فهرست کتاب


مراسم عروسی

علی اکبر بابازاده‏

ارزش ازدواج در اسلام

دین مقدس اسلام در هر زمینه ای برای بستن درهای منفی و خطرناک، نخست راههای مثبت و سازنده را نشان داده، و سپس پیروان خویش را از گرایش به عوامل فساد و انحراف اخلاقی و اجتماعی باز داشته، و تمسک به راههای نتیجه بخش و سودمند را سفارش می نماید.
در مورد مسأله جنسی و رهبری این غریزه، ابتدا به کلیه انسان های با شرف و دور اندیش تأکید می کند: از اتلاف نطفه و هدر دادن این نعمت بزرگ الهی جداً خودداری نموده، و آن را در جای مشروع که بازدهی با ارزش داشته باشد مصرف نمایند، و لذا از اعمال منافی عفت و استمناء و مساحقه و لواط و تجاوز به حیوانات منع نموده، و برای مرتکبین و متخلفین، کیفر و مجازات شدیدی تا پای مرگ معین نموده است.
از طرفی برای ضمانت اجرای این دستور، و اعتدال غریزه جنسی، و حفظ نسل ها و گرمی خانواده ها و ایجاد شوق و تلاش در کارهای عبادی و اجتماعی، تشکیل خانواده را ضروری دانسته، و برای قداست و استحکام آن، شرائط و ویژگی هایی را توصیه نموده است که اینک توجه خوانندگان عزیز را به بخشی از آیات و احادیث اسلامی معطوف می دارم:
1 - و انکحوا الایامی منکم و الصالحین من عبادکم و امائکم، ان یکونوا فقراء یغنهم الله من فضله و الله واسع علیهم(9).
: زنان و مردان بی همسر را همسر دهید، و همچنین بردگان و کنیزان شایسته و درستکار خود را، بدانید که اگر فقیر و نیازمند باشند، خداوند از لطف و فضل خویش آنان را بی نیاز می سازد، زیرا خداوند گشایشگر و دانا است.
این آیه پیروان خود را به تشکیل خانواده ترغیب نموده، و آنان را از یأس و نومیدی بر حذر داشته، و برای کار و تلاش و گسترش زندگی و امیدوار شدن به رحمت الهی سفارش می نماید.
2 - قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم):
من احب ان یلقی الله تعالی طاهراً مطهراً فلیلقاه بزوجه(10).
: پیامبر خدا فرمودند: هر کس دوست دارد خدا را پاک و پاکیزه ملاقات نماید (با روح پاک و لغزش کم بمیرد) حتماً با خانواده زندگی نماید.
از این حدیث استفاده می شود که همسر و ازدواج، انسان را از گناهان بسیاری بیمه نموده، و نداشتن آن عامل گرفتاری به انواع گناهان و فساد اخلاقی است.

کیفر و سزای ترک ازدواج:

