فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

جشن حضرت زهرا:

در دین مقدس اسلام اعیاد مذهبی، و تولد حضرات معصومین، و روزهای شادی آنان به مناسبت های مختلف، ایام سرور و جشن و خوشحالی ذکر شده، و پیروان واقعی آن بزرگواران این روزها را گرامی می دارند.
و در حدیث آمده است که یکی از زنان پیامبر روز عید فطر را جشن گرفته، و دو نفر کنیز در آن مجلس مشغول آواز خوانی بودند، ناگاه در این میان ابوبکر برای دیدار دخترش وارد خانه پیامبر گردیده، و صحنه موجود را مشاهده کرده، و لب به اعتراض گشود، رسول خدا در جواب ابوبکر ضمن تأیید مجلس مزبور فرمود:
یا ابابکر! ان لکل قوم عیداً و هذا عیدنا(167)
: ای ابوبکر! برای هر قومی عیدی است، و این روز نیز عید ما می باشد.
ما از میان اعیاد و جشن های حضرات معصومین علیهم السلام نیز، جشن ازدواج دو معصوم بزرگ که پدر و مادر امامان می باشند را برگزیده، و توجه خوانندگان محترم را به بخشی از آن معطوف می داریم:
چون عقد ازدواج امیرالمؤمنین با فاطمه زهرا علیهما السلام در مسجد النبی به پایان رسید، و خطبه های آن و صیغه های ازدواج توسط رسول خدا و علی خوانده شد، و مراسم مسجد خاتمه یافت، پیامبر خدا به خانه خود برگشته، و مراسم دیگری را تشکیل داده، و به زنانش امر فرمود: این ازدواج را گرامی داشته، و برای جشن ازدواج فاطمه شادی کنان دف بزنند(168). و همسران آن حضرت نیز به دستور آن حضرت عمل نموده، و به طور مرتب به شادی می پرداختند... .
مدتی از این جریان گذشت، و دوره نامزدی به پایان رسید، و بنا شد فاطمه به خانه (علیه السلام) منتقل گردد، و به همین منظور نبی اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم) دستور داد: مقدمات این کار فراهم گردیده، و دخترش را برای آرایش و تزیین بیشتر آماده نمایند، و در اتاق ام السلمه جشن دیگری را برگزار کنند...(169)
زنان پیامبر دستورات آن حضرت را موبمو اجرا کرده، و فاطمه را با عطرهای بهشتی معطر نموده و روانه اتاق زفاف نمودند، در این میان پیامبر خدا صدای دف زدن و سرو صدای مخصوص زنان را شنید، و سؤال کرد چه خبر است؟ ام سلمه عرض کرد: یا رسول الله! اسماء بنت عمیس است، با دف زدن خود می خواهد فاطمه را خوشحال کند.
پیامبر گرامی با شنیدن این جمله دست های خود را بلند کرده، و اسما را دعا نموده و فرمود: ای خدا! دل اسماء را با فرح و خوشحالی مملو گردان، همچنانچه وی دخترم را خوشحال نمود....(170)
از مجموع این احادیث و سیره نبوی و اهل بیت آن بزرگوار نتیجه می گیریم که: تأسیس جشن و شادی، و فراهم ساختن شیرینی و ولیمه، و ایجاد سر و صدای مناسب ولو با دف زدن و دیگر برنامه های مشروع بلامانع است، ولی قاطی کردن ابزارهای دیگر، و حرکتهای نا هنجار، و اختلاط زن و مرد، و بی عفتی ها که در بعضی مجالس مرسوم گردیده، شرعاً حرام، و بر خلاف مصالح اجتماعی است. خداوند به همه ما بیداری اسلامی عطا نماید تا حرام خدا را حلال، و حلال او را حرام ننمائیم.

