فقال: ابن عباس و ابن الزبیر اختلفا فی المتعتین؟ فقال جابر: فعلنا هما مع رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) ثم نهانا عنهما عمر فلم نعد لهما(301).
: ابی نضره از راویان اهل سنت می گوید: من در کنار جابر بن عبدالله انصاری نشسته بودم، ناگاه کسی وارد شده و چنین گفت ابن عباس و ابن زبیر در مورد متعه حج و متعه نکاح با همدیگر اختلاف نظر دارند حقیقت امر چیست؟
جابر بن عبدالله گفت: ما در کنار رسول خدا به هر دو آنها عمل کردیم، تا این که عمر آنها را قدغن کرد، و دیگر نتوانستم به آنها برگردیم.
3 - قال عمر: متعتان کانا علی عهد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) انهی عنهما و اعاقب علیهما متعه النساء و متعه الحج(302)
: عمر گفت: در زمان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) دو متعه نکاح و حج حلال بودند، من آنها را حرام می کنم و هر کس مرتکب آنها شود به کیفر خواهم رساند
4 - قال عمر: متعتان کانتا علی عهد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) انا انهی عنهما و اضرب فیهما(303)
: عمر گفت: به دو متعه در زمان پیامبر عمل می شد، من آنها را قدغن نموده و مرتکبین را تنبیه خواهم کرد.
5 - عن جابربن عبدالله: استمتعنا علی عهد رسول الله و ابی بکر و عمر ثم نهی عنها عمر(304)
: از جابر بن عبدالله انصاری در مورد ازدواج موقت سؤال نمودند، وی در جواب گفت:
ما به این سنت اسلامی در زمان پیامبر خدا و ابوبکر و عمر عمل کردیم، تا این که سر انجام عمر آن را حرام ساخت
خوانندگان عزیز توجه دارند که ما همه این احادیث پنجگانه را از معتبرترین کتابهای اهل سنت نقل نمودیم، و در آنها خود عمر بن خطاب اذعان دارد که این سنت اسلامی در زمان پیامبر خدا حلال بوده، و او حرام ساخته است و همچنین یار نزدیک پیامبر الهی جناب جابر بن عبدالله انصاری در این احادیث غیر قابل انکار می گوید:
ازدواج موقت پس از رحلت رسول گرامی اسلام در زمان ابوبکر و خود عمر معمول بود، ولکن وی بر خلاف خدا و پیامبرش آن را ممنوع کرد