فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

عائله مندی یا نفرین پیامبر

بررسی سیره پیامبر و احادیث وارده از آن حضرت نشان می دهد که تکثیر فرزندان در مواردی مورد رضایت آن حضرت نبوده، و حتی چنین خانواده هایی مشمول نفرین آن بزرگوار می باشند! چنانچه در حدیثی می فرمایند:
اللهم ارزق محمداً و آل محمد و من احب محمداً و آل محمد العفاف و الکفاف و ارزق من ابغض محمداً و آل محمد کثره المال و الولد(257)
: خداوندا به محمد و آل محمد و دوستان آنان به قدر کفایت اموال و روزی ده، و آنان را عفیف بدار، ولی به دشمنان آنان مال و اولاد زیاد که مایه زحمت و سختی هاست عطا کن.
چنانچه توجه می فرمائید در این حدیث کثرت مال و اولاد مبغوض پیامبر بوده، و در حق دشمنان آن بزرگوار خواستار گردیده است.
و در یک حدیث دیگر به حضرت اباذر می گوید:
یا اباذر! قد دعوت الله جل ثنائه ان یجعل رزق من یحبنی الکفاف و ان یعطینی کثره المال و الولد(258)
: یا اباذر! از پروردگار خود خواستم برای دوستانم به اندازه نیاز مال دنیا عطا کند، ولی برای دشمنانم مال و اولاد زیاد مرحمت نماید.
در این حدیث نیز کثرت عائله همچون کثرت مال موجب زحمت و دردسر فراوان و مبغوض پیامبر می باشد.

کثرت عائله یا بلای بی درمان!

در بخشی از احادیث اسلامی اولاد زیاد جایگاه خوبی نداشته، و در لسان روایات بلای اعظم و دشمن انسان و عامل مشکلات معرفی شده اند
مولای متقیان در نهج البلاغه می فرمایند:
قله العیال احد الیسارین(259)
: کمی فرزندان یکی از دو آسانی است (اگر کسی امکانات کافی داشته باشد می تواند تا حدود زیادی مشکلات خود را برطرف سازد، و اگر این امکان نباشد، اقلاً عائله اش کم باشد....)
این حدیث شریف از رسول خدا و از حضرت موسی بن جعفر علیهما السلام نیز آمده است(260).
و در حدیث دیگری آمده است:
ثلاث من اعظم البلاء: کثره العائله، و غلبه الدین، و دوام المرض(261).
علی (علیه السلام) می فرمایند: سه چیز از بلاهای بزرگ و کمر شکن است:
1 - اولاد و عائله زیاد.
2 - قرض سنگین.
3 - بیماری طولانی.
و بالاخره در یک فراز دیگری این مشکل را دشمن بشری خوانده و می فرماید:
الولد احد العدوین(262)
: فرزند و عائله یکی از دو دشمن است (و دشمن دیگر برخی زنان و همسران می باشند) قابل توجه است که دشمن هر چه کمتر باشد زیاد است.
این حدیث از آیه چهادهم سوره تغابن اقتباس شده است که می فرماید:
یا ایها الذین آمنوا ان من ازواجکم و اولادکم عدوا لکم فاحذروهم.
: ای مؤمنین! همانا برخی فرزندان و زنان شما دشمن شما هستند، از آنان احتیاط کنید.
قابل تذکر است که تمام فرزندان و زنان دشمن ما نیستند، بلکه آنان به طور غالب از نعمت های الهی به شمار می آیند، و در این آیه با من بعضی آمده است که برخی ها چنین حالت را دارند و شامل همه آنان نمی باشد... .
در هر حال این احادیث عائله زیاد را مذموم و بلای بزرگ دانسته، و مشکلات و دردسرهای آن در عصر ما که گرفتار تورمات سرسام آور، و تکلفات و تشریفات کمر شکن، مدیریت های ضعیف، تبعیضات غیر مشروع می باشیم محسوس تر است.

نتیجه گیری نهایی:

از مجموع بحث های این فصل نتیجه می گیریم:
اسلام تکثیر نسل و فرزندان زیاد را در شرائط خاصی مطلوب می داند که آنان انسان های صالح و با تربیت بوده، و زمینه های رشد را داشته باشند، چنانچه در حدیث شریفی از امام صادق (علیه السلام) در آغاز این فصل به آن اشاره شد (فرزندان زیادی که اهل تسبیح و ذکر خدا... بوده باشند)(263) و یا مسلمانان در اقلیتی باشند در برابر دشمنان، که زمان و مکان در این مسأله مؤثر است.
از سوی دیگر شرائط جهانی و کشوری و خانوادگی در تکثیر و تحدید نسل متفاوت است، و همه آنها را از جهت امکانات مادی و اقتصادی، بهداشتی و فرهنگی، سیاسی و نظامی... باید در نظر گرفت، و مشکلات خانوادگی و حوصله والدین و کارآیی آنان را در زمینه های تربیتی و غیره نباید از نظر دور داشت.
در این زمینه روایات زیادی در باب های عزل در کتب حدیث و فقه آمده است. که بحث و بررسی آنها موجب خستگی خوانندگان، و اطاله بحث ما خواهد بود... .
ناگفته نماند در جاهایی که تکثیر نسل نیز مطلوب است، مخصوص آن محیط و افرادی است که انسان با شرافت و دارای وجدان سالم بار بیاورند، و به اصطلاح فرزندان صالح تولید کنند نه مارهای افعی و حیوانات درنده به صورت فرزند
و لازم به توضیح است که خانواده های عائله مند، چنانچه حوصله و امکانات تعلیم و تربیت صحیح فرزندان را داشته باشند، و محیط پرورشی در سطح کشور و جهان آمادگی پذیرائی آنان را عملاً فراهم سازند، مشمول نفرین و بغض پیامبر نمی باشند.
اما عصر ما عصر مشکلات است، و ملاحظه می کنیم که امکانات کشورها در حال موجود تکافوی افزایش جمعیت را نمی کند، محیط مدرسه و دانشگاه محدود بوده، و بیمارستانها و زایشگاهها و به طور کلی امور بهداشتی و درمانی بسیار نامطلوب است و کار و کارگاه، و تهیه نان و امکانات رفاهی برای اکثر خانواده های عائله مند غیر ممکن گردیده است، و عوامل مرموز و دست های خیانت پیشه در داخل و خارج این زمینه ها را تشدید می نماید، و می رود که نابسامانی های بیشتری را فراهم سازد... هر چند خداوند پیوسته حامی این ملت مظلوم و در عین حال هوشیار و کوشا بوده است، ولی هر چه هست عوامل طبیعی موجود را نباید از نظر دور داشت، و برای حفظ حیثیت خود و کشورمان، و رفاه فرزندان و پرورش صحیح آنان، موظفیم از راههای شرعی رشد جمعیت را کنترل نموده، و از افزایش بی رویه بکاهیم، تا با امکانات خود بتوانیم زمینه رشد و شخصیت نونهالان عزیزمان را فراهم نموده، و دین خویش را به میهن و نسل جوان ادا نمائیم.