فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

فصل 12: اطعام و ولیمه در عروسی

احسان و بخشش از اوصاف و ویژگی های بندگان الهی است، و خداوند چنین اشخاص را دوست داشته، و دهها آیه قرآنی این حقیقت را تأیید می نماید... .
انفاق و نیکوکاری علاوه بر دستورات دینی، آثار مثبت و سودمندی در جامعه می گذارد، و مردم را نسبت به یکدیگر مهربان نموده، و کینه ها و دشمنی ها را ریشه کن ساخته، و در تعدیل ثروت و ساختار زندگی فقرا و نیازمندان... مؤثر می باشد.
بدین جهت و عوامل دیگر قرآن مجید می فرماید:
مؤمنین و انسان ها، در گردن یکدیگر حقوقی دارند، و از جمله آنها رسیدگی به امور مالی و اقتصادی همدیگر است(177)، حتی در شرائط استثنائی اقوام و بستگان و دوستان نزدیک بدون اجازه صاحبان اموال می توانند از امکانات مالی یکدیگر استفاده کنند (178)
بر این اساس بندگان ایثارگر و احسان کنندگان، به مقام قرب الهی رسیده، و آوای خلیل الله در حقشان به گوش می رسد، و صدای دلنشین پیامبر خدا را در بر می گیرد که می فرمایند:
خداوند، ابراهیم را خلیل خود نساخت مگر به جهت بخشش و مهمان نوازی او(179).
و برای همین اهداف مقدس است که امیرالمؤمنین چون در طول هفته صاحب مهمان نمی شود گریه می کند؟(180)
و در همین راستا می باشد، هنگامی که رسول خدا مرد گرسنه و فقیری را به اصحابش معرفی نموده و می فرماید:
چه کسی امشب از او پذیرائی می کند، و من بهشت را برای وی ضمانت می کنم؟
امیرالمؤمنین جواب مثبت داده، و مرد دردمند را به خانه می آورد، و از همسر جوانش می پرسد: یا فاطمه! ای دختر رسول خدا! چه داریم؟ او در جواب می گوید: فقط به مقدار نیاز یکنفر غذا در اختیار داریم، و آن را به مهمان خویش می خورانیم و خود گرسنه می خوابیم (181)
آری احسان و نیکوکاری و اطعام و ولیمه در تمام زمینه های مشروع و در تمام مراحل زندگی خوب و مطلوب بوده، ولی شرع مقدس اسلام در چند مورد بالخصوص آن را سفارش نموده است.

ولیمه عروسی:

از جمله موارد ولیمه هنگام عروسی است که رسول خدا می فرمایند:
لا ولیمه الا فی خمس: فی عرس، او خرس، او عذار، او وکار، او رکاز(182)
: ولیمه و اطعام در پنج مورد بیشتر تأکید شده است:
1 - عروسی.
2 - هنگام تولد نوزاد.
3 - ختنه اولاد.
4 - موقع خرید خانه.
5 - در مراجعت از زیارت خانه خدا کعبه.
و در حدیث دیگری می فرمایند:
ان من سنن المؤمنین الاطعام عند التزویج(183)
: از رسومات اهل ایمان این است که هنگام ازدواج، به سایر مردم طعام و ولیمه می دهند.
فقهاء و بزرگان دین نیز در این زمینه بر اساس روایات مربوطه، اطعام و میهمانی را در هنگام تزویج مستحب دانسته، و می فرمایند:
سزاوار است پیش از زفاف و یا پس از آن گروهی از مؤمنین را دعوت نموده، و در ولیمه عروسی برایشان طعام دهند...(184).
بر این اساس انبیاء الهی، به ویژه پیامبر خدا و امیرالمؤمنین و سایر پیشوایان معصوم هر یک در ازدواج خود و فرزندانشان این رسم اسلامی را مراعات می نمودند.

ولیمه پیامبر در تزویج همسرانش:

از احادیث معتبر اسلامی و سیره رسول خدا استفاده می شود که آن حضرت در تزویج همسران خود ولیمه داده، و مؤمنین را از آن بهره مند ساخته است که ذیلاً به چند روایت تبرک می جوئیم:
1 - عن ابی عبدالله (علیه السلام): ان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) حین تزوج میمونه بنت الحارث او لم علیها و اطعم الناس الحیس(185)
: امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: رسول خدا در هنگام تزویج میمونه دختر حارث ولیمه داد، و با غذای معجون خرما و روغن از حاضرین پذیرائی فرمود.
2 - عن ابی الحسن الرضا (علیه السلام): ان النجاشی لما خطب لرسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) آمنه بنت ابی سفیان فزوجه و دعا بطعام و قال: ان من سنن المرسلین الاطعام عند التزویج(186)
: امام رضا (علیه السلام) می فرمایند: هنگامی که پادشاه حبشه نجاشی از طرف پیامبر خدا از دختر ابوسفیان به نام آمنه رمله ام حبیبه خواستگاری نموده و به ازدواج آن حضرت در آورد، طعامی را برای ولیمه فراهم ساخته و گفت: از آداب پیامبران در هنگام تزویج ولیمه دادن است.
3 - عن انس بن مالک قال: ما رأیت رسول الله او لم علی شی ء من نسائه ما او لم علی زینب فانه ذبح شاه(187)
: انس بن مالک که در کنار پیامبر خدا زندگی می کرد می گوید: آن حضرت به هیچ یک از زنانش به اندازه زینب در ازدواجش ولیمه نداد، زیرا در این باره گوسفندی را کشته و احسان نمود.
شبیه این حدیث از همین راوی در مورد ازدواج آن حضرت با صفیه دختر حبی بن اخطب آمده است. که پس از جنگ خیبر اتفاق افتاد(188).
و حضرت امام باقر (علیه السلام) نیز در حدیث جداگانه ای از ولیمه آن حضرت در زفاف میمونه سخن به میان آورده(189)، و همگی حکایت دارد که آن حضرت به این سنت اسلامی عملاً پایبند بوده است.