فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

ولیمه عروسی:

از جمله موارد ولیمه هنگام عروسی است که رسول خدا می فرمایند:
لا ولیمه الا فی خمس: فی عرس، او خرس، او عذار، او وکار، او رکاز(182)
: ولیمه و اطعام در پنج مورد بیشتر تأکید شده است:
1 - عروسی.
2 - هنگام تولد نوزاد.
3 - ختنه اولاد.
4 - موقع خرید خانه.
5 - در مراجعت از زیارت خانه خدا کعبه.
و در حدیث دیگری می فرمایند:
ان من سنن المؤمنین الاطعام عند التزویج(183)
: از رسومات اهل ایمان این است که هنگام ازدواج، به سایر مردم طعام و ولیمه می دهند.
فقهاء و بزرگان دین نیز در این زمینه بر اساس روایات مربوطه، اطعام و میهمانی را در هنگام تزویج مستحب دانسته، و می فرمایند:
سزاوار است پیش از زفاف و یا پس از آن گروهی از مؤمنین را دعوت نموده، و در ولیمه عروسی برایشان طعام دهند...(184).
بر این اساس انبیاء الهی، به ویژه پیامبر خدا و امیرالمؤمنین و سایر پیشوایان معصوم هر یک در ازدواج خود و فرزندانشان این رسم اسلامی را مراعات می نمودند.

ولیمه پیامبر در تزویج همسرانش:

از احادیث معتبر اسلامی و سیره رسول خدا استفاده می شود که آن حضرت در تزویج همسران خود ولیمه داده، و مؤمنین را از آن بهره مند ساخته است که ذیلاً به چند روایت تبرک می جوئیم:
1 - عن ابی عبدالله (علیه السلام): ان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) حین تزوج میمونه بنت الحارث او لم علیها و اطعم الناس الحیس(185)
: امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: رسول خدا در هنگام تزویج میمونه دختر حارث ولیمه داد، و با غذای معجون خرما و روغن از حاضرین پذیرائی فرمود.
2 - عن ابی الحسن الرضا (علیه السلام): ان النجاشی لما خطب لرسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) آمنه بنت ابی سفیان فزوجه و دعا بطعام و قال: ان من سنن المرسلین الاطعام عند التزویج(186)
: امام رضا (علیه السلام) می فرمایند: هنگامی که پادشاه حبشه نجاشی از طرف پیامبر خدا از دختر ابوسفیان به نام آمنه رمله ام حبیبه خواستگاری نموده و به ازدواج آن حضرت در آورد، طعامی را برای ولیمه فراهم ساخته و گفت: از آداب پیامبران در هنگام تزویج ولیمه دادن است.
3 - عن انس بن مالک قال: ما رأیت رسول الله او لم علی شی ء من نسائه ما او لم علی زینب فانه ذبح شاه(187)
: انس بن مالک که در کنار پیامبر خدا زندگی می کرد می گوید: آن حضرت به هیچ یک از زنانش به اندازه زینب در ازدواجش ولیمه نداد، زیرا در این باره گوسفندی را کشته و احسان نمود.
شبیه این حدیث از همین راوی در مورد ازدواج آن حضرت با صفیه دختر حبی بن اخطب آمده است. که پس از جنگ خیبر اتفاق افتاد(188).
و حضرت امام باقر (علیه السلام) نیز در حدیث جداگانه ای از ولیمه آن حضرت در زفاف میمونه سخن به میان آورده(189)، و همگی حکایت دارد که آن حضرت به این سنت اسلامی عملاً پایبند بوده است.

ولیمه عروسی حضرت زهرا:

چون امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) با فاطمه زهرا ازدواج کرد، و یکماه از دوران نامزدی آنان گذشت، و در آستانه زفاف و عروسی قرار گرفتند، رسول خدا فرمود: یا علی! مقداری طعام برای ولیمه عروسی تان فراهم کن، و برای همین منظور مقداری گوشت و خرما و روغن خریداری گردید، مهاجرین و انصار به این ولیمه دعوت شدند، آنان گروه گروه که تعدادشان از چهار هزار نفر بیشتر بود آمده و طعام میل کردند، و این پیوند مبارک و مقدس را تبریک گفتند.
علی (علیه السلام) می فرماید: چون برای دعوت مؤمنین به ولیمه به مسجد رفتم، از کثرت شرم و حیا نتوانستم اشخاص خاصی را دعوت نمایم، و لذا خطاب به مردم گفتم:
ای مردم! برای صرف غذا در ولیمه عروسی فاطمه شرکت کنید، چون مردم حاضر این ندا را شنیدند همگی به سوی منزل پیامبر شتافته و مشغول غذا شدند، جمعیت حاضر آن چنان موج می زد که من از کمبود طعام نگران بودم!
پیامبر خدا از قلب من خبر داده و فرمود: نگران مباش، آنگاه دست به دعا برداشته و از خدا طلب برکت نمود، و غذای محدود ما همه را کفایت کرد، و بیش از چهار هزار نفر خوردند و رفتند و بقیه طعام را به خانه های مردم مدینه فرستادیم و همگی از آن طعام ها و نوشیدنیها خوردند و سیراب گشتند...(190).
آری علی و زهرا در عروسی خود ولیمه داده، و به مردم احسان کردند، و سپس در طول زندگی نیز به این شیوه انسانیت ادامه داده، تا جایی که آن حضرت می فرمایند: من در هنگام عروسی ام با فاطمه آن چنان تنگدست بودم که حتی تخته فرشی برای اتاق خود نداشتم، ولی با این حال در همان ایام از مردم بی نوا به قدری دستگیری می نمودم که اگر بخشش و صدقه مرا به کلیه بنی هاشم تقسیم می کردند، همه آنان را بی نیاز می ساخت (191)
در این زمینه دو همسر پیامبر ام سلمه و عایشه می گویند:
هنگامی که رسول خدا دستور دادند: زهرا را به اتاق زفاف برسانیم، ما اتاقی را با خاک های نرم صاف نمودیم، و بالش و متکا از لیف خرما فراهم ساخته، و آنگاه برای مردم از خرما و کشمش ولیمه دادیم، و هیچ عروسی را به اندازه عروسی فاطمه زیبا ندیدیم(192).
این بود خلاصه ای از سیره و سنت پیامبر اسلام در ولیمه های ازدواج و همسران، و دختر بی نظیرش حضرت فاطمه سلام الله علیها که خود درسی است به تمام مسلمانان با ایمان و راهیان راه مکتب اهل بیت علیهم السلام.