فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

جشن ازدواج در مساجد

جشن و سرور در ازدواج آن چنان مقدس و مورد توجه اسلام است، که می توان آن را در مقدس ترین اماکن که مساجد می باشد برگزار کرد و برنامه های لازم را در آنجا به اجرا در آورد، و از این طریق ضمن گرامی داشتن مراسم جشن و سرور، مساجد را نیز از حالت بی توجهی و عبادی خشک، به تحرک و برنامه های اجتماعی تبدیل ساخت، و به مردم تفهیم کرد که: مساجد تنها برای نمازگزاردن و برنامه های عبادی خشک تأسیس نگردیده، بلکه مرکزی است فعال و پرجوش، برای فعالیت های اجتماعی و سیاسی... در تمام ابعادش، چنانچه در زمان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) تمام برنامه های اسلامی و اجتماعی از همانجا پی ریزی می شد... .
در اینجا توجه شما را به دو حدیث از پیامبر خدا جلب می نماییم:
1 - اعلنوا النکاح، و اجعلوه فی المساجد، و اضربوا علیه بالدفوف(161)
: پیوند مقدس ازدواج را از طریق مجالس جشن و سرور برای مردم اعلان نمائید، و این برنامه ها را در مساجد برگزار کرده، و می توانید از دف زدن استفاده کنید.
2 - اعلنوا هذا النکاح، و اجعلوه فی المساجد، و اضربوا علیه بالدفوف...
: این برنامه های ازدواج را با اجرای مراسم خاص به مردم اعلان نموده، و آنها را در مساجد برگزار کرده، و با زدن دف ها مجالستان را گرم نگاه دارید...(162).
این دو حدیث را که به عنوان نمونه ذکر نمودیم، سه موضوع را دربر دارد:
الف: اعلان ازدواج و برگزاری مراسم جشن و سرور... .
ب: تشکیل مراسم ازدواج و جشن و سرور در مساجد... .
ج: استفاده از دف و ابزار مشروع دیگر در جشن عروسی حتی در مساجد

نظر فقهای شیعه در این باره:

مسأله جشن و سرور در عروسی، و مهمانی و ولیمه در آن، به طور کلی مورد تأکید و دستور دین مبین اسلام است، و این امر در سیره و سنت پیامبر خدا و سایر معصومین علیهم السلام به اجرا در آمده، و هیچ فقیهی از فقهای شیعه و سنی با آن نظر مخالف نداشته و ندارد... .
اما در مورد کیفیت آن و استفاده از ابزار مختلف، و رقص و پای کوبی و سوت و آواز... باید طوری تنظیم گردد که حتی برگزاری آن در مساجد، و مراکز مقدس، منافاتی با احترام و شئون آنها نداشته باشد، و حلال و حرام مراعات گردیده، و زنان و مردان مختلط نباشند، و امر مشروع و مبارک ازدواج با برنامه های غیر اسلامی نا مبارک نگردد.
در این زمینه مرحوم شیخ انصاری رضوان الله علیه می فرمایند:
بقی الکلام فیما استثناه المشهور من الغناء و هما امران: احدهما الحداء کدعاء صوت یرجع فیه للسیر بالابل... الثانی فی غناء المغنیه فی الاعراس...(163)
: غناء که در همه جا حرام است در دو مورد علمای ما آن را مجاز دانسته اند، نخست در جایی که صاحب شتر برای حرکت سریع آن می خواند و آن را حداء گویند.
دوم غنای خواننده ای که در عروسی ها می خواند بلامانع است، مشروط بر این که برنامه های نامشروع این کار را حرام نسازد و آن اختلاط زن و مرد، و استفاده از آلات غیر شرعی.. است.
این فقیه برزرگوار و استاد مراجع عظیم الشأن در جای دیگر با استناد به حدیث شریف حضرت امام صادق علیه السلام در مورد کسب و شغل آواز خوانان می فرمایند: آواز و غناء در عروسی مانعی ندارد...(164) و آنگاه فرمایش امام ششم را چنین نقل می کنند:
عن ابی بصیر قال: سئلت ابا عبدالله (علیه السلام) عن کسب المغنیه فقال علیه السلام: التی یدخل علیها الرجال حرام، و لتی تدعی الی الاعراس لا بأس به(165)
: ابو بصیر که یکی از نزدیکان امام صادق (علیه السلام) است می گوید: از آن حضرت در مورد کار و کسب آواز خوانان زن سؤال نمودم، حضرت جواب دادند: زنانی که مردها بر مجالس آنان وارد می گردند حرام است ولی آواز خوانی آنان در مجالس عروسی زنانه بلامانع می باشد.
پس ملاحظه می فرمائید که غناء و آواز خوانی مخصوص که در شرع مقدس اسلام تحریم گردیده، در مجالس جشن و سرور ازدواج به جهت ارزش برنامه های آن مباح اعلان شده، و شخصیتی همچون مرحوم شیخ انصاری آن را مشروع اعلان می فرمایند.
و همچنین مرحوم صاحب جواهر می فرمایند:
بل الظاهر استحباب الاعلان بذالک الذی هو ابلغ من الاشهاد للامر به فی النبوی اعنوا هذا النکاح بل بما روی ان النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) کان یکره النکاح السر حتی یضرب بدف...(166)
: بلکه ظاهر امر در موضوع ازدواج، استحباب اعلان آن است، و آن بهتر از شاهد گرفتن است، زیرا در حدیثی از پیامبر خدا آمده است که با: با جشن و سرور پیوند ازدواج دو نفر را اعلان کنید، و در حدیث دیگری آمده است که آن پیامبر عالی مقام ازدواج های پنهانی و بی سر و صدا را دوست نمی داشت، تا مگر در عروسی ها دف بزنند... .
در همین آدرس که مرحوم صاحب جواهر روایاتی را از طریق شیعه و سنی از کتابهای مسالک و سنن بیهقی نقل می نمایند، نتیجه می گیرند که: جشن و سرور در عروسی، و زدن دف و سر و صدای مناسب یک ضرورت طبیعی ازدواج و امر مستحب می باشد، که پیامبر خدا به آن دستور داده، و در سنت و سیره ائمه اطهار علیهم السلام نیز به آن عمل شده است.

