فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

فصل 2: پیش از انتخاب همسر چه باید کرد؟

چون مسأله ازدواج یک موضوع حساس و سر نوشت ساز است، و در زندگی هر کس جنبه بنیادی دارد، لذا اشخاص اقدام کننده به این امر مقدس، وظیفه دارند از پیشگاه خداوند استمداد جسته، و با دعا و نیایش و توکل بر الطاف الهی در انتخاب همسر دقت کافی به خرج دهند.
امیرمؤمنان علی (علیه السلام) می فرمایند:
پیوسته انواع بلاها و مشکلات خویش را پیش از وقوعش از طریق دعا و نیایش پیشگیری نمائید(16). و شکی نیست که همسر نامطلوب از دردناک ترین مصیبت ها و بلاها به شمار می آید، و بالعکس، همسر صالح و شایسته از بزرگترین نعمت های الهی است و هیچ موهبتی از نعمت های دنیوی به پای آن نمی رسد (17)
در حدیثی از امام باقر (علیه السلام) آمده است که آن حضرت از ابو بصیر پرسید: هنگامی که یکی از شما اراده ازدواج می کنید چگونه شروع می نمائید؟ وی در جواب گفت: نمی دانم، حضرت دستور داد:
اذا هم بذلک فلیصل رکعتین و لیحمد الله عز و جل ثم یقول: اللهم انی ارید ان اتزوج فقدر لی من النساء اعفهن فرجاً و احفظهن لی فی نفسها و مالی و اوسعهن رزقاً و اعظمهن برکه و قدر لی ولدا طیباً تجعله خلفاً صالحاً فی حیاتی و بعد موتی(18).
: هر گاه تصمیم بر تشکیل خانواده گرفتید، نخست دو رکعت نماز بخوانید، و سپس خدا را سپاس گوئید، آنگاه دست به دعا بر داشته بخوانید: خداوندا! من قصد ازدواج دارم همسری را برایم نصیب کن که عفیف و با حیا بوده، و از مال و ناموسم محافظت نماید، و او دارای روزی فراوان و برکت عظیم باشد، و از او برایم فرزندی شایسته مرحمت کن که یادگار صالح در طول حیات و بعد از مرگم باشد.
و از حضرت امام صادق علیه السلام با مختصر تفاوتی آمده است:
اذا هم بذلک فلیصل رکعتین و یحمد الله عز و جل و یقول: اللهم انی ارید التزویج فقدر لی من النساء اعفهن فرجاً و احفظهن لی فی نفسها و مالی، و اوسعهن رزقاً، و اعظمهن برکه، و قیض لی منها ولداً طیباً تجعله لی خلفاً صالحاً فی حیاتی و بعد موتی(19).
: هنگامی که اراده ازدواج نمودید، ابتدا دو رکعت نماز خوانده، و سپس با حمد و سپاس الهی بگوئید: خدایا! من اراده ازدواج دارم، زنی را برایم روزی کن که از نظر عفت عمومی خویشتن دار باشد، و ناموس و مالم را حفظ کند، روزی او فراوان و برکتش عظیم باشد، ای خدا! از وی فرزندی پاکیزه برایم روزی فرما که در طول حیات و پس از مرگم جانشین صالحی برای من گردد.
و بالاخره در حدیث سومی از امام رضا علیه السلام آمده است:
اذا اردت التزویج فاستخر فامض ثم صل رکعتین و ارفع یدیک و قل: اللهم انی ارید التزویج فسهل لی من النساء احسنهن خلقاً و خلقاً و اعفهن فرجاً و احفظهن نفساً فی و فی مالی و اکملهن جمالاً و اکثرهن اولاداً(20).
: زمانی که اراده ازدواج نمودی نخست از خدا بخواه زن خوب روزی تو نماید، سپس حرکت خود را با دو رکعت نماز آغاز کن، آنگاه دست به دعا بر داشته بگو: بار الها! من قصد ازدواج دارم، زمینه این کار را برایم آسان گردان، و زنی که از جهت طبیعت و اخلاق شایسته باشد، و خود را از نامحرم حفظ نموده، و مراقب مال و ناموسم گردیده، و دارای جمال و زیبایی و زایا باشد برای من مقدر کن.
اگر چه این احادیث در مورد انتخاب زن وارد شده است، ولی دختران نیز در انتخاب شوهر شایسته می توانند با خدای خود راز و نیازی داشته، و از او بخواهند همسر امین و پرهیزکار و آگاه... نصیب آنان فرماید(21).
نظر فقها در این باره:
فقهاء و دانشمندان متخصص در اعصار گذشته و معاصر، بر اساس احادیث مذکور فتوی داده، و پیروان خویش را در این باره نیز راهنمایی فرموده اند.
مرحوم شیخ محمد حسن نجفی معروف به صاحب جواهر که یکی از علمای برجسته شیعه است و کتاب ارزشمند جواهر در بیش از چهل مجلد از منابع استدلالی ما به شمار می آید، می فرمایند:
یستحب له عند اراده التزویج صلاه رکعتین و حمد الله بعدهما، و الدعاء بعدهما ایضاً بما صورته: اللهم انی ارید ان اتزوج، فقدر لی من النساء...(22)
: کسی که قصد ازدواج دارد برای وی مطلوب است نخست دو رکعت نماز بخواند، و سپس به حمد و ستایش خدا بپردازد، و بعد از نماز و حمد و ستایش دست به دعا برداشته، و از خدای عالمیان بخواهد که همسر شایسته و عفیف و زایا و دارای روزی فراوان و برکت برایش مقدر فرماید.
و در کتاب شریف عروه الوثقی مرحوم سید محمد کاظم یزدی طباطبائی که از علمای ممتاز شیعه است، و کتاب مزبور با نظرات مراجع عالیقدر معاصر مزین گردیده، می فرمایند:
یستحب عند اراده التزویج امور... منها صلاه رکعتین قبل تعیین المرأه و خطبتها و الدعاء بعدها بالماثور و هو: اللهم! انی ارید ان اتزوج فقدر لی من النساء...(23)
: برای کسی که قصد ازدواج دارد پیش از تعیین همسرش و خواستگاری از او نخست دو رکعت نماز خوانده، و بعد از نماز مطابق روایات وارد شده دعا کند و از خدا بخواهد همسر مطلوب و دارای صفات شایسته برایش نصیب نماید.
از مجموع این نظرات و فتواها و احادیث منقول استفاده می کنیم که هر کسی علاوه بر مشورت با افراد مجرب و دلسوز در انتخاب همسر، سزاوار است کار خود را به خداوند مهربان و حکیم موکول نموده، و همراه با نماز و نیایش و توکل بر الطاف خداوندی خواهان رسیدن بر همسر ایده آل بوده باشد... .

