فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

فصل 5: مراسم خواستگاری

چنانچه در فصل دوم اشاره گردید، هنگامی که اراده ازدواج حاصل شد، هر کسی وظیفه دارد نخست با دعاء و نیاش، و نماز و ستایش، این مسیر خدایی را شروع نموده، و سپس افراد خاصی را که دارای شایستگی ها و امتیازات عالی می باشند، در نظر گرفته و خواستگاری را آغاز نماید.
در دین مقدس اسلام نص و حدیثی نیامده که خواستگاری فقط از طرف مرد صورت گیرد، و طرف عروس حق در خواست ندارد، ولی طبیعت قضیه و خلقت زن و مرد ایجاب می نماید که پیوسته خواستگاری از سوی مرد آغاز شود، تا حیثیت و محبوبیت زن لکه دار نگردیده، و داماد همچون پروانه به دور شمع معشوقش بگردد! زیرا طبیعت مرد درخواست و نیاز است، ولی ظرافت وجودی عروس حاکی از منت و نازاست
چنانچه این قانون در مورد تمام جانداران و حداقل حیوانات نیز معمول است، و همیشه طرف نر به سوی جنس ماده کشیده شده، و خود را دلباخته و عاشق او نشان می دهد، ولی طرف ماده با خودداری و فرار و عشوه و ناز، دل سنگین عاشقش را شکار نموده، و برای همیشه وی را به دنبال خود می کشاند
در حدیثی از امام باقر (علیه السلام) آمده است: زنی از اهل مدینه به حضور رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمده و عرض کرد:
یا رسول الله! ان المراه لا تخطب الزوج و انا امراه ایم لا زوج لی منذ دهر و لا ولد، فهل لک من حاجه؟ فان تک فقد و هبت نفسی لک ان قبلتنی ... .(76)
:ای پیامبر خدا! رسم بر این است که زن به سراغ مرد نمی رود، ولی من دختری هستم بی سرپرست و در این روزگار نه شوهری دارم و نه فرزندی، اگر شما نیازی به من داشته باشید، من خود را به شما بخشیده و در اختیارتان می گذارم... .
نبی اعظم وی را دعا کرده و فرمود:
خداوند به شما پاداش خیر دهد، مردان شما مرا کمکم نموده، و زنانتان در من طمع کردند... در این هنگام آیه پنجاه از سوره توبه نازل شد که اگر زن با ایمانی خود را به پیامبر بخشید، و رسول خدا مایل به ازدواج او شد مانعی ندارد، ولی سایر مردم این حق را ندارند).(77)
چنانچه خوانندگان عزیز توجه دارند، در این قضیه تاریخی و حدیثی، خواستگاری زن از مرد از نظر رسومات فرهنگی غیر متعارف نامیده شده، هر چند اسلام آن را مردود نمی داند.(78)

دقت و ظرافت در خواستگاری:

خواستگاری مرد از زن نخستین مرحله پیوند ازدواج است، و دختر و پسر زمینه زندگی مشترک را از همان دم پی ریزی می نمایند، بنابراین خواستگاری باید از هر گونه پیرایه ها و تعارفات گمراه کننده بدور باشد، و اولیای دختر و پسر و یا خود آنان کلیه ویژگیهای اخلاقی همدیگر را شناسائی کنند، و این مراسم، کورکورانه و یا با حرکات تملق آمیز صورت نگیرد، و هر چه بحث و کنجکاوی دقیق و ظرفیت باشد، مشکلات آینده و اختلافات خطرناک پیش بینی نشده را بر طرف می سازد، و لذا در حالات حضرات معصومین (علیه السلام)، به ویژه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نکات جالب تری در این زمینه آمده است که به بخش مختصری از آنها اشاره می نمائیم:
در حدیث داریم که پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در تمام ازدواج های خویش و دیگران با احتیاط لازم وارد میدان می شد، و علاوه بر شناخت های خود از طرف مقابل، زن هوشیاری را برای سنجش و آزمایش (زن مورد در خواست) برای این منظور در نظر می گرفت، و به او پیغام می داد: گردن زن را استشمام کن، چنانچه بوی گردن او خوب باشد، آن زن معطر و خوشبو خواهد بود، و همچنین روی پاهای طرف را ملاحظه نما، زیرا بزرگی و پر گوشتی آن محل، متناسب مستقیم با لذائذ درونی و جنسی دارد.(79)
و در حدیث دیگری از امام صادق (علیه السلام) می خوانیم که شخصی از آن حضرت سؤال می کند:
الرجل یرید ان یتزوج المراه، یتاملها و ینظر الی خلفها و الی وجهها؟ قال (علیه السلام): نعم لا باس ان ینظر الرجل الی المراه اذا اراد ان یتزوجها ینظر الی خلفها والی وجهها(80)
:مردی که می خواهد با زنی ازدواج کند، با وی با تأمل برخورد می نماید، و به پشت سر و صورتش نگاه می کند؟ حضرت فرمودند: مانعی ندارد. او می تواند در صورت اراده ازدواج به همین مواضع نگاه کند.
در کنار این حدیث شریف بیش از ده حدیث دیگر قریب به همین مضمون آمده، و حاکی است که خواستگاری را ساده تلقی نکنید، و با دقت و ظرافت کامل از خصوصیات یکدیگر آگاه گردید، و این شیوه تمام بهانه ها را از طرفین سلب می کند، و در طول زندگی خانوادگی، آنان هرگز نمی توانند، یکدیگر اعتراض و بهانه تراشی نمایند.

پاداش خواستگاری:

اسلام برای مسأله ازدواج خیلی اهمیت قائل است، و لذا تشکیل خانواده و پیوند مقدس این کانون را از تمام نعمت ها پس از ایمان بالاتر می داند که در فصل های پیشین این موضوع بحث شد... .
خواستگاری و شفاعت در ازدواج چون مقدمه این امر مهم است، از این جهت پاداش مضاعف برای این کار در نظر گرفته شده، رسول خدا در این باره می فرمایند:
من عمل فی تزویج حلال حتی یجمع الله بینهما، زوجه الله من الحور العین و کان له بکل خطوه خطاها و کلمه بها عباده سنه(81)
: هر کس با تلاش لازم دو نفر عروس و داماد را به ازدواج حلال وادار سازد، خداوند در پاداش این کار، وی را با حوریان بهشتی تزویج فرموده، و برای هر قدمی که بر می دارد، و هر سخنی که تکلم می نماید عبادت یکسال برای او مرحمت فرماید.
چه پاداش زیبا و مناسب؟ که در برابر خواستگاری و تلاش محبت آمیز در امر ازدواج، ازدواج با حوریان فراهم گردیده، و برای هر گام و کلامی در این راه عبادت یکسال نوشته می شود؟!
آری این گونه تلاش های ارزشمند، در کلام مولای متقیان از بهترین شفاعت ها نامیده شده، زیرا ارزش هر کار مقدماتی بستگی به نتیجه آن دارد، و ثمره این شفاعت، پیوند قلبی دو نفر مجرد و رنج کشیده می باشد که برای همیشه از انحرافات جنسی و اخلاقی بیمه می گردند(82).
و در یک فراز دیگر از امام صادق علیه السلام می خوانیم که می فرمایند:
هر کس تلاش کند تا دو قلب پاک را به هم وصل نموده، و دو جوان مجرد را از رنج تنهائی نجات دهد، خداوند در روز رستاخیز با نظر رحمت و لطف به وی نگاه می کند (83)