فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

چه کسانی را به ولیمه دعوت کنیم؟

ولیمه عروسی و هر مجلس مهمانی در هر زمینه ای باشد حداقل تعداد نفرات آن ده نفر می باشد، و مناسب است از اشخاص بی بضاعت و فقرا نیز دعوت گردد، و اختصاص مجالس مذکور به افراد ثروتمند مکروه است. چنانچه در حدیثی رسول خدا می فرمایند:
بئس الطعام طعام العرس یطعمه الاغنیاء و یمنعه المساکین(193)
: چه زشت است میهمانی عروسی که مخصوص ثروتمندان و توانگران باشد، و فقرا از آن محروم گردند.
و حضرت امام موسی بن جعفر (علیه السلام) می فرمایند:
نهی رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) عن طعام ولیمه یخص بها الاغنیاء و یترک الفقراء(194)
: پیامبر گرامی نهی فرمودند که مجلس مهمانی مخصوص توانگران بوده، و تنگدستان از آن بهره مند نباشند.
و بالاخره در حدیث سومی از رسول گرامی اسلام می خوانیم:
بئس الطعام طعام الولیمه یدعی الیها الاغنیاء و یمنع الفقراء، و من لم یجب فقد عصی الله و رسوله(195)
: بدترین مجالس مهمانی آن ولیمه ای است که اغنیاء به آن دعوت گردیده، و فقرا از آن محروم شوند، و بدانید که هر کس از این مجالس پس از دعوت خودداری کند خدا و پیامبرش را نافرمانی کرده است
این احادیث می رساند که مجالس احسان و بخشش باید مختلط باشد نه مخصوص فقراء گردد که نوعی تحقیر است، و نه در انحصار اغنیاء باشد که ستم در حق مستمندان می باشد.
از سوی دیگر برای افراد دعوت شده وظیفه است در این مجالس شرکت نمایند، و عدم حضور آنان نافرمانی خدا و پیامبر تلقی می گردد، زیرا؛ هم خداوند در قرآن مجید دستور می دهد که از شرکت در مجالس مهمانی فرو گذاری نکنید(196). و هم نبی اعظم در دهها حدیث معتبر به این تکلیف سازنده اجتماعی مأمور می سازند. ناگفته نماند که مهمانی های گسترده و بیش از دو روز در این مراسم مکروه و ریا نامیده شده، و بهترین کارها میانه روی است که در هر زمینه باید آن را مراعات کرد(197).

فصل 13: تناسب شب برای زفاف

آفرینش شب و روز بی جهت نیست، و خداوند حکیم و علیم هر یک را برای اهداف خاصی آفریده است، و در همین رابطه قرآن مجید شب و روز را یکی از نشانه های توحید و عامل بیداری اندیشمندان می داند...(198).
در اثر پیشرفت علوم، امروز ثابت شده است که بدن انسان و سایر جانداران و جانوران، در برابر نور و آفتاب فعال و پر تحرک می باشد، و لذا خداوند متعال روز را برای کار و معاش، و فعالیت و تلاش معین نموده،(199) و تمام حیوانات دیگر نیز همانند انسان در طول روز به کار روزانه می پردازند.
و همچنین ثابت شده است دستگاههای مختلف بدن همچون: دستگاه تنفس، گردش خون، حرکت قلب، و سایر دستگاهها در ساعات روزانه سر زنده و پر تلاشند، اما چنانچه تابش نور بیشتر گردد، سلول های ما خسته گردیده، ونشاط موجود، جای خود را به فرسودگی تبدیل می نماید. و بر عکس، دستگاههای مذکور در تاریکی شب در کمال آرامش و آسایش عمیقی فرو می روند، و از همین طریق نشاط لازم را فراهم ساخته، و برای تحرک افزون تر آماده می گردند.
اگر خوانندگان عزیز به آیات قرآن کریم که در مورد شب و روز نازل شده توجه مختصری داشته باشند، به این ادعای ما خواهند رسید، که اینک به سه آیه در این زمینه اشاره می نمائیم:
1 - هو الذی جعل لکم اللیل لتسکنوا فیه و النهار مبصراً...(200).
: او خدایی است که شب را برای شما مایه آرامش و سکون آفرید، و روز را روشنی بخش قرار داد... .
2 - الم یرو انا جعلنا اللیل لیسکنوا فیه و النهار مبصراً...(201)
: آیا توجه ندارند که ما شب را عامل سکون و آرامش، و روز را بینا و روشن آفریدیم؟... .
3 - الله الذی جعل لکم الیل لتسکنوا فیه و النهار مبصراً...(202)
: خداوند شب را برای شما آفرید تا بیاسائید، و روز را روشنی بخش قرار داد.
خوانندگان محترم چنانچه توجه دارید، این آیات، یک حقیقت انکار ناپذیری را به ما گوشزد می کنند، و آن آرامش و آسایش شبانه، و تلاش و فعالیت روزانه می باشد، و بر این اساس است که مؤمنین شب ها را به خواب و استراحت پرداخته، و نشاط و عشق به کار و تلاش را تجدید می نمایند، و هنگامی که شب را به پشت سر گذاشته، مشغول کارهای روزانه می گردند، ولی افراد هوسران و عیاش شب ها را به هوسرانی و اتلاف وقت می گذرانند، و در هنگام سحر و ساعات حساس روز می خوابند، و پیوسته به امراض عصبی و حرکات نامتعادل گرفتارند... .