فصل 11: ایام نامزدی

هنگامی که عروس و داماد به توافق رسیده، و پیوند ازدواج منعقد گردید، و صیغه عقد اجرا شد، دوران شیرین نامزدی آغاز می گردد، و سپس با محبت و احترام متقابل آن دو و خانواده هایشان، عشق و علاقه آنان به یکدیگر دو چندان می شود... .
خداوند متعال محبت و عشق بی نظیری را در میان زن و شوهر و عروس و داماد فراهم ساخته، و این محبت ها از نخستین دوران نامزدی پدیدار می شود، تا جایی که آنان از دیدن همدیگر خوشحال گردیده، و آرامش درونی و سکون قلبی احساس می نمایند،(171) و هر چه بر این پیوند مقدس بگذرد، چنانچه ضوابط و شرائط اخلاقی را مراعات کنند، حرص و ولعشان به دیدار هم شعله ورتر می گردد.
اگر چه علاقه زن و شوهر به یکدیگر به ویژه در دوران نامزدی فوق العاده زیاد است، ولی حفظ آن نیاز به مراعات آداب انسانی و اخلاقی داشته، تا مبادا شعاع آن رو به ضعف و خاموشی نگذرد، و حرارت دل ها رو به سردی نگراید، و پیوندهای مستحکم از هم نگسلد... .
ما برای جوانان عزیزی که در دوران ازدواج به سر می برند، و قهراً مدتی را در این دوره نامزدی سپری خواهد کرد، و دوست دارند این مقطع لذتبخش، عامل مؤثر خوشی در طول زندگی مشترک گردد، شرائط و تذکراتی را ارائه می نمائیم:
1 - عروس و داماد سعی کنند از گفتار و رفتار نامناسب به یکدیگر خودداری نمایند، و دل های پاک خود را که از عشق مقدس طرف مقابل مملو است چرکین نسازند، و الا کوچکترین رنجش قلبی در این دوره حساس ممکن است سر آغاز حرکت تلخی گردد، که چاره ای جز جدائی و طلاق نداشته باشند.
2 - رفت و آمد زیاد، و توقعات بیشتر از همدیگر، موجب دلسرد شدن و کاهش علاقه می گردد. عروس و داماد در دوره نامزدی هنوز به طور کامل به اخلاق و رفتار یکدیگر آشنائی ندارند، و ممکن است در اثر غفلت و یا ندانستن، کاری را انجام دهند که مایه رنجش طرف مقابل شود، و هر چه رفت و آمد زیاد و توقعات افزون گردد، به همان نسبت عیوبات جزئی که در دوره نامزدی قابل تحمل نیست پدیدار گردیده، و سبب مکدر شدن آنان از همدیگر شود.
3 - عروس و داماد باید همدیگر را دوست داشته، و نسبت به یکدیگر اعتماد نمایند، و حرف های دیگران را بدون تحلیل نپذیرند، و الا سخن چینان و شیاطین فتنه گر دست به وسوسه زده، و رابطه آنان را تضعیف و بلکه قطع خواهند کرد... .
4 - مدت نامزدی هر چه کوتاهتر باشد شیرین تر است، و با شیرینی و لذت خاص به اتاق زفاف و خانه داماد منتهی می گردد، و به عکس این مقطع سرنوشت ساز هر چه طولانی باشد، خسته کننده، و ممکن است در طول این ایام مشکلاتی بروز نماید که جبران آن اگر محال نباشد بسیار مشکل و دشوار است، چه بسا دختران زیبا و دامادهای شایسته که کارشان در اثر طولانی بودن این ایام به طلاق و جدائی منجر گشته است.
5 - عروس باید سعی کند پیش از انتقال به خانه داماد گوهر خود را از دست ندهد، و لذت زندگی و زفاف و عروسی همین است، و به اصطلاح عروسی در شب زفاف باشد نه در خانه عروس، و الا علاوه بر بی حیثیتی عرفی و رسومات فرهنگی، از نظر روانی نیز اثر نامطلوب دارد، و چیز تازه و لذت بخشی برای شب معهود باقی نمانده است.

