فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

دوره نامزدی علی با فاطمه زهرا علیهما السلام:

امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) می فرمایند: چون ازدواج من با فاطمه دختر پیامبر صورت پذیرفت، من جز اینکه در مسجد با پیامبر خدا نماز می خواندم، هیچ ارتباطی با وی نداشتم، و به خانه آن حضرت رفت و آمد نمی کردم، تا این که یکماه از دوره نامزدی ما گذشت، ولی دیدار با فاطمه انجام نمی گرفت، زیرا من از رسول خدا حیا می کردم، و حتی سخنی در مورد زهرا نمی گفتم! جز این که آن حضرت هر گاه مرا به طور خصوصی می دید می فرمود:
یا ابا الحسن! همسر تو فاطمه چقدر زیبا است؟ مژده باد بر تو که با بهترین زنان عالم هستی ازدواج نمودی....
چون یکماه از انعقاد عقد ازدواج گذشت از یکطرف عقیل بن ابی طالب برادر علی (علیه السلام) آمد و گفت: برادرم علی! چرا از پیامبر خدا نمی خواهی که مقدمات عروسی شما را فراهم ساخته، و فاطمه را به خانه ات انتقال دهد؟! به خدا قسم هرگز به هیچ امری به اندازه ازدواج تو با فاطمه زهرا خرسند نگردیده ام
علی علیه السلام در جواب برادرش فرمودند:
سوگند به خدا من علاقه دارم که همسرم را به خانه ام بیاورم، ولی شرم و حیاء من مانع می گردد که سخنی در این باره به پیامبر خدا بگویم، و در مورد فاطمه حرفی بزنم.
عقیل گفت:
برادر! تو را سوگند به خدا که هم اکنون با من آماده گردیده، و بیا به حضور پیامبر گرامی اسلام شرفیاب شویم، تا زمینه عروسی شما را فراهم نمائیم.
علی (علیه السلام) با برادر خود حرکت نموده، و پیش از دیدار رسول خدا با ام ایمن کنیز آن حضرت ملاقات کرده، و راز دل را آشکار ساختند، او در جواب گفت:
مناسب است در این زمینه ها زنان وارد کار شوند، و تلاش و اقدام آنان شایسته تر است، و سپس ام ایمن با حضرت ام سلمه دیدار نموده، و در این باره به مذاکره پرداخت.
و از سوی دیگر زنان پیامبر خدا به حضور علی (علیه السلام) رسیده و گفتند: دوست نداری عروسی با فاطمه را آغاز کنی؟ آن حضرت در جواب فرمودند: چرا؟ هر چه مناسب است اقدام نمائید.
چون همسران پیامبر این سخن مولای متقیان را شنیدند، به حضور رسولخدا رسیده و عرض کردند: اگر جناب خدیجه مادر فاطمه زنده بود، دوست داشت، با تجهیز مقدمات عروسی دخترش چشمانش خود و ما را روشن سازد، ای پیامبر عالی قدر! صلاح نیست که این امر خیر را شروع فرمائید؟
آن حضرت فرمودند: شایسته است که برادرم امیرالمؤمنین خود در این زمینه پیشقدم بوده، و خواهان عروسی گردد.
بدین ترتیب رسول گرامی اسلام علی (علیه السلام) را احظار نموده، و با وی در این باره به مذاکره پرداخت، سپس به زنانش دستور داد: فاطمه را برای ورود به اتاق زفاف آرایش داده و آماده سازند، آنگاه پیامبر بزرگوار، عروس و داماد را به حضور خود فرا خوانده، و هر یک را به دیگری سفارش کرد، سپس چهره تابناک آن دختر خیر النساء را برای علی (علیه السلام) گشود، و دستش را بر روی دست علی گذاشت، و بر سینه خود چسبانید و هر دو را دعا کرد...(172).
از مجموع این تاریخ ازدواج علی با فاطمه که خلاصه ای از دهها حدیث معتبر می باشد، نتیجه می گیریم که طولانی بودن دوران نامزدی صلاح نبوده، و شایسته است دامادها در این برهه، از امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) تبعیت نموده، و توأم با شرم و حیاء و عفت، با خانواده عروس برخورد نمایند... .
از سوی دیگر اقدامات زفاف و عروسی، از طرف خانواده عروس مطلوب نیست، بلکه باید از طریق مذاکره زنان، آنهم به درخواست داماد صورت پذیرد، که بسیار شیرین و معقول است.
و بر پدر زن ها است که غیرت و حمیت جاهلانه را کنار گذاشته، با عشق و محبت لازم داماد خود را مورد نوازش قرار داده، و هر چه زودتر و با کیفیت بهتر عروس را به داماد تحویل دهند... .

