فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

مقدار مهریه:

مقدار مهریه در اسلام مشخص نشده، نه قرآن مجید به طور قطعی آن را محدود ساخته است و نه احادیث اسلامی، بلکه بستگی به توافق طرفین و تأمین رضایت عروس است(128)، واقل مقیاس آن چیزی است که جنبه مالیت و ارزش اقتصادی داشته باشد.
و حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) می فرمایند:
مهریه ها را آن قدر پائین نیاورید که شبیه اجرت زنا کاران باشد، من کراهت دارم مقدار آن حداقل از ده درهم کمتر باشد(129).
و از سوی دیگر رسول خدا می فرمایند: مهریه ها را بر خلاف عرف و عادت بالا نبرید، که آن باعث کینه و عداوت در میان زن و شوهر و خانواده ها می گردد(130).
و در حدیثی دیگر می فرمایند:
بهترین زنان امت من کسی است که زیبا رخ و در عین حال کم مهریه باشد(131).
و بالاخره حضرت امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: از برکات زنان این است که به مهریه کمتری راضی شوند(132).
همه این احادیث جامعه را به سوی عدم طغیان در ازدیاد مهریه ها دعوت می نماید، و معمولاً اکثر ازدواج ها در زمان های حضرات معصومین متعارف بوده است، و گاهی برای تعلیم قرآن مجید، و یا بخشی از آن، و یا به چیز مختصری عقد ازدواج می بستند، ولی به طور قطعی هرگز محدود نبوده است.

مهریه های فوق العاده:

اگر در عصر ما مهریه های گرانقیمت و کلان که سر به میلیون ها تومان می زند وجود دارد، و صدها سکه های طلای بهار آزادی و چیزهای نفیس و زمین ها و آپارتمان ها به آن اضافه می کنند، در کنار مهریه ها قرار می گیرد! معدود مهریه هایی در عصر پیامبر و سایر معصومین و اعصار گذشته نیز شبیه این ها وجود داشته است، و تاریخ و حدیث به آن اشاره کرده، و قرآن مجید نیز آن را مردود ندانسته است که ذیلاً به آنها اشاره می نمائیم:
قرآن مجید در جریان مهریه حضرت موسی (علیه السلام) به یکی از دختران شعیب پیامبر(علیه السلام) صحبت از اجرت هشت و یا ده سال کارگری و استخدامی می نماید که به پول فعلی سر به میلیون ها تومان می زند آنهم کار پیامبری چون موسی، و مهریه دختر پیامبری چون شعیب (133)
و در جای دیگر می فرماید:
اگر اراده طلاق همسری را نمودید، و قبلاً به مقدار ظرفیت پوست گاوی پر از طلا و نقره از بابت مهریه به او داده اید آن را پس نگیرید(134).
و در حالات خود رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمده است که آن حضرت برای ام حبیبه دختر ابوسفیان که همسر اولش با قبول نصرانیت مرتد شده بود، مبلغ چهار هزار درهم مهریه فرستاد، و با احترام خاص و مهمانی مفصل از وی استقبال کرد، و این مبلغ هشت برابر مهر السنه است (135)
و در مورد ازدواج های امام حسن (علیه السلام) آمده است که وی به یکی از زنانش یکصد کنیز و یکصد هزار درهم مهریه داده (136) و درباره دختر اشعث بن قیس به نام جعده که سرانجام آن حضرت را به شهادت رسانید، هزار دینار طلا بابت مهریه گسیل داشت (137)
و خلیفه دوم که با تهدید و ارعاب و توسل به جنایت های بی سابقه(138) سرانجام با دختر امیرالمؤمنین (علیه السلام) جناب ام کلثوم ازدواج نمود، مبلغ چهل هزار درهم مهریه قرار داد(139).
و از حضرت امام رضا (علیه السلام) می خوانیم که اگر کسی برای همسرش بیست هزار درهم مهریه تعیین کند، و برای پدر عروس ده هزار درهم، سهم پدر فاسد است، ولی مهریه زن جائز است(140).

نتیجه گیری از این احادیث:

از این آیات قرآن مجید و احادیث و سیره معصومین استفاده می کنیم که هر چند زیاده روی در تعیین مهریه در واقع بر خلاف مصلحت اجتماع و خانواده های عروس و داماد است، و ممکن است ضررهای فرهنگی و اقتصادی و مذهبی... بر توده های مردم تحمیل کند، ولکن هر چه هست در موارد استثنایی تجویز شده، و از طریق معصوم عملی گردیده است، و جنبه خلاف شرع ندارد.
نا گفته نماند که مهریه های فوق العاده مذکور در مورد معصومین، یک مصلحت های اجتماعی و روحی نیز داشته است، مثلاً تعیین مبلغ چهار هزار درهم درباره ام حبیبه از طرف پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)، برای این بوده است، که وی در خاک یک کشور مسیحی از طرف شوهر مرتدش رها شد، و پدرش ابوسفیان نیز سر دسته کفار و مشرکین بت پرست بود، و او نمی توانست به سوی او برگردد! بنابراین با روحی افسرده و شکست خورده آواره گردید، و حضرت پیامبر خدا با ازدواج آن چنانی، مشکلات روحی او را جبران کرده، و با مهریه فوق العاده و میهمانی و ولیمه وی را جزو همسران خود قرار داد.