فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

مهر السنه چیست؟

در اینجا این سؤال پیش می آید مهر السنه چیست؟ و آیا پیامبر خدا و سایر معصومین بر خلاف آن گام برداشته اند؟
جواب:
مهر السنه مقدار مهریه ای است که رسول گرامی اسلام برای کلیه زنان و دخترانش تعیین نموده است، و مبلغ آن پانصد درهم می باشد(141)، و آن حضرت در مورد فاطمه زهرا علیها السلام و سایر دختران و زوجات خویش همان مقدار را مراعات نموده، و این سیره الگویی برای سایر مسلمانان و گروندگان اسلام قرار گرفت، و نادر مهریه هایی که بالاتر از آن بوده است جنبه نحله و بخشش داشت، و با اصل مهر السنه منافاتی نمی باشد.
در این زمینه روایات زیادی هست که ما به جهت مراعات اختصار از ذکر آنها خودداری نموده، و فقط به دو نمونه از احادیث اشاره می نمائیم:
1 - عن ابی جعفر (علیه السلام): ما زوج رسول الله سائر بناته و لا تزوج شیئاً من نسائه علی اکثر من اثنتی عشره او قیه ونش، الاوقیه اربعون و النش عشرون درهما.
: امام باقر (علیه السلام) می فرمایند: رسول خدا هیچ یک از دختران و زنانش را بیش از پانصد درهم عقد نبست، هر اوقیه چهل درهم و هر نش بیست درهم می باشد (و مجموع دوازده اوقیه و نیم پانصد درهم می گردد)(142).
این حدیث تصریح می کند که تمام ازدواجهای زیر نظر آن حضرت همگی مهر السنه بوده است. و حضرت امام صادق (علیه السلام) در جواب سوالی که: بالاتر از مهر السنه باشد می فرمایند:
اذا جاز مهر السنه فلیس هذا مهراً، انما هو نحله نحل لان الله یقول: فان اتیتم احداهن قنطاراً فلا تأخذوا منه شیئاً انما عنی النحل، و لم یعنی المهر...(143)
هنگامی که مهریه کسی از مهر السنه گذشت، دیگر به آن مهریه نگویند، بلکه بخششی است که صورت می پذیرد، چنانچه خداوند در سوره نساء آیه چهار می فرماید:
اگر به زنانتان (مال فراوانی) به ظرفیت پوست گاوی پر از طلا و یا نقره عطا کردید پس نگیرد، و مراد از آن بخشش است نه مهریه.
این حدیث تمام مشکلات مهریه های فوق العاده را در اعصار گذشته و حال روشن می سازد، که مازاد بر متعارف جنبه بخشش دارد، و هم از این طریق اضافه بخشش های پیامبر خدا و سایر معصومین بر بعضی از زنانشان در مورد ازدواج خویش توجیه گردیده، و تناقضات و تزاحمات اخبار و وقایع تاریخی در این زمینه مرتفع می گردد.
در اینجا تذکر این نکته را لازم می دانم که: اگر مسئولین و متصدیان امور، و شخصیت های برجسته سیاسی و مذهبی دوست دارند، فرهنگ ازدواج و هزینه های آن اصلاح گردیده و کاهش پیدا کند، بهتر است از خود و بستگانشان شروع نموده و در صدا و سیما و برنامه های تبلیغی آن را به گوش مردم برسانند، و عملا به باورانند که هزینه تراشی و مهریه های سنگین ضد ارزش و نامطلوب است، در غیر این صورت سیر صعودی هزینه های ازدواج در تمام جوانب موجب گسترش فساد، رنجیدگی خانواده ها، ترویج مصرف گرایی، تأثیر سیاسی و فرهنگی از غرب... خواهد بود.