3 - قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) لرجل: الک زوجه؟ قال: لا یا رسول الله، قال: الک جاریه؟ قال: لا یا رسول الله، قال: افانت موسر؟ قال: نعم، قال (صلی الله علیه و آله و سلم): تزوج و الا فانت من المذنبین. و فی روایه: تزوج و الا فانت رهبان النصاری و فی روایه: تزوج و الا فانت من اخوان الشیاطین(11).
: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از مردی پرسید: تو همسر داری؟
مرد: نه یا رسول الله.
پیامبر خدا: تو کنیز داری؟ (که از آن طریق مشکل جنسی خود را بر طرف سازی؟)(12)
مرد: نه، ای پیامبر خدا.
پیامبر خدا: آیا تو امکانات مالی داری؟
مرد: بلی ای پیامبر الهی.
رسول خدا: برو ازدواج کن و گرنه از گناهکاران می باشی. و در یک روایت دیگر فرمود: اگر ازدواج نکنی در ردیف رهبان های نصاری به شمار می آیی! و در یک حدیث سوم فرمودند:
اگر تشکیل خانواده ندهی از یاران و برادران شیطان محسوب می گردی.
این حدیث تشکیل خانواده را ضروری و با ارزش معرفی نموده، و فقدان آن را عامل بدبختی، و جوان مجرد را به ترتیب: گناهکار، رهبان نصاری، برادر شیطان می خواند
4 - عن النبی (صلی الله علیه و آله و سلم):
یفتح ابواب السماء بالرحمته فی اربع مواضع: عند نزول المطر و عند نظر الولد وجه الوالدین، و عند فتح باب الکعبه، و عند النکاح(13).
: رسول خدا فرمودند: درهای رحمت آسمان در چهار مورد باز می شود:
1 - هنگام بارش باران.
2 - موقعی که فرزندان با رحمت و رأفت به چهره پدر و مادر خویش می نگرند.
3 - لحظه ای که در کعبه را باز می کنند.
4 - در مراسم عقد و ازدواج.
این حدیث نیز ارزش ازدواج را می رساند، و آن را مایه باز شدن درهای رحمت می داند.
5 - عن ابی جعفر الباقر (علیه السلام):
لا احب ان لی الدنیا و ما فیها و انی ابیت لیله لیس لی زوجه... .(14)
: امام باقر می فرمایند: اگر تمام دنیا و آنچه را که در آن است به من دهند تا یک شب بدون همسر زندگی کنم، من چنین معامله پر سود مادی را نمی پذیرم.
این حدیث ارزش وجودی همسر و خانواده را در بر داشته، و تمام جهان را در برابر یک شب زندگی محبت آمیز خانواده بی بهاء می داند
6 - عن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم):
ان الرجل اذا نظر الی امرأته و نظرت الیه، نظر الله تعالی الیهما نظره رحمته، فاذا اخذ بکفها تساقطت ذنوبهما من خلال اصابعهما(15).
: پیامبر خدا می فرماید: هنگامی که زن و شوهر پس از انعقاد عقد و عروسی به همدیگر نگاه کنند، خداوند متعال نیز با نظر رحمت به آنان نگاه می کند، و زمانی که دست همدیگر را می گیرند، گناهانشان از میان انگشتانشان فرو می ریزد.
این حدیث نقش ازدواج را در آمرزش گناهان و نزول رحمت الهی به خوبی می رساند.
از مجموع این آیه و احادیث نتیجه می گیریم که:
ازدواج باعث غنای جنسی و تلاش در زمینه های معاش و مسائل اقتصادی می گردد، و اشخاص متاهل با جاذبه کانون مقدس خانواده از انواع فسادها و انحراف ها نجات یافته، و با آراستگی معنوی و طهارت درونی به زندگی خویش ادامه می دهند، و از همین طریق درهای فضیلت را به روی خود گشوده، و مشمول الطاف بی کران الهی می گردند... .

