فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

اوصاف و ویژگیهای داماد خوب و بد:

شخصی خدمت امام حسن مجتبی علیه السلام رسیده، عرض کرد: دخترم به سن ازدواج رسیده، و خواستگاران فراوانی دارد، چه کسی را برای دامادی برگزینیم؟ حضرت فرمودند:
زوجها من رجل تقی فانه ان احبها اکرمها، و ان ابغضها لم یظلمها(74)
: سعی کن داماد پرهیزکار و متدین برگزینی، زیرا: او اگر دخترت را دوست بدارد گرامی اش می دارد، و اگر علاقمند هم نباشد بر وی ستم روا نمی دارد.
و چون در محضر حضرت پیامبر خدا بحث از مردان خوب و بد پیش آمد، حضرت در مورد داماد شایسته و ناشایست سخن آغاز کرده و فرمودند:
ان من خیر رجالکم التقی النقی السمح الکفین السلیم الطرفین البر بوالدیه، و لا یلجی ء عیاله الی غیره، ثم قال...: ان من شر رجالکم البهات، البخیل، الفاحش، الاکل وحده، المانع رفده، الضارب اهله و عبده، الملجی ء عیاله الی غیره، العاق بوالدیه(75)
: نشانه های داماد خوب عبارتند از:
1 - متقی و پرهیزکار.
2 - نظیف و پاکیزه.
3 - سخی و بخشنده.
4 - دارای اصالت و نجابت خانوادگی.
5 - نسبت به پدر و مادرش نیکوکار و خدمتگزار.
6 - تأمین کننده نیاز خانواده.
7 - با تلاش و کوشش خود، زمینه نفوذ دیگران را به خانواده اش قطع می کند.
و اما نشانه های داماد نامطلوب عبارتند از:
1 - اهل تهمت و افترا.
2 - بخیل و تنگ نظر.
3 - بد زبان و بد گفتار.
4 - اسیر شکم خود، و بدون توجه به مشکلات اقتصادی خانواده.
5 - گریز از پذیرش مهمان.
6 - جرأت به خانواده و زیر دستان، و زبونی در برابر دیگران.
7 - عدم خود کفایی، و تنبل و تن پرور.
8 - نمک نشناس و ناسپاس حتی به پدر و مادرش.
آری داماد خوب کسی است که صفات مردانگی داشته، و در کار و تلاش و تأمین نیازهای خانواده اش کوشا بوده،. مراقب زبان و دستش باشد، و با زدن فرزندان و همسر بی گناه، و با بد زبانی و فحاشی ارزش مردانگی را لکه دار نسازد. و بداند که زندگی دوران مجردی با ایام تشکیل خانواده بسیار فرق دارد، و خود در برابر ورود مهمان های نسبی و سببی و هزینه های سنگین خانه، و اخلاق لازم، و سایر مشکلات پیش بینی نشده مهیا ساخته، و مسؤولیت اداره خانه اش را بطور شایسته بر دوش گیرد...