فصل 9: ایام و ساعات اجرای عقد

اگر چه در عصر کنونی پیشرفت های شگرفی در علوم گوناگون و صنعت و تکنیک صورت گرفته، و مجهولات بشر یکی پس از دیگری به معلومات تبدیل می گردد، ولی هر چه هست علوم بشر در برابر مجهولات، بسیار محدود بوده، و حتی دانشمندان تیز هوش نیز اعتراف می کنند که: علم آنان در برابر مجهولاتشان همانند نردبانی است در برابر آسمان بی کران که فقط چند پله ای از آن را پیموده اند .
و قرآن مجید به این حقیقت اشاره نموده و می فرماید: ما برای انسان ها علوم کمی مرحمت نمودیم(144)
آنچه بر حیرت ما می افزاید این است که: مخاطب این آیه پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) است، و چنین استفاده می کنیم که علوم سرشار محمد و آل محمد با آن همه گستردگی و سرشاری باز هم محدود است بنابراین درک کلیه مسائل هستی، و آثار وضعی آن حداقل برای همگان ممکن نیست.
با این مقدمه به این نتیجه می رسیم که: اگر دستورات خاصی در دین مبین اسلام برای مصالح مردم و اجتماع صادر گردیده، و عقل و علم محدود بشر نتوانست به طور دقیق رابطه آنها را کشف کند، تقصیر دین و احکام الهی نیست، بلکه چنین احکام فوق عقل می باشد نه مخالف آن (توجه فرمایید).
برای اجرای عقد و عروسی سفارشات ویژه ای صادر گردیده، و حتی در مورد انتخاب ایام و ساعات و لحظاتش نیز، پیروان اسلام راهنمائی گردیده اند!

تناسب شب برای اجرای عقد:

اگر چه شب و روز و تمام آنات آن مخلوق الهی است، و از نظر زمان و حرکت طبیعت تفاوتی ندارد، ولی اثر وضعی آن را در ساعات مختلف شبانه روز نمی توان انکار کرد.
مرحوم صاحب جواهر می فرمایند: مستحب است اجرای عقد شبانه صورت گیرد، و آنگاه احادیثی را بر این نظر مبارک خود به عنوان دلیل استناد می فرمایند(145).
و همچنین مرحوم سید کاظم یزدی اجرای عقد را در شب از جمله مستحبات آن می شمارند(146).
اینک توجه شما را به چند حدیث نیز در این رابطه معطوف می دارم:
1 -عن ابی جعفر (علیه السلام): اذا تزوجتم فتزوجوا باللیل فان الله جعل اللیل سکناً(147).
: هر گاه خواستید ازدواج کنید، شب را به این کار در نظر بگیرد، زیرا خداوند آن را برای سکون و آرامش اختصاص داده است.
2 - عن الباقر (علیه السلام): یا میسر! تزوج باللیل، فان الله جعله سکنا، و لا تطلبوا الحوائج باللیل(148)
: امام باقر (علیه السلام) می فرمایند: ای میسر! شبانه ازدواج کن، زیرا خداوند آن را مایه آرامش قرار داده و هرگز در طول شب برای حوائج دنیا مشغول نشوید.
3 - عن ابی عبدالله (علیه السلام): تزوجوا باللیل فان الله جعله سکنا، و لا تطلبوا الحوائج باللیل(149)
: امام صادق می فرمایند: در شب ازدواج کنید، زیرا خداوند آن را مایه سکون قرار داده، و از تلاش شبانه برای حوائج دنیا خوداری کنید.
4 - عن ابی الحسن الرضا (علیه السلام): من السنه التزویج باللیل، لان الله جعل اللیل سکنا، و النساء انما هن سکن(150)
: حضرت امام رضا (علیه السلام) می فرمایند: سنت اسلامی در تزویج آن است که شبانه صورت گیرد، زیرا: خداوند شب را مایه آرامش قرار داده، و زنان نیز عامل آرامش می باشند.
چنانچه در شرح این احادیث نیز آمده مراد از تزویج در شبانه اعم از عقد ازدواج و زفاف است (المراد هنا اعم من العقد و الدخول) و بزرگان و فقهاء نیز به آن تصریح دارند، چنانچه قبل از ذکر روایات به آن اشاره گردید، بنابراین مناسب است برادران و خواهران عزیز مراسم ازدواج را طوری تنظیم کنند که حتی الامکان برنامه اجرای عقد بعد از اذان مغرب و عشاء و خواندن نماز صورت پذیرد.
نا گفته نماند که روز جمعه به عنوان روز عزیز و سید ایام و از بزرگترین اعیاد نامیده شده، و طیق روایتی از مولای متقیان یک روز استثنایی است، و مراسم عقد و ازدواج در این روز مبارک، مطلوب است، و چنانچه دوست داشتیم اجرای عقد در روز باشد، بهتر است جمعه را برگزینیم.(151)