فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

ولیمه پیامبر در تزویج همسرانش:

از احادیث معتبر اسلامی و سیره رسول خدا استفاده می شود که آن حضرت در تزویج همسران خود ولیمه داده، و مؤمنین را از آن بهره مند ساخته است که ذیلاً به چند روایت تبرک می جوئیم:
1 - عن ابی عبدالله (علیه السلام): ان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) حین تزوج میمونه بنت الحارث او لم علیها و اطعم الناس الحیس(185)
: امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: رسول خدا در هنگام تزویج میمونه دختر حارث ولیمه داد، و با غذای معجون خرما و روغن از حاضرین پذیرائی فرمود.
2 - عن ابی الحسن الرضا (علیه السلام): ان النجاشی لما خطب لرسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) آمنه بنت ابی سفیان فزوجه و دعا بطعام و قال: ان من سنن المرسلین الاطعام عند التزویج(186)
: امام رضا (علیه السلام) می فرمایند: هنگامی که پادشاه حبشه نجاشی از طرف پیامبر خدا از دختر ابوسفیان به نام آمنه رمله ام حبیبه خواستگاری نموده و به ازدواج آن حضرت در آورد، طعامی را برای ولیمه فراهم ساخته و گفت: از آداب پیامبران در هنگام تزویج ولیمه دادن است.
3 - عن انس بن مالک قال: ما رأیت رسول الله او لم علی شی ء من نسائه ما او لم علی زینب فانه ذبح شاه(187)
: انس بن مالک که در کنار پیامبر خدا زندگی می کرد می گوید: آن حضرت به هیچ یک از زنانش به اندازه زینب در ازدواجش ولیمه نداد، زیرا در این باره گوسفندی را کشته و احسان نمود.
شبیه این حدیث از همین راوی در مورد ازدواج آن حضرت با صفیه دختر حبی بن اخطب آمده است. که پس از جنگ خیبر اتفاق افتاد(188).
و حضرت امام باقر (علیه السلام) نیز در حدیث جداگانه ای از ولیمه آن حضرت در زفاف میمونه سخن به میان آورده(189)، و همگی حکایت دارد که آن حضرت به این سنت اسلامی عملاً پایبند بوده است.

ولیمه عروسی حضرت زهرا:

چون امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) با فاطمه زهرا ازدواج کرد، و یکماه از دوران نامزدی آنان گذشت، و در آستانه زفاف و عروسی قرار گرفتند، رسول خدا فرمود: یا علی! مقداری طعام برای ولیمه عروسی تان فراهم کن، و برای همین منظور مقداری گوشت و خرما و روغن خریداری گردید، مهاجرین و انصار به این ولیمه دعوت شدند، آنان گروه گروه که تعدادشان از چهار هزار نفر بیشتر بود آمده و طعام میل کردند، و این پیوند مبارک و مقدس را تبریک گفتند.
علی (علیه السلام) می فرماید: چون برای دعوت مؤمنین به ولیمه به مسجد رفتم، از کثرت شرم و حیا نتوانستم اشخاص خاصی را دعوت نمایم، و لذا خطاب به مردم گفتم:
ای مردم! برای صرف غذا در ولیمه عروسی فاطمه شرکت کنید، چون مردم حاضر این ندا را شنیدند همگی به سوی منزل پیامبر شتافته و مشغول غذا شدند، جمعیت حاضر آن چنان موج می زد که من از کمبود طعام نگران بودم!
پیامبر خدا از قلب من خبر داده و فرمود: نگران مباش، آنگاه دست به دعا برداشته و از خدا طلب برکت نمود، و غذای محدود ما همه را کفایت کرد، و بیش از چهار هزار نفر خوردند و رفتند و بقیه طعام را به خانه های مردم مدینه فرستادیم و همگی از آن طعام ها و نوشیدنیها خوردند و سیراب گشتند...(190).
آری علی و زهرا در عروسی خود ولیمه داده، و به مردم احسان کردند، و سپس در طول زندگی نیز به این شیوه انسانیت ادامه داده، تا جایی که آن حضرت می فرمایند: من در هنگام عروسی ام با فاطمه آن چنان تنگدست بودم که حتی تخته فرشی برای اتاق خود نداشتم، ولی با این حال در همان ایام از مردم بی نوا به قدری دستگیری می نمودم که اگر بخشش و صدقه مرا به کلیه بنی هاشم تقسیم می کردند، همه آنان را بی نیاز می ساخت (191)
در این زمینه دو همسر پیامبر ام سلمه و عایشه می گویند:
هنگامی که رسول خدا دستور دادند: زهرا را به اتاق زفاف برسانیم، ما اتاقی را با خاک های نرم صاف نمودیم، و بالش و متکا از لیف خرما فراهم ساخته، و آنگاه برای مردم از خرما و کشمش ولیمه دادیم، و هیچ عروسی را به اندازه عروسی فاطمه زیبا ندیدیم(192).
این بود خلاصه ای از سیره و سنت پیامبر اسلام در ولیمه های ازدواج و همسران، و دختر بی نظیرش حضرت فاطمه سلام الله علیها که خود درسی است به تمام مسلمانان با ایمان و راهیان راه مکتب اهل بیت علیهم السلام.

چه کسانی را به ولیمه دعوت کنیم؟

ولیمه عروسی و هر مجلس مهمانی در هر زمینه ای باشد حداقل تعداد نفرات آن ده نفر می باشد، و مناسب است از اشخاص بی بضاعت و فقرا نیز دعوت گردد، و اختصاص مجالس مذکور به افراد ثروتمند مکروه است. چنانچه در حدیثی رسول خدا می فرمایند:
بئس الطعام طعام العرس یطعمه الاغنیاء و یمنعه المساکین(193)
: چه زشت است میهمانی عروسی که مخصوص ثروتمندان و توانگران باشد، و فقرا از آن محروم گردند.
و حضرت امام موسی بن جعفر (علیه السلام) می فرمایند:
نهی رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) عن طعام ولیمه یخص بها الاغنیاء و یترک الفقراء(194)
: پیامبر گرامی نهی فرمودند که مجلس مهمانی مخصوص توانگران بوده، و تنگدستان از آن بهره مند نباشند.
و بالاخره در حدیث سومی از رسول گرامی اسلام می خوانیم:
بئس الطعام طعام الولیمه یدعی الیها الاغنیاء و یمنع الفقراء، و من لم یجب فقد عصی الله و رسوله(195)
: بدترین مجالس مهمانی آن ولیمه ای است که اغنیاء به آن دعوت گردیده، و فقرا از آن محروم شوند، و بدانید که هر کس از این مجالس پس از دعوت خودداری کند خدا و پیامبرش را نافرمانی کرده است
این احادیث می رساند که مجالس احسان و بخشش باید مختلط باشد نه مخصوص فقراء گردد که نوعی تحقیر است، و نه در انحصار اغنیاء باشد که ستم در حق مستمندان می باشد.
از سوی دیگر برای افراد دعوت شده وظیفه است در این مجالس شرکت نمایند، و عدم حضور آنان نافرمانی خدا و پیامبر تلقی می گردد، زیرا؛ هم خداوند در قرآن مجید دستور می دهد که از شرکت در مجالس مهمانی فرو گذاری نکنید(196). و هم نبی اعظم در دهها حدیث معتبر به این تکلیف سازنده اجتماعی مأمور می سازند. ناگفته نماند که مهمانی های گسترده و بیش از دو روز در این مراسم مکروه و ریا نامیده شده، و بهترین کارها میانه روی است که در هر زمینه باید آن را مراعات کرد(197).