فصل 2: پیش از انتخاب همسر چه باید کرد؟

چون مسأله ازدواج یک موضوع حساس و سر نوشت ساز است، و در زندگی هر کس جنبه بنیادی دارد، لذا اشخاص اقدام کننده به این امر مقدس، وظیفه دارند از پیشگاه خداوند استمداد جسته، و با دعا و نیایش و توکل بر الطاف الهی در انتخاب همسر دقت کافی به خرج دهند.
امیرمؤمنان علی (علیه السلام) می فرمایند:
پیوسته انواع بلاها و مشکلات خویش را پیش از وقوعش از طریق دعا و نیایش پیشگیری نمائید(16). و شکی نیست که همسر نامطلوب از دردناک ترین مصیبت ها و بلاها به شمار می آید، و بالعکس، همسر صالح و شایسته از بزرگترین نعمت های الهی است و هیچ موهبتی از نعمت های دنیوی به پای آن نمی رسد (17)
در حدیثی از امام باقر (علیه السلام) آمده است که آن حضرت از ابو بصیر پرسید: هنگامی که یکی از شما اراده ازدواج می کنید چگونه شروع می نمائید؟ وی در جواب گفت: نمی دانم، حضرت دستور داد:
اذا هم بذلک فلیصل رکعتین و لیحمد الله عز و جل ثم یقول: اللهم انی ارید ان اتزوج فقدر لی من النساء اعفهن فرجاً و احفظهن لی فی نفسها و مالی و اوسعهن رزقاً و اعظمهن برکه و قدر لی ولدا طیباً تجعله خلفاً صالحاً فی حیاتی و بعد موتی(18).
: هر گاه تصمیم بر تشکیل خانواده گرفتید، نخست دو رکعت نماز بخوانید، و سپس خدا را سپاس گوئید، آنگاه دست به دعا بر داشته بخوانید: خداوندا! من قصد ازدواج دارم همسری را برایم نصیب کن که عفیف و با حیا بوده، و از مال و ناموسم محافظت نماید، و او دارای روزی فراوان و برکت عظیم باشد، و از او برایم فرزندی شایسته مرحمت کن که یادگار صالح در طول حیات و بعد از مرگم باشد.
و از حضرت امام صادق علیه السلام با مختصر تفاوتی آمده است:
اذا هم بذلک فلیصل رکعتین و یحمد الله عز و جل و یقول: اللهم انی ارید التزویج فقدر لی من النساء اعفهن فرجاً و احفظهن لی فی نفسها و مالی، و اوسعهن رزقاً، و اعظمهن برکه، و قیض لی منها ولداً طیباً تجعله لی خلفاً صالحاً فی حیاتی و بعد موتی(19).
: هنگامی که اراده ازدواج نمودید، ابتدا دو رکعت نماز خوانده، و سپس با حمد و سپاس الهی بگوئید: خدایا! من اراده ازدواج دارم، زنی را برایم روزی کن که از نظر عفت عمومی خویشتن دار باشد، و ناموس و مالم را حفظ کند، روزی او فراوان و برکتش عظیم باشد، ای خدا! از وی فرزندی پاکیزه برایم روزی فرما که در طول حیات و پس از مرگم جانشین صالحی برای من گردد.
و بالاخره در حدیث سومی از امام رضا علیه السلام آمده است:
اذا اردت التزویج فاستخر فامض ثم صل رکعتین و ارفع یدیک و قل: اللهم انی ارید التزویج فسهل لی من النساء احسنهن خلقاً و خلقاً و اعفهن فرجاً و احفظهن نفساً فی و فی مالی و اکملهن جمالاً و اکثرهن اولاداً(20).
: زمانی که اراده ازدواج نمودی نخست از خدا بخواه زن خوب روزی تو نماید، سپس حرکت خود را با دو رکعت نماز آغاز کن، آنگاه دست به دعا بر داشته بگو: بار الها! من قصد ازدواج دارم، زمینه این کار را برایم آسان گردان، و زنی که از جهت طبیعت و اخلاق شایسته باشد، و خود را از نامحرم حفظ نموده، و مراقب مال و ناموسم گردیده، و دارای جمال و زیبایی و زایا باشد برای من مقدر کن.
اگر چه این احادیث در مورد انتخاب زن وارد شده است، ولی دختران نیز در انتخاب شوهر شایسته می توانند با خدای خود راز و نیازی داشته، و از او بخواهند همسر امین و پرهیزکار و آگاه... نصیب آنان فرماید(21).
نظر فقها در این باره:
فقهاء و دانشمندان متخصص در اعصار گذشته و معاصر، بر اساس احادیث مذکور فتوی داده، و پیروان خویش را در این باره نیز راهنمایی فرموده اند.
مرحوم شیخ محمد حسن نجفی معروف به صاحب جواهر که یکی از علمای برجسته شیعه است و کتاب ارزشمند جواهر در بیش از چهل مجلد از منابع استدلالی ما به شمار می آید، می فرمایند:
یستحب له عند اراده التزویج صلاه رکعتین و حمد الله بعدهما، و الدعاء بعدهما ایضاً بما صورته: اللهم انی ارید ان اتزوج، فقدر لی من النساء...(22)
: کسی که قصد ازدواج دارد برای وی مطلوب است نخست دو رکعت نماز بخواند، و سپس به حمد و ستایش خدا بپردازد، و بعد از نماز و حمد و ستایش دست به دعا برداشته، و از خدای عالمیان بخواهد که همسر شایسته و عفیف و زایا و دارای روزی فراوان و برکت برایش مقدر فرماید.
و در کتاب شریف عروه الوثقی مرحوم سید محمد کاظم یزدی طباطبائی که از علمای ممتاز شیعه است، و کتاب مزبور با نظرات مراجع عالیقدر معاصر مزین گردیده، می فرمایند:
یستحب عند اراده التزویج امور... منها صلاه رکعتین قبل تعیین المرأه و خطبتها و الدعاء بعدها بالماثور و هو: اللهم! انی ارید ان اتزوج فقدر لی من النساء...(23)
: برای کسی که قصد ازدواج دارد پیش از تعیین همسرش و خواستگاری از او نخست دو رکعت نماز خوانده، و بعد از نماز مطابق روایات وارد شده دعا کند و از خدا بخواهد همسر مطلوب و دارای صفات شایسته برایش نصیب نماید.
از مجموع این نظرات و فتواها و احادیث منقول استفاده می کنیم که هر کسی علاوه بر مشورت با افراد مجرب و دلسوز در انتخاب همسر، سزاوار است کار خود را به خداوند مهربان و حکیم موکول نموده، و همراه با نماز و نیایش و توکل بر الطاف خداوندی خواهان رسیدن بر همسر ایده آل بوده باشد... .