فلسفه زفاف در شب:

از آنچه بحث شد روشن گردید که شب برای استراحت، و روز برای فعالیت و تلاش مناسب است، و زفاف و عروسی در حال آرامش و نشاط سازنده تر، و آثارش در اولاد و خود عروس و داماد مطلوب تر است.
از سوی دیگر تاریکی شب برای حفظ عفت و شرم و حیاء و کارهای عروسی بهتر از روز است و بر این مضمون روایاتی از حضرات معصومین علیهم السلام وارد گردیده، که توجه شما را به بخشی از آنها جلب می نمایم:
1 - عن النبی (صلی الله علیه و آله و سلم): زفوا اعرایسکم لیلاً و اطعموا ضحی(203)
: رسول خدا می فرماید: زفاف و عروسی را در شب، و اطعام و ولیمه را در روز انجام دهید.
2 - عن ابی عبدالله (علیه السلام): تزوجوا بالیل فان الله جعله سکناً، و لا تطلبوا الحوائج باللیل فانه مظلم(204)
: از حضرت امام صادق (علیه السلام) آمده است: همیشه شبانه ازدواج کنید، زیرا خداوند شب را مایه آرامش و آسایش قرار داده، و هرگز در طول شب مشغول کارهای دنیا نشوید، زیرا تاریکی آن مناسب کار نیست.
3 - قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم): لا سهر الا فی ثلاث: متهجد بالقرآن، او فی طلب العلم، او عروس تهدی الی زوجها(205)
: پیامبر خدا می فرمایند! بیداری شب صحیح نیست مگر در سه مورد:
الف - کسی که قرآن بخواند.
ب - اهل علم و دانشجو.
ج - شب زفافی که عروس را به خانه داماد می برند.
4 - عن الرضا (علیه السلام): من السنه التزویج باللیل لان الله جعل اللیل سکنا و النساء انما هن سکن(206)
: حضرت امام رضا (علیه السلام) می فرمایند: سنت پیامبر اسلام این است که زفاف و عروسی در شب صورت گیرد، زیرا: خداوند شب را مایه آرامش قرار داده، و زنان نیز چنین می باشند.
5 - عن ابی جعفر (علیه السلام): یا میسر! تزوج باللیل فان الله جعله سکنا، و لا تطلب حاجه باللیل(207).
: امام باقر (علیه السلام) می فرمایند: ای میسر! شب برای امر ازدواج و زفاف مناسب است زیرا: خداوند آن را مایه سکون و آسایش قرار داده، و مواظب باش که در طول آن به حاجات دنیوی نپردازی.
از مجموع این احادیث نتیجه می گیریم که: اولا: زفاف انبیاء و اولیاء و رسول خدا در شب صورت گرفته، و این مسأله یک سنت اسلامی است.
ثانیاً: خداوند متعال طبق آیاتی که ذکر نمودیم شب را برای آسایش و آرامش آفریده، و علم روز نیز آن را ثابت می نماید، بنابراین اگر این مسأله در شب صورت گیرد، تناسب بیشتری دارد، زیرا خداوند زنان را نیز مایه آرامش آفریده است، و هر دو از یک قرابت برخوردارند(208) (تأمل می فرمائید).
و فقهای عالی مقام ما نیز در این زمینه می فرمایند:
و کذا یستحب ان یکون الدخول لیلاً لما تقدم، و لقوله (صلی الله علیه و آله و سلم)... و لانه اوفق بالستر و الحیاء...(209)
: و همین طور مستحب است که عروسی و زفاف شبانه صورت گیرد، به دلیل های مختلفی که قبلاً اشاره شده، و رسول خدا در احادیثی به آن دستور داده، و از این جهت که این کار در ساعات شبانه از جهت حفظ شرم و حیا و عفت مناسب تر است.
با توجه به این عبارات توصیه می شود که دامادها و تمام مسلمانان غیرتمند در هنگام انتقال عروس به حجله و مراسم دیگر صفات مردانگی داشته، و ناموس خویش را از دید نامحرمان حفظ کرده، و رسومات بی غیرتی را که از سوغات فرهنگ غرب و مردان بی غیرت سرچشمه می گیرد نپذیرند... .