فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

فصل 4: انتخاب همسر

پیوند ازدواج پیوندی است دائمی و سرنوشت ساز، که در اسلام بسی مورد توجه قرار گرفته است، و برای هر یک از زن و شوهر و خانواده هایشان توصیه می نماید که: در انتخاب همسر توکل به خدا نموده، و با مشورت و مطالعه لازم دقت کافی به خرج دهند.
تشکیل خانواده و انتخاب همسر، همچون خرید اثاث منزل و زندگی نیست، که با تصمیم و اراده سطحی آن را برگزید، بلکه همسر (اعم از زن / شوهر) بسیار حساس است، و کسی است که انسان جان و مال و عرض و ناموس و اسرارش را در اختیار او می گذارد، و در تمام مسائل زندگی و فکری و تربیتی و عقیدتی... شریک و همراز انسان می گردد، بنابر این باید کسی را برگزید، که در مشکلات زندگی و فکری و همه مسائل دیگر نه تنها تضاد و ناهماهنگی ایجاد ننماید، بلکه یار و پناهگاه به حساب آید!
و لذا در سخنان درربار حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) آمده است که چون ابراهیم کرخی از آن حضرت در مورد انتخاب همسر سؤال کرد فرمودند:
انظر این تضع نفسک، و من تشرکه فی مالک، و تطلعه علی دینک و سرک...(59).
: بنگر جان خود را در کجا قرار می دهی، و برای شریک اموال چه کسی را می گزینی، و دین و اسرارت را به کدامین شخص می سپاری؟
و در حدیث دیگری همین بزرگوار همسر را به زنجیر محکم و ناگسستنی تشبیه نموده و می فرماید:
انما المرأه قلاده فانظر ما تتقلد؟ و لیس للمراه خطر لا لصالحتهن و لا لصالحتهن فاما صالحتهن فلیس خطرها الذهب و الفضه، هی خیر من الذهب و الفضه، و اما طالحتهن فلیس خطرها التراب، بل التراب خیر منها(60).
: زن همچون زنجیر محکمی است که انسان خود را به وسیله او به زنجیر و بند می کشاند! بنابر این متوجه باش که با چه زنجیری خود را در قید می نمائی، زنان خوب و بد از جهت ارزش و جهاد، معادل ندارند، خوبانشان از طلا و نقره ارزشمند ترند و بدانشان نیز متقابلاً از خاک بی ارزش پست ترند
و بالاخره در حدیث سومی از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می خوانیم:
النکاح رق فاذا انکح احدکم و لیده فقد ارقها، فلینظر احدکم لمن یرق کریمته(61)
: ازدواج از جهاتی بمنزله بردگی است، بنابر این هر گاه دخترتان را در اختیار کسی می گذارید، اختیار و آزادی وی را محدود می نمائید، پس توجه نمائید عزیز و کریمه خویش را به چه کسی تحویل می دهید!
خوانندگان عزیز اگر به این حدیث سه گانه خوب توجه نمایند، درس های زیادی می گیریم؛ از طرفی همسر اعم از زن و شوهر باید امین بوده، و شرائط امانتداری را تا آخرین مرحله دارا باشند، و به جان و مال و ناموس و اسرار و آبروی یکدیگر خیانت ننمایند، زیرا در کانون خانواده و تشکیل زندگی عملاً تمام این گوهرهای گرانبهاء (جان و ناموس و اسرار و مال...) همگی در اختیار مشترک زن و شوهر قرار می گیرند، و کوچکترین غفلت در انتخاب همسر زیانهای غیر قابل جبران به طرف مقابل وارد می کند.
از سوی دیگر همسر (مرد / زن) به زنجیر گران و بردگی تشبیه گردیده، و بدین وسیله می رساند که پس از ازدواج و تشکیل خانواده، گسستن آن، و فرار از قید و بندش یا ممکن نیست و یا بسیار دشوار است، و تمام پدران و مادران وظیفه دارند در انتخاب همسر به فرزندانشان کمک کنند، و افکار آنان را از پیرانه های مادی و زودگذر منزه سازند، و تجربه های تلخ و شیرین خویش را در این باره بازگو کنند، تا انتخاب شایسته صورت گیرد.