دوره نامزدی علی با فاطمه زهرا علیهما السلام:

امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) می فرمایند: چون ازدواج من با فاطمه دختر پیامبر صورت پذیرفت، من جز اینکه در مسجد با پیامبر خدا نماز می خواندم، هیچ ارتباطی با وی نداشتم، و به خانه آن حضرت رفت و آمد نمی کردم، تا این که یکماه از دوره نامزدی ما گذشت، ولی دیدار با فاطمه انجام نمی گرفت، زیرا من از رسول خدا حیا می کردم، و حتی سخنی در مورد زهرا نمی گفتم! جز این که آن حضرت هر گاه مرا به طور خصوصی می دید می فرمود:
یا ابا الحسن! همسر تو فاطمه چقدر زیبا است؟ مژده باد بر تو که با بهترین زنان عالم هستی ازدواج نمودی....
چون یکماه از انعقاد عقد ازدواج گذشت از یکطرف عقیل بن ابی طالب برادر علی (علیه السلام) آمد و گفت: برادرم علی! چرا از پیامبر خدا نمی خواهی که مقدمات عروسی شما را فراهم ساخته، و فاطمه را به خانه ات انتقال دهد؟! به خدا قسم هرگز به هیچ امری به اندازه ازدواج تو با فاطمه زهرا خرسند نگردیده ام
علی علیه السلام در جواب برادرش فرمودند:
سوگند به خدا من علاقه دارم که همسرم را به خانه ام بیاورم، ولی شرم و حیاء من مانع می گردد که سخنی در این باره به پیامبر خدا بگویم، و در مورد فاطمه حرفی بزنم.
عقیل گفت:
برادر! تو را سوگند به خدا که هم اکنون با من آماده گردیده، و بیا به حضور پیامبر گرامی اسلام شرفیاب شویم، تا زمینه عروسی شما را فراهم نمائیم.
علی (علیه السلام) با برادر خود حرکت نموده، و پیش از دیدار رسول خدا با ام ایمن کنیز آن حضرت ملاقات کرده، و راز دل را آشکار ساختند، او در جواب گفت:
مناسب است در این زمینه ها زنان وارد کار شوند، و تلاش و اقدام آنان شایسته تر است، و سپس ام ایمن با حضرت ام سلمه دیدار نموده، و در این باره به مذاکره پرداخت.
و از سوی دیگر زنان پیامبر خدا به حضور علی (علیه السلام) رسیده و گفتند: دوست نداری عروسی با فاطمه را آغاز کنی؟ آن حضرت در جواب فرمودند: چرا؟ هر چه مناسب است اقدام نمائید.
چون همسران پیامبر این سخن مولای متقیان را شنیدند، به حضور رسولخدا رسیده و عرض کردند: اگر جناب خدیجه مادر فاطمه زنده بود، دوست داشت، با تجهیز مقدمات عروسی دخترش چشمانش خود و ما را روشن سازد، ای پیامبر عالی قدر! صلاح نیست که این امر خیر را شروع فرمائید؟
آن حضرت فرمودند: شایسته است که برادرم امیرالمؤمنین خود در این زمینه پیشقدم بوده، و خواهان عروسی گردد.
بدین ترتیب رسول گرامی اسلام علی (علیه السلام) را احظار نموده، و با وی در این باره به مذاکره پرداخت، سپس به زنانش دستور داد: فاطمه را برای ورود به اتاق زفاف آرایش داده و آماده سازند، آنگاه پیامبر بزرگوار، عروس و داماد را به حضور خود فرا خوانده، و هر یک را به دیگری سفارش کرد، سپس چهره تابناک آن دختر خیر النساء را برای علی (علیه السلام) گشود، و دستش را بر روی دست علی گذاشت، و بر سینه خود چسبانید و هر دو را دعا کرد...(172).
از مجموع این تاریخ ازدواج علی با فاطمه که خلاصه ای از دهها حدیث معتبر می باشد، نتیجه می گیریم که طولانی بودن دوران نامزدی صلاح نبوده، و شایسته است دامادها در این برهه، از امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) تبعیت نموده، و توأم با شرم و حیاء و عفت، با خانواده عروس برخورد نمایند... .
از سوی دیگر اقدامات زفاف و عروسی، از طرف خانواده عروس مطلوب نیست، بلکه باید از طریق مذاکره زنان، آنهم به درخواست داماد صورت پذیرد، که بسیار شیرین و معقول است.
و بر پدر زن ها است که غیرت و حمیت جاهلانه را کنار گذاشته، با عشق و محبت لازم داماد خود را مورد نوازش قرار داده، و هر چه زودتر و با کیفیت بهتر عروس را به داماد تحویل دهند... .