تهیه جهیزیه:

اگر چه اکثر پدران و مادران برای دختران خویش از دوران نوجوانی بتدریج جهیزیه فراهم می کنند، ولی در ایام نامزدی این وظیفه تکمیل می گردد، و ابزار و لوازم ضروری را همراه با عروس به خانه داماد می فرستند.
احسان و بخشش یک صفت عالی مردانگی، و از امتیازات انسانی به حساب می آید، و این خصیصه ایثارگری، در مورد نزدیکان به ویژه خانواده بیشتر سفارش گردیده، و پاداش مضاعفی دارد.
چنانچه رسول خدا می فرمایند:
احسان و بخشش را از خود شروع کن، چنانچه اضافه داشتی به ترتیب به خانواده، خویشاوندان، همسایگان، هموطنان... انفاق کن(173).
و در حدیث دیگری می فرمایند:
هر پولی را که در راه خدا و یا آزادی برده مصرف نمائی، و یا مبالغی را برای فقرا و مساکین خرج کنی، پاداش آنها به پاداش احسان به اهل و عیال نمی رسد!(174)
تهیه جهیزیه برای دختران که معمولاً افراد بسیار عاطفی و حساس، و در عین حال در اجتماع دل شکسته می باشند، خیلی ضروری، و احسانی است با پاداش مضاعف که در نتیجه باعث آسایش آنان و آرامش خاطر خود والدین می باشد، و هر چه این ابزار و لوازم مرتب و گسترده باشد، به همان نسبت ثواب آن بیشتر، و عامل رفاه افزونتر، و سر بلندی پدر و مادر است.
اما اگر تهیه آن توأم با تکلیف و دشواری صورت گیرد، و حرام و حلال ملاحظه نگردد، به ویژه در عصر ما که یک نوع چشم و هم چشمی و حالت رقابت منفی به خود گرفته است، خیلی دردناک، و باعث ناراحتی طبقات ضعیف و مستمند می گردد.
چقدر پدران و مادران زیادی که در اثر ناتوانی مالی، آمادگی تزویج دختران عزیز خود را ندارند؟ و چه بسا اشخاصی که در اثر تکلفات تحمیلی اجتماعی، دست به سرقت، خیانت، فساد، و دهها خلاف اخلاقی زده، و گاهی افتخار می نمایند و صفحات حوادث روزنامه ها پر از رویدادهای تلخ اجتماعی است... .
بنابراین بهتر است مسؤولین امور و شخصیت های برجسته سیاسی و مذهبی و اجتماعی از طریق رفتارهای ساده زیستی، و تبلیغ و تزویج آن در رسانه های گروهی از یکطرف، و بذل و بخشش ها و رسیدگی به فقراء و نیازمندان و عائله مندها از طرف دیگر، مقداری از بار سنگین اقشار کم در آمد و ناتوان را بکاهند... .
اگر گروههای مختلف سرمایه داری و طرفداران زرق و برق که با کمال تأسف امروزه حتی در افراد مذهبی و خانواده های آنان نیز اثرات سوء گذاشته اند، خواهان جاه طلبی و فراهم ساختن جهیزیه های کلان می باشند، بهتر است برای جلوگیری از ناراحتی دیگران و شعله ور ساختن حسادت و کینه طبقات کم در آمد، نخست جهیزیه معمولی تهیه نموده، و سپس در فرصت های مناسب، به امیال خود جامه عمل بپوشانند... .
اینک توجه شما را به بزرگترین شخصیت جهان هستی که برای دخترش جهیزیه ای فراهم ساخت جلب نموده، و سفارش می نمایم که حتی الامکان ساده زیستی را از آنان سر مشق بگیریم نه از اشخاص مدعی مذهب، ولی راهرو راه دیگران... .

صورت جهیزیه حضرت زهرا علیها السلام

چون حضرت زهرا با علی علیه السلام ازدواج کرد، امیرالمؤمنین زره خود را فروخته، و به عنوان مهریه به خدمت رسول خدا تقدیم داشت، و از همان پول ها جهیزیه زهرا تهیه گردید.پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) پول ها را گرفته، و سپس به هر یک از اصحابش مقداری از آنها را داده و فرمود:
از بازار مدینه خرید کنید، و نیازهای ضروری خانه علی و فاطمه را در نظر بگیرید، و مسئولیت خرید را به ابوبکر واگذار کرد، و او در خریدن اثاث منزل، سایر اصحاب پیامبر را راهنمائی می نمود.
اشیاء و لوازمی که خریداری گشت بدین قرار بود:
1 - پیراهن زنانه به مبلغ هفت درهم.
2 - روسری بلند به ارزش چهار درهم.
3 - قطیفه مشکی خیبری.
4 - تخت مخصوص عربی که از چوب و لیف خرما می ساختند.
5 - دو عدد تشک که یکی پشمی و دیگری از لیف خرما تهیه شده بود.
6 - چهار عدد بالش که از پشم و لیف خرما پر شده بود.
7 - پرده خانگی.
8 - حصیری برای فرش خانه.
9 - آسیاب دستی.
10 - کاسه ای مسی.
11 - مشکی از پوست.
12 - کاسه چوبی برای شیر.
13 - ظرف مخصوص آب.
14 - آفتابه برای وضو و دستشویی.
15 - دو بازو بند نقره ای.
16 - چند کوزه سفالین.
17 - سبوی سبز رنگ.
اصحاب رسول خدا چون این لوازم و ابزار ساده زندگی را به حضور آن حضرت آوردند، آن حضرت یک نگاهی به آنها کرد، و سپس با دستش آنها را ملاحظه نمود، آنگاه فرمود: خداوند به اهل بیت من برکت عطا فرماید(175).
این بود جهیزیه زهرا که با زندگی ساده ولی با اخلاقی اسلامی دنیا را مبهوت گذاشت، و یار و یاور شوهر گشت، و شیوه زندگی و شوهر داری و تربیت فرزندان را به جهان زنان آموخت، او با رفتار محبت آمیز خود پناهگاه علی (علیه السلام) بود، تا جایی که امیرالمؤمنین در فقدان وی بی صبر گشت، و از خدا طلب یاری نمود، و شب ها خواب به چشمش فرو نرفت...(176).