انتخاب ناشایست

تردیدی نیست که هر چه همسر منتخب و برگزیده، امتیازات بیشتری داشته باشد مطلوبتر است. بنابر این جمال و زیبائی، مال و ثروت و امکانات، علم و دانش، شخصیت اجتماعی و فرهنگی، دین و دیانت و تقوی، اصالت خانوادگی، هوش و دور اندیشی... همه اینها امتیاز محسوب گردیده، و هر کس بالاترین معدل را داشته باشد اعم از دختر و پسر او را به همسری می گزینند.
ولی بحث در این است که اگر امتیازات مادی، با محسنات معنوی قابل جمع نباشد، کدامیک مقدم است؟ مسائل مادی و جمال و زیبائی؟ و یا فضائل اخلاقی و سجایای انسانی؟!
اگر کسی معیار انتخابش در محدوده مادیات و جمال زودگذر خلاصه گردد انتخاب ناشایست است، و دیر یا زود پشیمان خواهد شد، و همان معیارها عامل گرفتاری و بدبختی، و گاهی باعث انحراف خانواده... خواهد گردید.
در احادیث اسلامی آمده است:
من تزوج امراه لجمالها جعل الله جمالها و بالاً علیه(62)
: هر کس زنی را به جهت فقط زیبائی اش برگزیند، همان زیبائی وی وبال و گرفتاری برای او خواهد بود
و در فراز دیگری از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمده است:
من تزوج امراه لا یتزوجها الا لجمالها لم یر فیها ما یحب، و من تزوجها لما لها لا یتزوجها الا له و کله الله الیه، فعلیکم بذات الدین(63)
: هر کس زنی را فقط برای جمالش انتخاب کند از او بهره ای نبیند! و کسی که زنی را برای مالش برگزیند، خداوند وی را به آن ثروت واگذار کند بر شما باد بر انتخاب زنان با دیانت.
شبیه این احادیث از امام صادق (علیه السلام) و سایر ائمه علیهم السلام نیز وارد شده است، و شما خوانندگان محترم می توانید با مراجعه خویش آنها را ملاحظه فرمائید(64).

خطر جمال بی تقوی

در تاریخ آمده است:
یکی از مردان الهی در عالم خواب دید سه حاجت وی بر آورده شده است، او برای مشورت با خانواده اش، و بررسی مشکلات زندگی خویش با وی به گفتگو پرداخت، تا از این موهبت غیبی به نفع کل خانواده استفاده کند، همسر او خواست: شوهرش از خدا بخواهد وی زیباترین زنان زمان خود گردد مرد بی چاره نیز این خواسته را از پیشگاه خداوندی مسألت داشته، و زن او زیباترین زنان زمان خود شد... .
اوباشان و شیادان ثروتمند، و جوانان حریص و مجرد چشم طمع بر آن زن دوخته، و به دنبال کردنش پرداختند، از سوی دیگر بی ظرفیتی زن از یکطرف، و غرور و خود برتربینی او از طرف دیگر، و نداشتن تقوی و دیانت لازم به عنوان عامل سوم باعث شد، زن گام به بیراهه گذاشته و افکار شوهرش را مضطرب ساخته، و لکه ننگی برای فرزندان و خانواده خود گردد، لذا دوباره آن مرد با تقوی دست به دعا برداشت، و با دلی پر از غم و اندوه زن نانجیب و منحرف را نفرین کرده، و خداوند وی را مسخ نموده و به کیفر رسانید...(65).
از این داستان و احادیث مربوطه نتیجه می گیریم که زیبائی و مال و منال بدون تقوی و دیانت، ای بسا ممکن است باعث ناراحتی و گرفتاری گردیده، و سر و صداها و اختلافات خانوادگی را به دنبال خود داشته باشد، و تجربه افراد مجرب، و گزارش دادگاههای حقوقی، و حوادث مندرج در جرائد و مجلات، این حقیقت را تأیید می نماید.
ولی اگر جمال و زیبائی، و ثروت و امکانات مادی همراه با سایر محسنات همراه باشد، بسیار مطلوب است، و اسلام نه تنها با آن ها مخالف نیست، بلکه خود پیروانش را به انتخاب صاحب این نعمت ها تشویق نموده است که اینک توجه شما را به بخشی از آن احادیث جلب می کنم:
عن النبی (صلی الله علیه و آله و سلم): ان من سعاده المرء المسلم... المراه الجملاء ذات دین(66).
: رسول خدا فرمودند: از سعادت مردم مسلمان چند چیز است، و از جمله آنها این که زن زیبا و دیندار داشته باشد.
و حضرت امام رضا (علیه السلام) می فرمایند: من سعاده الرجل ان یکشف الثوب عن امراه بیضاء(67)
: از خوشبختی شوهر این است با همسر زیبا رخ روبرو شده، و در مقام خلوت لباسش را از تن زن سفید مطلوب در آورد.
باز در تفسیر این معیارها رسول خدا می فرمایند:
حذر کنید از انتخاب زیبارویانی که اصالت خانوادگی نداشته، و همچون گیاهان معطر و زیبا، روی سر گین ها روئیده باشند (68)
و نیز بر صاحبان دختر شدیداً هشدار می دهد که: مبادا گرفتار معیارهای مادی و ظاهر گردیده، و عزیزان خویش را بر دامادهای فاسق و شرابخوار و منحرف تزویج نمایند زیرا که این گونه اشخاص همچون پاره ای گداخته آتش می باشند که تر و خشک را می سوزانند!
و بعد تأیید می کنند هر کس به چنین ازدواجها ناشایست تن در دهد رابطه خود را با فرزندش قطع نموده، و وی را گو این که به فاحشه خانه فرستاده، و یا در آتش سوزانده است (69)
پس نتیجه می گیریم که در انتخاب داماد و عروس باید خیلی هوشیارانه عمل کرده، و افراد شایسته را برگزید.