فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

فصل 8: مهریه

پروردگار عالم برای مصالح اجتماع، زنان و مردان را با ویژگی هایی آفریده، و برای هر کدام آنان امتیازاتی موهبت نموده، و مردان را با داشتن قدرت و توان بیشتر، در برابر عفت و خویشتن داری و شرم و حیاء زنان بی قرار و نیازمند ساخته است!
اگر چه طبیتاً زنان در مسائل جنسی نسبت به مردان فوق العاده توانمند می باشند، ولی با برخورداری از شرم و حیاء هرگز خود را ارزان نفروخته، و با زنجیر و قار و عفت، مردان را به تسلیم و تواضع و اسارت و بردگی می کشانند
بر این اساس مردها از آنان خواستگاری نموده، و به رقابت و جنگ و ستیز می پردازند، و برای تسلیم آنان هزینه و نفقه و مهریه که حاکی از مهر و محبت است پرداخت می کنند.
تشریع مهریه در اسلام برای تحقیر زن نیست، بلکه ارزش وجودی او را دربرداشته، و می رساند که زن خود را به رایگان و بدون ارزش در اختیار مرد قرار نمی دهد، و از طریق صداقت عشق و محبت مرد را آزمایش می نماید، و به همین جهت مهریه را در لسان قرآن و حدیث صداق می گویند، که از واژه صدق گرفته شده است.
در قرآن مجید هنگامی که در مورد مهریه ذکری به میان آمده، صحبت از بخشش و نحله می نماید و اضافه می کند که اگر آنان این حق را به شما بذل کردند، با دل خوش و گوارا میل نمائید(118). و بدین وسیله ثابت می کند که: مهریه جنبه تحقیر ندارد، بلکه بخششی است که رمز صداقت عشق مرد را در برداشته، برای ارزش وجودی زن.
و در احادیثی از ائمه اطهار علیهم السلام، با توجه خاص و ظرافت فکری، این حقیقت استفاده می گردد: از امام رضا (علیه السلام) سؤال کردند: چرا مرد به زن مهریه می دهد؟ فرمودند: مرد وظیفه دارد به زن هزینه های زندگی اش را بپردازد، و ازدواج در واقع یک معامله (معنوی) است، و مرد خریدار وصال زن است، و آن بدون بهاء و ثمن امکان ندارد(119).
و حضرت امام صادق (علیه السلام) می فرمایند:
فلسفه مهریه زن این است که، اگر آن نباشد، معمولاً مردها پس از تسکین بحران جنسی خود زن را رها می سازند، و این تشریع صداق برای گرم نگهداشتن رابطه زن و شوهر است(120).
و بالاخره در همین رابطه است که اسلام ازدواج بدون مهریه را تجویز نکرده، و هر کسی موظف است در هنگام تشکیل خانواده، مالی را به مقدار مورد رضایت طرفین پیش کش عروس بنماید، و قرآن مجید و دهها حدیث این حقیقت را تأیید می نماید(121).

