فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

آیا جلوگیری از تولید فرزند جایز است؟

اصالت در اسلام تکثیر نسل و تولید مثل است، و در بحث های پیشین این فصل، این ادعا ثابت شد، و اگر سخنی از تنظیم خانواده و جلوگیری از فرزند پیش می آید، روی عناوین ثانویه و فقدان امکانات افراد ملت و دولت و جهان موجود، و تغییر شرائط زندگی اجتماعی در زمان ها و مکان های مختلف می باشد.
اگر خانواده ای دیانت و آگاهی لازم برای پرورش فرزندان متعدد را نداشته باشد، و یا دولت و امکانات کشوری تکافوی نیازهای فرهنگی و اقتصادی و درمانی... را ننماید، و یا شرائط محیطی خانواده اعم از زن و مرد و فرزندان تناسب اولاد کثیر را نمی نماید، جلوگیری از فرزند بدون شبهه اشکال شرعی ندارد.
و احادیث اسلامی و سیره ائمه اطهار علیهم السلام خود مؤید این ادعا می باشد.
محمد بن مسلم می گوید: از امام باقر سؤال نمودم: آیا مرد مسلمان می تواند با زن مجوسیه ازدواج کند؟ حضرت فرمودند: نه، ولی اگر او کنیز مجوسیه داشته باشد می تواند با وی مجامعت نموده، و از تولید فرزند جلوگیری کند(251).
در این حدیث، به جهت شایسته نبودن زن مجوسیه در پرورش فرزند مسلمان، ازدواج و تولید فرزندان از او جایز نشده، ولی بهره مندی از کنیز مجوسیه، و عزل و ریختن منی به بیرون فرج مجاز گردیده است.
شبیه این سؤال را در مورد زن مجنونه مطرح کردند، حضرت فرمود: جماع با کنیز مجنونه اشکالی ندارد مشروط بر این که از او بچه دار نگردد(252).
چنانچه ملاحظه می فرمائید در این حدیث نیز، به جهت دیوانه بودن زن ازدواج با وی جایز نیست، ولی بهره مندی از کنیز دیوانه مشروط بر اینکه از او بچه دار نگردد، جایز شده است. و آن تجویز جلوگیری از فرزند را در بردارد.

تأثیر شرائط زمان در جلوگیری از فرزند

خوانندگان عزیز توجه دارند که شرائط زمان فعلی با عصر پیامبر و یا ائمه اطهار بسیار فرق کرده است، و چون اسلام دین جهانی و جاودانی است تمام این مشکلات را در نظر گرفته، و آئین خود را همچون تنه درخت در اختیار فقهاء و مراجع تقلید و اندیشمندان دیگر قرار داده است، و آنان هر نوع شاخ و برگ را متناسب با شرائط زمان و مکان بدانند، می توانند تنه نیرومند اسلام را مزین سازند!(253)
از امام صادق (علیه السلام) سؤال نمودند: آیا جلوگیری از فرزند جایز است؟ و مرد می تواند منی خود را بیرون بریزد؟ آن حضرت فرمودند: کان علی (علیه السلام) لا یعزل و اما انا فاعزل(254)
: جدم علی (علیه السلام) این کار را انجام نمی داد، ولی من خود عزل می کنم
در این حدیث زمان امیرالمؤمنین (علیه السلام) با زمان امام صادق (علیه السلام) در اختلاف عمل آنان تأثیر دارد، و شرائط زمان امام ششم با زمان مولای متقیان علی (علیه السلام) یکی نیست، و در عصر ما این شرائط خیلی فرق کرده است.
در حدیث دیگری پیامبر خدا می فرمایند:
خیر الناس بعد المأتین الخفیف الحاذ الذی لا اهل له و لا ولد(255).
: بهترین مردم بعد از دویست سال کسی است که کم عائله باشد.
قابل ملاحظه می باشد که در این حدیث شرائط دویست سال بعد از زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با زمان وی یکسان نیست، و اگر تولید بیشتر فرزند در صدر اسلام بسیار مطلوب بوده است، شرائط تحمیلی زمان صده های بعدی آن را نامطلوب ساخته است
و پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آینده را پیش بینی نموده، و با حدیث دیگری هر که را که کم اولاد باشد افضل زمان می خواند و می فرمایند:
یأتی علی الناس زمان افضل اهل ذالک الزمان کل خفیف الحاذ، قیل: یا رسول الله! و من خفیف الحاذ؟ قال: قلیل العیال(256).
: زمانی فرا می رسد که بهترین اهل آن زمان کسی خواهد بود که عائله اش کم باشد.
در مجموع از این روایات استفاده می شود که: شرائط زمان در تولید نسل متفاوت است، و اگر در زمان رسول خدا و صدر اسلام تکثیر آن مطلوب بوده است، با تغییر شرائط و اوضاع و احوال جهان، حتی خود معصومی همچون امام صادق (علیه السلام) بر خلاف زمان جدش عمل می نماید، و این احادیث تکلیف ما را روی عناوین ثانویه که در عصر کنونی در جهان، به ویژه در کشور ما ایران حاکم است مشخص می سازد.

عائله مندی یا نفرین پیامبر

بررسی سیره پیامبر و احادیث وارده از آن حضرت نشان می دهد که تکثیر فرزندان در مواردی مورد رضایت آن حضرت نبوده، و حتی چنین خانواده هایی مشمول نفرین آن بزرگوار می باشند! چنانچه در حدیثی می فرمایند:
اللهم ارزق محمداً و آل محمد و من احب محمداً و آل محمد العفاف و الکفاف و ارزق من ابغض محمداً و آل محمد کثره المال و الولد(257)
: خداوندا به محمد و آل محمد و دوستان آنان به قدر کفایت اموال و روزی ده، و آنان را عفیف بدار، ولی به دشمنان آنان مال و اولاد زیاد که مایه زحمت و سختی هاست عطا کن.
چنانچه توجه می فرمائید در این حدیث کثرت مال و اولاد مبغوض پیامبر بوده، و در حق دشمنان آن بزرگوار خواستار گردیده است.
و در یک حدیث دیگر به حضرت اباذر می گوید:
یا اباذر! قد دعوت الله جل ثنائه ان یجعل رزق من یحبنی الکفاف و ان یعطینی کثره المال و الولد(258)
: یا اباذر! از پروردگار خود خواستم برای دوستانم به اندازه نیاز مال دنیا عطا کند، ولی برای دشمنانم مال و اولاد زیاد مرحمت نماید.
در این حدیث نیز کثرت عائله همچون کثرت مال موجب زحمت و دردسر فراوان و مبغوض پیامبر می باشد.