فصل 5: مراسم خواستگاری

چنانچه در فصل دوم اشاره گردید، هنگامی که اراده ازدواج حاصل شد، هر کسی وظیفه دارد نخست با دعاء و نیاش، و نماز و ستایش، این مسیر خدایی را شروع نموده، و سپس افراد خاصی را که دارای شایستگی ها و امتیازات عالی می باشند، در نظر گرفته و خواستگاری را آغاز نماید.
در دین مقدس اسلام نص و حدیثی نیامده که خواستگاری فقط از طرف مرد صورت گیرد، و طرف عروس حق در خواست ندارد، ولی طبیعت قضیه و خلقت زن و مرد ایجاب می نماید که پیوسته خواستگاری از سوی مرد آغاز شود، تا حیثیت و محبوبیت زن لکه دار نگردیده، و داماد همچون پروانه به دور شمع معشوقش بگردد! زیرا طبیعت مرد درخواست و نیاز است، ولی ظرافت وجودی عروس حاکی از منت و نازاست
چنانچه این قانون در مورد تمام جانداران و حداقل حیوانات نیز معمول است، و همیشه طرف نر به سوی جنس ماده کشیده شده، و خود را دلباخته و عاشق او نشان می دهد، ولی طرف ماده با خودداری و فرار و عشوه و ناز، دل سنگین عاشقش را شکار نموده، و برای همیشه وی را به دنبال خود می کشاند
در حدیثی از امام باقر (علیه السلام) آمده است: زنی از اهل مدینه به حضور رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمده و عرض کرد:
یا رسول الله! ان المراه لا تخطب الزوج و انا امراه ایم لا زوج لی منذ دهر و لا ولد، فهل لک من حاجه؟ فان تک فقد و هبت نفسی لک ان قبلتنی ... .(76)
:ای پیامبر خدا! رسم بر این است که زن به سراغ مرد نمی رود، ولی من دختری هستم بی سرپرست و در این روزگار نه شوهری دارم و نه فرزندی، اگر شما نیازی به من داشته باشید، من خود را به شما بخشیده و در اختیارتان می گذارم... .
نبی اعظم وی را دعا کرده و فرمود:
خداوند به شما پاداش خیر دهد، مردان شما مرا کمکم نموده، و زنانتان در من طمع کردند... در این هنگام آیه پنجاه از سوره توبه نازل شد که اگر زن با ایمانی خود را به پیامبر بخشید، و رسول خدا مایل به ازدواج او شد مانعی ندارد، ولی سایر مردم این حق را ندارند).(77)
چنانچه خوانندگان عزیز توجه دارند، در این قضیه تاریخی و حدیثی، خواستگاری زن از مرد از نظر رسومات فرهنگی غیر متعارف نامیده شده، هر چند اسلام آن را مردود نمی داند.(78)

دقت و ظرافت در خواستگاری:

خواستگاری مرد از زن نخستین مرحله پیوند ازدواج است، و دختر و پسر زمینه زندگی مشترک را از همان دم پی ریزی می نمایند، بنابراین خواستگاری باید از هر گونه پیرایه ها و تعارفات گمراه کننده بدور باشد، و اولیای دختر و پسر و یا خود آنان کلیه ویژگیهای اخلاقی همدیگر را شناسائی کنند، و این مراسم، کورکورانه و یا با حرکات تملق آمیز صورت نگیرد، و هر چه بحث و کنجکاوی دقیق و ظرفیت باشد، مشکلات آینده و اختلافات خطرناک پیش بینی نشده را بر طرف می سازد، و لذا در حالات حضرات معصومین (علیه السلام)، به ویژه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نکات جالب تری در این زمینه آمده است که به بخش مختصری از آنها اشاره می نمائیم:
در حدیث داریم که پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در تمام ازدواج های خویش و دیگران با احتیاط لازم وارد میدان می شد، و علاوه بر شناخت های خود از طرف مقابل، زن هوشیاری را برای سنجش و آزمایش (زن مورد در خواست) برای این منظور در نظر می گرفت، و به او پیغام می داد: گردن زن را استشمام کن، چنانچه بوی گردن او خوب باشد، آن زن معطر و خوشبو خواهد بود، و همچنین روی پاهای طرف را ملاحظه نما، زیرا بزرگی و پر گوشتی آن محل، متناسب مستقیم با لذائذ درونی و جنسی دارد.(79)
و در حدیث دیگری از امام صادق (علیه السلام) می خوانیم که شخصی از آن حضرت سؤال می کند:
الرجل یرید ان یتزوج المراه، یتاملها و ینظر الی خلفها و الی وجهها؟ قال (علیه السلام): نعم لا باس ان ینظر الرجل الی المراه اذا اراد ان یتزوجها ینظر الی خلفها والی وجهها(80)
:مردی که می خواهد با زنی ازدواج کند، با وی با تأمل برخورد می نماید، و به پشت سر و صورتش نگاه می کند؟ حضرت فرمودند: مانعی ندارد. او می تواند در صورت اراده ازدواج به همین مواضع نگاه کند.
در کنار این حدیث شریف بیش از ده حدیث دیگر قریب به همین مضمون آمده، و حاکی است که خواستگاری را ساده تلقی نکنید، و با دقت و ظرافت کامل از خصوصیات یکدیگر آگاه گردید، و این شیوه تمام بهانه ها را از طرفین سلب می کند، و در طول زندگی خانوادگی، آنان هرگز نمی توانند، یکدیگر اعتراض و بهانه تراشی نمایند.