ازدواج بدون مهریه

در شرع مقدس اسلام ازدواج بدون مهریه تشریع نگردیده، و کسی که پیش از عروسی و یا بعد از آن مهریه را ندهد، و قصد ندادن داشته باشد، زفافش در لسان روایات اسلامی نامشروع بوده، و حکم زنا را دارد هر چند از نظر ظاهری کیفر زنا شامل او نمی شود، در این مورد توجه شما را به چند حدیث جلب می کنم:
1 - عن حماد بن عثمان عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال: من تزوج امراه و لا یجعل فی نفسه ان یعطیها مهرها فهو زنا(122)
: امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: کسی که در ازدواج خود قصد پرداختن مهریه را ندارد، عروسی اش در حکم زنا است.
2 - عن ابی عبدالله (علیه السلام): فی الرجل یتزوج المراه و لا یجعل فی نفسه ان یعطیها مهرها فهو زنا(123)
: باز حضرت امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: مردی که زنی را به همسری می گیرد، و قصد پرداخت کابین را ندارد، عمل او حکم زنا را دارد.
3 - عن امیرالمؤمنین (علیه السلام) و عن ابی عبدالله (علیه السلام): من تزوج امراه و لم ینو ان یوفیها صداقها فهو عند الله عز و جل زان(124).
در دو حدیث جداگانه از امیرالمؤمنین و فرزند برومندش امام صادق علیهما السلام آمده است که:
هر شخصی در عروسی خویش اراده پرداخت مهریه را ندارد، ازدواج او در پیشگاه خدا زنا محسوب می شود.
4 - عن النبی (صلی الله علیه و آله و سلم): من تزوج امراه بصداق لا یرید ان یودیه جاء یوم القیامه زانیا(125).
: رسول خدا می فرمایند: هر کس زنی را با مهریه بگیرد، ولی در نیت پلیدش قصد پرداخت آن را نداشته باشد، روز رستاخیز در قیافه زنا کاران می آید
5 - قال علی (علیه السلام): من ظلم المراه صداقها الذی استحل به فرجها فقد استباح فرجها زنا
: علی (علیه السلام) می فرمایند: هر کس در مورد پرداخت مهریه به زنش ستم کند، که بوسیله آن زوجیت او مباح گردیده، گرفتار زنا شده است.
این احادیث پنجگانه که نمونه کوچکی از ده ها حدیث معتبر و صحیح السند است می رساند که نکاح بدون مهریه، صحیح و مجاز نبوده، و کسی که در ظاهر از نظر دفتری و مقرراتی به تأمین و پرداخت آن گردن می نهد، ولی در باطن قصد تأدیه ندارد، ازدواج او حکم زنا را دارد

پرداخت مهریه قبل از عروسی:

قوانین حقوقی و مدنی اسلام تصریح دارد که: مرد پیش از انجام عروسی و زفاف، موظف است تمام مهریه را به همسرش بپردازد، و زن حق دارد قبل از تحویل مهریه از نزدیکی و عروسی ممانعت نماید، و بر این اساس در کتب فقهی بحث شده، و مراجع عالی قدر فتوی صادر کرده، و افراد آگاه و اهل فضل و دانش نیز در جریان این امر می باشند.
و اگر به سیره و سنت پیامبر خدا و امامان معصوم و احادیث آنان مراجعه کنیم، خواهیم دید که آن بزرگواران نیز قبل از پرداخت صداق زنی را به خانه خویش نیاورده، و بضع او را تصرف نکرده اند.
و چنانچه سخنان آنان را در این مورد بررسی کنیم، به این نتیجه خواهیم رسید که همه مسلمانان وظیفه دارند پیش از انجام عروسی همه مهریه و اقلاً بخشی از آن را تحویل عروس خود بنمایند، تا جایی که تصرف و دخول بدون این دستور مذکور مکروه و نامطلوب است، و شما عزیزان می توانید در باب مهور بدون اغراق به دهها حدیث معتبر و صحیح دسترسی داشته باشید، که اینک به جهت روشن بودن قضیه به نمونه ای از آنها اشاره می کنیم:
عن زراره قال: سألت ابا عبدالله: عن رجل تزوج امراه، ایحل له ان یدخل بها قبل ان یعطیها شیئاً؟ قال: لا، حتی یعطیها شیئاً(126).
: زراره که از موثق ترین راویان و فقهای زمان امام صادق (علیه السلام) است، از آن حضرت سؤال کرد: مردی که با زنی ازدواج نموده، آیا می تواند قبل از پرداخت مهریه و یا بخشی از آن عروسی نماید؟ حضرت فرمودند: نه، مگر این که چیزی از مهریه پرداخت کند.
و در حدیث دیگر آمده است:
اذا تزوج الرجل المراه فلا یحل له فرجها حتی یسوق الیها شیئاً...(127)
: امام جعفر صادق می فرمایند: هر گاه کسی با زنی ازدواج کند، زفاف و عروسی وی جائز نیست، مگر این که برای شوهرش چیزی از مهریه تقدیم کند.
برای ملاحظه روایات دیگر به ابواب نکاح بخش مهور مراجعه فرمائید.
از این دو حدیث به طور صریح استفاده می شود که زفاف بدون پرداخت مهریه سزاوار نیست هر چند منع آن را حمل به کراهت نموده اند.