جشن حضرت زهرا:

در دین مقدس اسلام اعیاد مذهبی، و تولد حضرات معصومین، و روزهای شادی آنان به مناسبت های مختلف، ایام سرور و جشن و خوشحالی ذکر شده، و پیروان واقعی آن بزرگواران این روزها را گرامی می دارند.
و در حدیث آمده است که یکی از زنان پیامبر روز عید فطر را جشن گرفته، و دو نفر کنیز در آن مجلس مشغول آواز خوانی بودند، ناگاه در این میان ابوبکر برای دیدار دخترش وارد خانه پیامبر گردیده، و صحنه موجود را مشاهده کرده، و لب به اعتراض گشود، رسول خدا در جواب ابوبکر ضمن تأیید مجلس مزبور فرمود:
یا ابابکر! ان لکل قوم عیداً و هذا عیدنا(167)
: ای ابوبکر! برای هر قومی عیدی است، و این روز نیز عید ما می باشد.
ما از میان اعیاد و جشن های حضرات معصومین علیهم السلام نیز، جشن ازدواج دو معصوم بزرگ که پدر و مادر امامان می باشند را برگزیده، و توجه خوانندگان محترم را به بخشی از آن معطوف می داریم:
چون عقد ازدواج امیرالمؤمنین با فاطمه زهرا علیهما السلام در مسجد النبی به پایان رسید، و خطبه های آن و صیغه های ازدواج توسط رسول خدا و علی خوانده شد، و مراسم مسجد خاتمه یافت، پیامبر خدا به خانه خود برگشته، و مراسم دیگری را تشکیل داده، و به زنانش امر فرمود: این ازدواج را گرامی داشته، و برای جشن ازدواج فاطمه شادی کنان دف بزنند(168). و همسران آن حضرت نیز به دستور آن حضرت عمل نموده، و به طور مرتب به شادی می پرداختند... .
مدتی از این جریان گذشت، و دوره نامزدی به پایان رسید، و بنا شد فاطمه به خانه (علیه السلام) منتقل گردد، و به همین منظور نبی اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم) دستور داد: مقدمات این کار فراهم گردیده، و دخترش را برای آرایش و تزیین بیشتر آماده نمایند، و در اتاق ام السلمه جشن دیگری را برگزار کنند...(169)
زنان پیامبر دستورات آن حضرت را موبمو اجرا کرده، و فاطمه را با عطرهای بهشتی معطر نموده و روانه اتاق زفاف نمودند، در این میان پیامبر خدا صدای دف زدن و سرو صدای مخصوص زنان را شنید، و سؤال کرد چه خبر است؟ ام سلمه عرض کرد: یا رسول الله! اسماء بنت عمیس است، با دف زدن خود می خواهد فاطمه را خوشحال کند.
پیامبر گرامی با شنیدن این جمله دست های خود را بلند کرده، و اسما را دعا نموده و فرمود: ای خدا! دل اسماء را با فرح و خوشحالی مملو گردان، همچنانچه وی دخترم را خوشحال نمود....(170)
از مجموع این احادیث و سیره نبوی و اهل بیت آن بزرگوار نتیجه می گیریم که: تأسیس جشن و شادی، و فراهم ساختن شیرینی و ولیمه، و ایجاد سر و صدای مناسب ولو با دف زدن و دیگر برنامه های مشروع بلامانع است، ولی قاطی کردن ابزارهای دیگر، و حرکتهای نا هنجار، و اختلاط زن و مرد، و بی عفتی ها که در بعضی مجالس مرسوم گردیده، شرعاً حرام، و بر خلاف مصالح اجتماعی است. خداوند به همه ما بیداری اسلامی عطا نماید تا حرام خدا را حلال، و حلال او را حرام ننمائیم.