فصل 3: اگر ازدواج ممکن نشد تکلیف چیست؟

تردیدی نیست که ازدواج داروی شفابخش و موجب آرامش غریزه جنسی است، و هیچ عاملی به طور کامل نمی تواند جانشین آن گردد، و لذا جوانان عزیز با هوشیاری و تلاش کامل سعی کنند زمینه ازدواج خویش را فراهم ساخته، و آرامش و سکون قلبی خویشتن را باز یابند(24).
در اینجا این سؤال پیش می آید که: اگر تلاش انسان در تهیه زمینه ازدواج میسر نگردیده و به جایی نرسد چه باید کرد؟ و چه سان با این نیروی قدرتمند غریزه جنسی دست و پنجه نرم نموده، و از تحریک و عوارض نا مطلوب آن جلوگیری کند؟!
در جواب از این سؤال پرپیچ و خم به سراغ قرآن مجید و احادیث اسلامی و روانشناسان تربیتی رفته، و با الهام از مکتب وحی به جواب این پرسش پرداخته، و به طور خلاصه به خوانندگان مجرد و جوانان علاقه مند راههای چندی را ارائه می دهیم:

راهنمایی قرآن:

قرآن مجید برای حفظ جوانان و قداست خانواده ها و مصونیت جامعه اسلامی دستورات ظریفی را توصیه نموده، و از پیروان خود می خواهد آنها را مو به مو به اجرا بگذارند، که اینک ما به چند آیه از آنها اشاره می کنیم:
1 - و انکحوا الایامی منکم و الصالحین من عبادکم و امائکم... و لیستعفف الذین لا یجدون نکاحاً حتی یغنیهم الله من فضله...(25).
: مردان و زنان مجرد را همسر دهید، و همچنین غلامان و کنیزان صالح و درستکارتان را، و کسانی که وسیله ازدواج ندارند راه عفت پیشه کنند، تا خداوند آنان را از فضل خود بی نیاز سازد.
در این آیات پس از توصیه به انتخاب همسر، هشدار می دهد که مبادا اشخاصی که امکانات ازدواج ندارند، دست به انحراف اخلاقی و خلاف عفت بزنند، بلکه از طریق عفت و خویشتن داری آرامش خود را حفظ کنند.
2 - قالت احداهما یا ابت استأجره ان خیر من استأجرت التقوی الامین(26).
: یکی از دو دختر شعیب گفت: ای پدر! موسی را استخدام کن، زیرا وی هم قدرتمند است و هم امین.
در ذیل این آیه، تفسیرها و روایات جالبی آمده است که همگی بر این حقیقت تأکید دارند که:
موسی علیه السلام هنگام آب دادن به گوسفندان دختران حضرت شعیب، با این که جوان پر قدرت و مجرد بود به آنان نگاه نکرد (27) و زمانی که با احضار شعیب همراه دخترش به خانه او می رفت و دختر شعیب در پیشاپیش وی در حرکت بود گفت:
ای دختر شعیب! لطفاً عقب تر از من بمانید و با اشاره مرا به خانه تان راهنمائی کنید، زیرا من از فرزندان قومی (یعقوب) هستم که به پشت سر زنان نگاه نمی کنند...(28).
از این آیه و احادیث ذیل آن استفاده می شود که: اگر چه موسی جوان پر توان و مجرد بود، و با دختران شعیب بر سر چاه آب و هنگام راه رفتن مصاحبت داشت، ولی از راه عفت و خویشتن داری خود را حفظ کرد، و چون حضرت شعیب از این قضیه آگاه گشت در تصمیم خود مصمم تر گردیده، و کلیم الله را به دامادی برگزید(29).